Dereyi görmeden paçayı sıvayın!

Avrupa''da kriz tüm hızıyla derinleşerek devam ederken ortak para birimi Euro son dört yılın en düşük seviyelerine geriledi. Euro''ya ilişkin uzun vadeli tahminlerin çoğunun da düşüş yönünde olduğunu hatırlatalım.

Zayıf Euro Avrupa''nın ihracatını canlandırıp ekonomisinin yeniden düzlüğe çıkmasına orta vadeli olarak yardımcı olabilir.

Türkiye açısından durum tam tersi... Zayıf Euro, bizde ciddi sıkıntılara sebep verecektir. Bir dönem düşük dolar nedeniyle oluşan risklerin ve korkuların daha büyüğü şimdi haklı olarak Euro nedeni ile yaşanıyor. Çünkü Euro''daki kayıplar bizim için çok önemli.

İçine düştüğü ekonomik kriz nedeniyle, yıllardır dâhil olmaya çalıştığımız AB''nin şu anda içinde olmamamız bir şans olarak belki algılanabilir. Ancak ikili ticari ilişkiler göz önüne alındığında, Avrupa kıtasında yaşanan olumsuz ekonomik gelişmelerden Türkiye ekonomisinin ciddi şekilde etkileneceği unutulmamalıdır.

İhracatımızdaki AB payı yüzde 50 civarında. İthalatımızın ise yüzde 40 kadarını AB ülkelerinden yapıyoruz. Görünüşte her iki rakam birbiriyle dengede gibi gözükse de, toplam ihracat-ithalat içindeki dolar ve Euro payı bu denkliği bizim aleyhimize net bir şekilde çeviriyor. Toplam dış ticarette, ithalattaki Euro payı yüzde 33''te iken, doların payı yüzde 63 seviyesinde. Yani Euro düştükçe ya da dolar yükseldikçe; biz ucuza satıp pahalıya almış olacağız.

Hem dolar hem de miktar bazında baktığımız zaman ithalat sene başından bu yana kuvvetli bir yükseliş eğiliminde. İhracattaki artış ise ithalat kadar kuvvetli değil. Aradaki makas bundan sonraki süreçte açılarak devam edebilir. Kur sabit kalsa bile, zaten durgunluk içerisinde olan AB ülkelerinde iç tüketim daralması devam edecek ve bu da bizim ihracatımızı vurmaya devam edecektir.

Avrupa Merkez Bankası tarafından açıklanan son aylık raporda, Euro Bölgesi''nde özel tüketimin zayıflayacağı belirtilmiştir. Avrupa ekonomisinin büyümede göstereceği olumsuz performans ve özel tüketiminin düşmesi, Türkiye''nin dış mal satımını doğrudan düşürecektir.

Son birkaç yıldır ihracatta yeni pazarlara açılma yaşanıyor. Ancak bunların payı toplam içinde halen çok küçük ve bu tip çeşitlendirmelerden kısa vadede sonuçlar almak mümkün değil. Diğer taraftan Türkiye büyük ölçüde imalat sanayii ürünleri ihraç eden bir ülke olduğu için en başta AB olmak üzere gelişmiş ülkelerdeki talep daralması ekonomi üzerinde direkt olarak olumsuz etkilere neden oluyor.

Düşen ihracat nedeniyle içeride üretim cephesinde kapasite kullanımı düşerken işsizlikte de artış yaşanacaktır. En büyük sosyal sorunlardan biri olan istihdamın olumsuz etkilenmesi, geniş bir kesimin tüketim talebini düşüreceğinden iç talepte de daralma yaşanacaktır…

Türkiye''nin Avrupa Birliği ile ticari ilişkisini sadece ihracat düzleminde değerlendirmek yanlış olacaktır. İkili ekonomik ilişkiler açısından AB son derece önemlidir. 2009 yılında Türkiye''ye gelen doğrudan yabancı sermayenin yüzde 76,8''inin Avrupa Birliği menşeli olması bunun bir göstergesidir. Dolayısıyla ekonomik durumunu toparlayamayan bir Avrupa''dan Türkiye''ye doğrudan sermaye girişi düşecektir.

Hülasa; olayın birçok yönü bulunmaktadır. Bir kez daha buradan söyleyelim; kur riski olanlar kuru sabitlesinler, korunma kullansınlar. Bunun adresi de vadeli işlemler ve opsiyon (VOB) borsasıdır.

Dereyi görmeden paça bir an önce sıvanmalıdır. Yoksa hepten ıslanabilirler…