Enerjide ihale oyunu

ANKARA- Hükümet, elektrik üretim ve dağıtım sisteminde işletme hakkının devrini uluslarası tahkim kapsamına almak için çalışma yürütürken, dev enerji ihalelerindeki şaibeler de bitmek bilmiyor. Devletin toplam 2.4 milyar dolar gelir elde etmesi beklenen elektrik dağıtım sisteminin devri ile ilgili ihalelerde, yasal kriterlerin göz önüne alınmadığı ve yandaş firmaların korunduğu öne sürüldü. Enerji Bakanlığı ve TEAŞ bürokratları tarafından hazırlanan bilgi notlarında, devlet lehine teklif veren firmaların elendiği, yandaş şirketlerin, işletme hakkı devrini alan firmalara "tehditle" ortak edildiği iddia edildi. Bilgi notlarında, ihale şartnamesinin keyfi biçimde firmalar lehine değiştirildiği, yıllık 4 milyar dolar cirosu olan sektörde, hiç bir masraf yapmadan ve riske girmeden pay sahibi olmak isteyen firmaların, Enerji Bakanlığı, TEAŞ ve İhale Üst Kurulu ile kurdukları çıkar ilişkileri sonucunda kendilerine avantaj sağladıkları belirtildi.

Enerji Bakanlığı Müsteşarı, Enerji İşleri Genel Müdürü ve TEDAŞ Genel Müdürü'nden oluşan İhale Üst Kurulu'nun teklif mektuplarını değerlendirirken, fiyatı değil, şirketlerin 'işi nasıl yapacaklarına dair senaryolar anlattıkları' "yatırım ve işletme planı" kriterini gözönüne aldığına dikkat çekildi. Buna göre kurul, "işletme hakkı devir bedeli için şirketlerden ABD Doları olarak alınan paranın geri ödeme süresi ve faizi", "kayıp kaçak oranının devletin öngördüğü orana çekilme süresi ve her yıl için firmalar tarafından teklif edilen değerler", "işletme gideri için talep edilen para", "temettü faizi" gibi başlıkların bulunduğu 70 puanlık fiyat teklifini belirleyici kriter olarak değerlendirmeyip, bunun yerine şirketin mali durumu ile dışarıdan bulacağı kredi bilgilerini içeren 10 puanlık Mali Plan ile 20 puanlık Yatırım İşletme Planı'nı gözönüne alıyor.

Uzmanların enerji dağıtım ihaleleri ile ilgili bilgi notlarında, Bakanlığın yetkisi ile oluşturulan ihale komisyonunun fizibitelerin verimliliğini dikkate almadan, 30 puanlık mali durum ve yatırım-işletme planı kısmını, değerlendirmede istediği şirketin lehine kullandığı iddia edilerek, "Böyle olunca, devlet lehine teklif veren firmalar elenmiş ve devlet milyonlarca dolar zarara uğratılmıştır. İşletme hakkı devir alan firmalar bu şekilde belirlendikten sonra, 3096 sayılı yasaya aykırı olarak devir hakkına sahip olan bu firmalara Bakanlık talimatı ile İhale Üst Kurulu tarafından yandaş firmalar zoraki olarak empoze edilmektedir. Bu firmalar, hiç bir masraf yapmadan ve ihaleye girmeden trilyonluk projelere sahip olmaktadır. Bu durumu kabul etmeyen firmalar, sözleşmeleri imzalamamakla tehdit edilmiştir" ifadesine yer verildi.