Sattırmam arkadaş! Ya da yüzleşmenin ilk adımları

Yaşı müsait olanlar hatırlar. 1983 yılı genel seçimlerinde, o dönemde yarışa giren üç siyasal parti liderinin TRT ekranında bir açık oturumları vardı. Halkçı Parti (lideri müteveffa Necdet Calp), Milliyetçi Demokrat Parti (lideri müteveffa em. General Turgut Sunalp) ve Anavatan Partisi (lideri merhum Turgut Özal) programlarını ortaya koyuyorlardı.

Turgut Özal yapacaklarını sıralarken Boğaz Köprüsünü de satacağını bildirdi. Bunun üzerine galeyana gelen Necdet Calp elini masaya vurarak haykırdı: ''Sattırmam!''

İşte bu refleks tipik CHP zihniyetini en özlü biçimde simgelemektedir. Bu refleksin kendiliğinden dile getirdiği iletiler var: 1. Bir defa kendini daha baştan muhalefette görüyor, iktidara gelmeyi hayal bile edemiyor, 2. Birileri iktidar olacak, bir şeyler yapmaya teşebbüs edecek, o, bu teşebbüsü akim bırakmaya çalışacak, 3. Kendini, bir şeyin yapılmasına yardım edecek pozisyonda da görmüyor, misyonunu daha baştan, bir şeyi yaptırmama üzerine kuruyor.

Son zamanlarda kaos çıkarmak üzere harekete geçmiş olan mahfiller işbu CHP zihniyetinin canlı örnekleri olarak iş görüyor. Ben onlara CHP''li demiyorum, CHP zihniyeti diyorum. Bu zihniyetin tezahürünü yukarıda üç madde halinde sıraladığımız davranış biçiminde gözlemleyebiliriz.

Müteveffa Necdet Calp, daha konuyu anlamadan ''Sattırmam!'' diye haykırmıştı. Özal''a satmaktan muradının ne olduğunu, kimin malını kime satacağını anlamak üzere soru yönelteceğine, misyonunu bir şeyi yaptırmama üzerine kurguladığından refleksi onu aklıselimden uzaklaştırıyor; kör bir muhalefet pozisyonuna sürüklüyordu.

Türkiye, içinden geçmekte olduğumuz konjonktürde bir bakıma tarihiyle yüzleşme sürecini de yaşıyor. Eskiden dile getirilmeyen, ağza alması bile tabu haline getirilmiş olan bazı konular, şimdi konuşulur hale geldi. Bir köprünün adı münasebetiyle Yavuz Sultan Selim gündemdeki yerini aldı. Onun şahsında tarih sorgulamaya açıldı. Şah İsmail''in tarihsel kişiliği de yeniden sorgulanmaya başladı. Ve, ve en önemlisi bu her iki tarihsel kişinin özünde, önyargılarımız irdelenmeye başlandı.

Bunun ucu İttihatçıların irdelenmesine, oradan Cumhuriyet''in getirdiklerinin ve götürdüklerinin yeniden gözden geçirilmesine yol bulacaktır. 1938 Dersim olayı, Menemen faciası, İzmir suikastı, 1946 genel seçimi, 1960 hükümet darbesi, o darbede sahne alan figürler ve daha neler, neler gündeme gelecek, getirilecektir. Ta ki, Ergenekon davasının işbu yakın geçmişle irtibatına kadar...

Fakat önyargıların yıkılması, tarihle yüzleşmek, hele hesaplaşmak o kadar kolay değil. Pekişmiş önyargıların yerinden oynatılması sağlanabilirse, tabuların tartışmaya açılması gündemde yerini alabilirse, aydınlık kafayla elde edilebileceklerin sınırını şimdiden tahayyül etmek bile imkânları zorlama gibi görünüyor.

Şimdi kaos gibi görünen manzara, bizim kendimizle, tarihimizle, siyasal tablomuzla yüzleşmenin ve bunun bir adım ötesinde hesaplaşmanın ilk adımları olarak görünüyor. Öyle görüyorum. En azından öyle görmek istiyorum.