Enflasyon vergiyi yutuyor

Vergi gelirleri, bu yıl bütçe hedefini aşacak ama, yine de enflasyona yenik düşmekten kurtulamayacak. Maliye Bakanlığı verilerine göre, 1999 yılı bütçesinde 14.2 katrilyon lira olarak öngörülen vergi gelirleri, yıl sonunda hedefin 248 trilyon lira üstünde 14 katrilyon 428 trilyon lira olarak gerçekleşecek. Böylece, vergi gelirlerinde 1998'e göre yüzde 56.3'lük bir artış sağlanacak. Ancak, 1999'da tüketici fiyatlarındaki artış yüzde 64, toptan eşya fiyatlarındaki artış da yüzde 57 olacak. Bu durumda, vergi gelirlerindeki artış, tüketici fiyat endeksinin 7.7, toptan eşya fiyat endeksinin de 0.7 puan altında kalacak.

Verilere göre, bütçede 4.7 katrilyon liralık kaynak beklenen gelir vergisi tahsilatının hedefin 39 trilyon lira altında kalarak 4 katrilyon 661 trilyon lira olarak gerçekleşeceği hesaplandı. Aynı şekilde bütçede 2.5 katrilyon lira gelir hedeflenen dahilde alınan KDV'nin 2 katrilyon 429 trilyon lira, 1 katrilyon 720 trilyon lira beklenen ithalde alınan KDV'nin de 1 katrilyon 636 trilyon lira kaynak sağlayacağı belirlendi. Böylece KDV'de de hedefin 155 trilyon lira altında kalınacağı ortaya çıktı.Vergi gerçekleşme tahminleri, taşıt alım vergisi gelirlerinin de hedefin 4 trilyon lira altında olacağını gösterdi. Yıl sonunda 181 trilyon lira beklenen taşıt alım vergisindeki bu gelişmede, otomotiv sektöründeki talep düşüşü ile ek taşıt alım vergisindeki indirim etkili oldu. Öte yandan bütçede 117 trilyon lira beklenen motorlu taşıtlar vergisi tahsilatının ise hedefin 45 trilyon lira üstüne çıkacağı ortaya kondu. Bütçede 480 trilyon lira gelir öngörülen banka ve sigorta muameleleri vergisinin 3, 267 trilyon lira hedeflenen harçların da devlete 2.3 trilyon lira eksik kaynak getireceği hesaplandı.

Temel vergilerden gelir ve KDV'de kaydedilen olumsuz gelişmeye karşılık, akaryakıt tüketim vergisi ile kurumlar vergisi, toplam vergi gelirlerinde hedefin üstünde bir gelişme sağlanmasında itici güç oldu. Bütçede 1 katrilyon 450 trilyon lira gelir beklenen kurumlar vergisi tahsilatının yıl sonunda 1 katrilyon 577 trilyon liraya yükseleceği, aynı şekilde 2 katrilyon 33 trilyon lira beklenen akaryakıt tüketim vergisi gelirlerinin de 2 katrilyon 250 trilyon liraya ulaşacağı belirlendi. Böylece akaryakıt tüketim vergisinden 217 trilyon, kurumlar vergisinden de 127 trilyon liralık bir ek hasılat sağlanacağı görüldü. Kurumlar, ATV ve motorlu taşıtlar vergisinin yanı sıra veraset ve intikal vergisindeki tahsilatın bütçedeki hedefin 4 trilyon, ek verginin 34 trilyon, damga vergisinin ise 2 trilyon lira üstünde gerçekleşeceği ifade edildi.

Bu arada bütçede para cezaları, vergi zam ve cezaları ile trafik cezalarından 298 trilyon 1 milyar lira gelir elde edilmesi hükme bağlanırken, yıl sonunda sözkonusu gelirin 245 trilyon 1 milyar lirada kalacağı ortaya çıktı. Yılın ilk 9 ayında devletin vergi kaçakçılarına 344 trilyon 223 milyar lira, trafik kurallarına aykırı hareket edenlere 12 trilyon 204 milyar lira, adliyeler ve idari kuruluşlarca da 21 trilyon 583 milyar lira ceza kesmesine karşılık, tahsilat sorunu aşılamadı. Bu dönemde tahsil edilen ceza tutarı 175 trilyon 972 milyar lirada kaldı. Bu nedenle de cezalarda bütçe hedefinin tutturulamayacağı şimdiden ortaya çıkmış oldu.