Döviz akınına uğrayan MB gurbetçi parasını istemiyor

Son aylarda döviz akınına uğrayan Merkez Bankası (MB), yurtdışındaki Türklerin birikimlerinin ekonomiye kazandırılması için 1976'da açılan kredi mektuplu döviz tevdiat ile süper döviz hesaplarına uygulanan faizleri indirdi. Ocak-temmuz döneminde Türkiye'ye giren sıcak para miktarının 10 milyar 809 milyon dolara çıkması ve yabançı sermaye girişlerinin rekor kırması ile döviz bolluğu yaşayan MB, bu adımı ile artık dövize ihtiyaç duymadığı açıkça ortaya koymuş oldu.

1990'lı yıllarda yüzde 10 olan iki yıl vadeli kredi mektuplu döviz tevdiat hesapları ve Süper Döviz Hesapları faizleri yüzde 0,25 ile yüzde 1 arasına kadar çekildi. MB'den yapılan duyuruda, İki yıl vadeli hesaplara uygulanan faiz oranları, İngiliz sterlini, avro ve ABD doları üzerinden açılan hesaplarda yıllık yüzde 1'den yüzde 0,25'e, İsviçre frangı üzerinden açılan hesaplarda ise yıllık yüzde 0,50'den yüzde 0,25'e düşürüldü.

Süper Döviz Hesaplarında ise, 1994'te 50 bin Mark, Fransız Frangı veya Hollanda Florini yatırılmak şartı ile açılan Süper Döviz Hesabı'nda ise yüzde 11 olan faiz oranları yüzde 1'e geriledi. Şu anki uygulamada avro üzerinden açılan hesaplara uygulanan faiz oranları, bir yıl vadeli hesaplarda yüzde 2,25'ten yüzde 1'e, iki yıl vadeli hesaplarda yıllık yüzde 2,75'ten yüzde 1'e, üç yıl vadeli hesaplarda ise yıllık yüzde 3,25'ten yüzde 1'e düşürüldü.

ABD doları üzerinden açılan hesaplara uygulanan faiz oranları, bir yıl vadeli hesaplarda yüzde 2'den yüzde 0,25'e, iki yıl vadeli hesaplarda yıllık yüzde 2,50'den yüzde 0,25'e, üç yıl vadeli hesaplarda ise yıllık yüzde 2,75'ten yüzde 0,25'e indirildi.

Merkez Bankası, kurdaki oynaklığı azaltmak ve rezerv birikimini hızlandırmak amacıyla 4 Ekim 2010 pazartesi günü başlayan hafta içinde uygulamaya koyduğu 'ilave alımı' yapılabilecek tutarı en fazla 300 milyon dolar olarak belirledi. Banka ayrıca günlük olarak düzenlenen döviz alım ihalelerinde de, 3 Ağustos 2010 tarihinden itibaren uygulanmakta olan tutarlar değiştirilmediği sürece, 40 milyon dolar ihale ve 40 milyon dolar opsiyon hakkı olmak üzere, en fazla 80 milyon dolar alınacağını kaydetti. Merkez Bankasının Döviz Alım İhaleleri'ne ilişkin basın duyurusunda, Merkez Bankasının kriz sırasında durdurduğu döviz alım ihalelerine 4 Ağustos 2009 tarihinde yeniden başladığı, 2 Ağustos 2010 tarihinde yapılan basın duyurusu ile rezerv birikiminin hızlandırılması amacıyla ihalelerde alım yapılacak günlük 30 milyon dolar ihale ve 30 milyon dolar opsiyon tutarlarının, 40 milyon dolar ihale ve 40 milyon dolar opsiyon tutarlarına yükseltildiğinin açıklandığı kaydedildi.

Merkez Bankası'nın 22 Ekim tarihli verilerine göre kredi mektuplu döviz tevdiat ve süper döviz hesaplarında 12,13 milyar dolar (8,65 milyar avro) karşılığı döviz yer alıyor. Bu rakam geçen yılın aynı döneminde 13,43 milyar dolarken faiz oranları da yüzde 1 civarındaydı. Periyodik olarak incelendiğinde faiz oranlarının 2002'den sonra hızlı bir düşüş grafiği çizdiği görülüyor. 2002'de avroda 2 yıl vadeli kredili döviz tevdiat hesabına uygulanan faiz yüzde 7,5'ken bu oran 2003'de yüzde 3'e, 2004'te 2,75'e ve 2008'de ise yüzde 1'e indirilmişti. Aynı dönemlerde ise 13,5 milyar dolar olan döviz miktarı geçtiğimiz yıl 12,89 milyar dolara ve bu yılın ekim ayında ise 12.1 milyar dolara kadar geriledi. Bu veriler, yurtdışında yerleşik durumda olan Türk vatandaşlarının birikimlerini Türkiye'de değil de farklı piyasalarda değerlendirmesini yol açtığı şeklinde de yorumlanabilir.