AK Parti listesi: Gelenek üretme ve kökleşme arayışı

Siyasi partiler arasında en fazla merak edilen liste hiç kuşkusuz AK Parti''nin aday listeleri idi. İlk merak konusu, iddia edildiği gibi büyük oranda bir değişim yaşanacak mıydı? İkincisi ise 2007''de başlayan siyasal çoğulculaşma sürdürülecek miydi?

Bu iki merakın cevabı ne yazık ki hayal kırıklığı oldu. Bunlardan ilki AK Parti tarafından yaratılmış beklentiden kaynaklanıyordu. İkincisi ise bizlerin yani AK Parti''ye siyaseten dönüştürücü rol atfedenlerin beklentisinin yarattığı hayal kırıklığıydı.

AK Parti''nin mevcut yöneticileri ve bakanların büyük bir kısmı yerlerini korudu. Bunların dışında kalan vekillerin büyük bir kısmı liste dışı kaldı. İhsan Arslan, Mehmet Mir Dengir Fırat, Abdurrahman Kurt, Emin Ekmen''in yanında Zafer Üskül, Reha Çamuroğlu, Zeynep Dağı gibi isimlerin listelere girememesi elbette AK Parti''de bir değişimin işaretidir. Bu değişimin yüzeysel okuması “merkeze” harekettir. Ancak bu değişimin AK Parti için kuşkusuz başka anlamı vardır. Bu anlam aynı anda hem siyasal kimlik üretme hem de bir kök salma hareketidir.

Türkiye''de hem toplumsal değişime hem de bu değişimi siyasete taşıyan aktörlere baktığımızda gördüklerimizi son yıllarda şu başlıklar altında analiz etmeye çalıştık.

1. Türkiye''de son 7-8 yılı bir kenara bırakırsak kurumsal sürekliliği olan bir “siyaset”ten söz etmek mümkün değil.

2. İlk önerme doğru ise Türkiye''de kuramsal ve kurumsal “sağ” ve “sol” partiden söz etmek mümkün değil. Siyaset, devletin merkez alındığı, devletin öncelikli olduğu, yelpazenin sağında cereyan eden bir rant paylaşım mekanizmasının adıydı.

3. AK Parti geçmişten farklı olarak 2002''den bu yana devleti değil toplumu/bireyi referans alan bir siyasal dil üretmiş ve siyaseti kendin önceki dönemin soluna taşımıştır.

4. Bu yönüyle AK Parti kitlesel düzlemde toplumu/bireyi referans alan Türkiye''nin tek siyasal partisidir.

Bunların en somut göstergeleri AK Parti''nin 2002''den bu yana yapmış olduklarıdır. 2002''den bu yana kısaca bakıldığında ilk dönemde Avrupa Birliği (AB) üyelik sürecinde yapılanlar, sivil anayasa tartışmasının gündeme gelmesi, 2007''de aday listelerinde toplumun farklı kesimlerinden isimleri alarak kendini güçlendirmesi ve nihayet 2009 yılından itibaren temel sorunlar konusunda başlatılan “açılım” politikaları AK Parti''nin neden siyaseten tek kitlesel parti olduğunu göstermektedir. Aynı şekilde 12 Eylül 2010''da yapılan referandum tablosu da bu değerlendirmeyi doğrulayan başka bir okumadır.

Bütün bunlara 12 Haziran sonrasının ana siyasi gündeminin yeni anayasa olacak olmasını da eklediğimizde AK Parti''nin aday listelerinin daha çoğul olması beklentisi yarattı. Ortak kesini demokrasi olan daha fazla Kürt, Alevi, gayrimüslim ve liberali listelerde görebileceğimizi umduk. Özellikle 12 Eylül referandumunda kendiliğin oluşan “demokrasi koalisyonu”nun listelere yansıyabileceğini umduk. Bu 2007''de başlayan açılımın devamı olabilirdi. Siyasal alanda tek başına olan ve siyaset üreten tek partinin çoğul olabilmesi Türkiye için de bir kazanç olacaktı. Bu beklenti ne yazık ki gerçekleşmedi. Tersine bu süreçte partiye gelen bazı isimler liste dışında kaldı.

Bu madalyonun bir yüzü. Birde madalyonun diğer yüzü var. Madalyonun bu yüzünde de AK Parti''nin bir siyasi parti olduğu gerçeği var. Her siyasi parti gibi AK parti''nin de temel sorunlarından birisi siyasal bir gelenek üretmesi ve bu geleneği kökleştirmesidir. Üstelik evrensel anlamda siyasetle yeni tanışan bir ülke için bu normalden daha fazla önem kazanmaktadır.

İşte AK Parti listelerine bu gözle baktığımızda, parti tercihinin anlamlı bir tablo ürettiğini görüyoruz. AK Parti''yi siyaset yapma dışında diğer partilerden ayıran başka bir özelliği daha var; O da toplumsal ve ekonomik bir sınıfa dayanması. Daha doğrusu AK Parti bu sınıfların bir tezahürüdür. Sınıf temeli olmayan bir toplum için bu da sosyolojik olarak yeni bir durumdur. Çünkü Türkiye''de toplumsal farklılaşma bugüne kadar ekonomik temelli değil, kültürel kodlar, yaşam biçimi üzerinden olmuştur. Bugün CHP''nin “yeni”leşmesini isteyenlerin temel sorunu budur. CHP tabanı sosyolojik bir taban değil, kimlik temelli bir tabandır. Ve esas vurgusu “laiklik”tir. İşte AK Parti sosyolojik olarak bu yapıyı da kırdı ve kendini var olandan farklılaşan bir taban üzerine oturttu. AK Parti''nin toplumsal gücü siyaseti kadar, tabanı ile kurduğu bu ilişkinin sahiciliğidir.

AK Parti listelerine baktığımızda 2007''den farklı olarak gördüğümüz kamusal siyasal taşıyıcılıktan çok, geleceğe taşıyacağı bir kimliği üretme, kökleşme arayışıdır. AK Parti''nin siyasi yelpazede kapladığı alanı derinleştirme ve kalıcı hale getirme girişimidir. Üstelik çokça eleştirdiğimiz Doğu, Güneydoğu ile Ege ve Akdeniz listelerinde de bu arayışı görebiliriz. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu listelerine baktığımızda; evet belki Kürt sorununun çözümünde göreli olarak güçlü aktörlerin sayısı az ama aynı zamanda bugüne kadar izlenen feodal ilişkilerden bağımsız yeni sahici insanlar üzerinde yoğunlaşan yeni bir siyaset anlayışıdır. Belki bu anlayış, 2011 seçimlerinde başarı olarak yansımayabilir ama kuşkusuz gelecekte Türkiye siyaseti için önemli bir kırılmayı yaratacak güçte bir stratejik adımdır.

AK Parti listeleri, AK Parti''ye atfedilen siyasal dönüştürücü rolden dolayı yeterince kapsayıcı görülmeyebilir. Ancak aynı liste bir siyasal parti olarak AK Parti''nin kendi siyasal geleneğini kurma ve kökleştirme açısından bakıldığında gayet tutarlı görünmektedir.

Bu liste AK Parti''nin Yeni Türkiye''nin kurucu olmasına engel değildir. Çünkü Yeni Türkiye''yi kuracak olan kişiler değil dönüştürücü zihniyetin kendisidir.

AK Parti listeleri bizi hayal kırıklığına uğratsa da, bu tercihler partinin en doğal hakkı...