Cengiz Dağcı"nın cenazesinde

Bir gün gelecek, ben, Cengiz Dağcı''nın cenaze töreninde hazır bulunacağım, öyle mi? Düşümde görsem inanmazdım.

Ne ki, insan bazen aklına gelmeyen tecellilere mazhar olabiliyor.

Cengiz Dağcı''nın adını 1956 yılında duymuştum. Maraş''taydık. Lise birinci sınıfa devam ediyorum. Varlık dergisi okuyucusuyum. Dergi, Cengiz Dağcı''nın bir romanını basacak. Derginin verdiği habere göre, yazar, yurt dışından, muhtemelen Londra''dan adı geçen yayınevine bir romanını göndermiş. Yaşar Nabi bu romanı inceletmiş ve basımına karar vermiş. Kırım Tatar Türkçesiyle yazılmış olan romanın Türkiye Türkçesine dönüştürülmesini sağlamış. Şimdi ise romana bir ad aranıyor... Birkaç almaşıktan biri de Korkunç Yıllar... Okuyucular nezdinde yapılan ankette bu ad beğenildi ve roman bu adla yayınlandı... O tarihte, sanırım, iyi bir satış hâsılası da kaydedildi...

Roman yazarın özyaşamöyküsünden izler taşıyor. Rusların, yazarın doğup büyüdüğü Yalta kentinin Kızıltaş köyü sakinlerine yaptıkları tacizden, Rus zulmünden, Türklerin katlandığı mezalimden bahsediyor.

Yazarın, daha sonra başka romanları da Türkiye Türkçesine kazandırıldı.

Dağcı, belki olağanüstü bir romancı değildi.

Ancak her romanına hayatından izler, izlenimler koydu. Bir hayatın acılarını kattı. Vatan hasretini, ana sevgisini, yurt sevgisini, özgürlüğü terennüm etti. Değindiği temalar evrensel damara işleyen türden, insanın ortak değerlerinden söz açıyordu. Bu özelliği ile de, onun romanları dünyanın her dilinde rahatlıkla okunabilecek türden metinlerdi.

Cengiz Dağcı, Rus ordusunda katıldığı İkinci Dünya Savaşında Almanlara esir düşer (1941). Almanlar tarafından kurulan Türkistan Lejyonu''na katılıp Ruslara karşı savaşır. Almanlar İkinci Dünya Savaşında yenilgiye uğrayınca serbest bırakılır. O da Londra''ya yerleşir. O sıralarda Türkiye''ye yerleşmek üzere Türk hükümetine müracaatı olur, fakat olumlu cevap verilmez. O tarihten sonra bir daha ne anayurdu olan Kırım''a, ne de Türkiye''ye gelir. Hayatının sonuna kadar Londra''da kalır.

Ölümünden sonra Türkiye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu''nun kişisel teşebbüsü ve Başbakan R.Tayyip Erdoğan''ın onayı ve teşebbüsleri ile cenazesi önce Türkiye''ye, ardından Kırım''a getirildi (2 Ekim ''11, Pazar). Cenaze namazı, Kırım Özerk Cumhuriyeti''nin başkenti Akmescid''deki (Simferopoli) Kebir Camii''nde öğle vakti Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Mehmet Görmez tarafından kıldırıldı. Yazarın cenazesi daha sonra Akmescid''e 100 kilometre uzaklıktaki Yalta bölgesine bağlı doğduğu Kızıltaş (Krasnokamenka) köyünde toprağa verildi.

Cenaze töreninde Kırım Tatarı halkının milli önderi ve halen Kırım Özerk Cumhuriyeti Meclis Başkanı Abdülcemil Kırımoğlu (namı diğer Mustafa Cemiloğlu) törende yaptığı kısa konuşmada: "Türk agalar bugün buraya Cengiz agamızı bize getirdi. Kendilerine şükran ve minnetlerimizi iletiyoruz. Uzun yıllar esaret altında kalan ve memleketinden ayrı yaşayan Cengiz Dağcı, bugün doğup büyüdüğü topraklara, Türk Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu sayesinde getirilmiştir." Dedi.

Ahmet Davutoğlu da, esas teşekkür edilmesi gereken kişinin Cengiz Dağcı ve Kırım Tatarları olduğunu söyleyerek başladığı konuşmasında: "O günlerde esaret altında yaşadı ama bugün doğduğu topraklara defnedilmek için bile olsa getirildiği için esareti bitmiştir. Yaşamı boyunca eserleri ile bize yol gösteren Dağcı, kitaplarında ana, vatan, bayrak dil, özgürlük temalarını işleyerek bir ışık olmuştur." Dedi. Kısa, fakat duygu dolu ve birikimli konuşmasında cenazenin Kırım''a getirilmesinde Ukrayna Devletinin katkısına ve Başbakan''ın talimatına da değinerek: "Dağcı''nın naaşını sevenlerine, sevdiği yere kavuşturmuş olduk." Dedi.

Kültür Bakanı Ertuğrul Günay da konuşmasında: "Bugün dilimizin, kültürümüzün en büyük çınarlarından birini bir daha olmamak üzere, yapraklarını dökmemek üzere, hazan-kış yaşamamak üzere vatanına emanet ediyoruz." Dedi.

Cengiz Dağcı''nın cenaze töreninde Türkiye''den Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay''dan başka BBP Genel Başkanı Mustafa Destici, Prof. Dr. Mustafa İsen, Hasan Celal Güzel, Mehmet Sağlam, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Ali Fuat Bilkan, TİKA Başkanı Serdar Çam, eski BBP Genel Başkanı Muhsin Yazıcıoğlu''nun eşi Gülefer Yazıcıoğlu, Beşir Ayvazoğlu, Prof. Dr. Onur Bilge Kula, Nevzat Kösoğlu, Belkıs İbrahimhakkıoğlu, Y. Bülent Bakiler, Yakup Deliömeroğlu, Hüseyin Öztürk, Nazlı Eray, Ali Sarıkaya, bazı milletvekilleri, çeşitli üniversitelerin rektörleri, aydın ve yazarlar ile Kırım''dan göç etmiş bazı önemli kişilerden oluşan 200 kişilik bir heyet de hazır bulundu.

Cengiz Dağcı''nın doğduğu ve şimdi defnedildiği Kızıltaş köyü uzaktan Karadeniz''i görüyor. Bakımsız, tozlu, ücra bir köy... Bizim Bodrum''un negatifi dersiniz... Belki de Bodrum şimdiki haliyle Kızıltaş''ın bir negatifi... Ahmet Davutoğlu, Dağcı''nın defnedildiği küçük köy mezarlığındaki kabrinin ve çevresinin satın alınması ve orada bir müze kurulması hususunda ilgililere talimat verdi. Bu talimatın gereği yerine getirildiğinde Kırım''ın o bucağında belki küçük, fakat anlamlı bir Türk köşesi meydana getirilmiş olacaktır.

Türkiye''nin, Cengiz Dağcı''nın cenazesine gösterdiği ilgi Kırım ve Türkiye toplumlarının müstakbel ilişkilerinde de kuşkusuz olumlu etkiler doğuracaktır.