Gemiden ilk kaçanlar denetleyici kurumlar

Vatandaşın sorun yaşamaması için kendilerine bağlı bulunan kurumları denetlemekle görevli kuruluşlar adeta tüketiciyi başından savıyor. 5411 sayılı Bankalar Kanunu için öngörülen temel amaçlarda, 'finansal hizmetlerden yararlanan bireysel müşterilerin haklarının gözetilmesi' şeklinde bir madde de var. Buna rağmen, vatandaşın haksız bir muameleye maruz kalmaması için denetim yapması gereken Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) gibi kuruluşlar tüketicinin yanında olmadığı gibi, bünyelerinde bulunan Tüketici Hakları Dairesi'nin de ismini değiştiriyorlar.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nu arayıp Tüketici Hakları Dairesi'ni istediğinizde aktarıyorlar. Ancak bu dairenin görevi sadece size, sorununuz karşısında “Tüketici Hakem Heyetlerine başvurun” şeklinde uyarmakla sınırlı kalıyor. Çünkü Tüketicileri Koruma ve Eğitim Vakfı Başkanı Bayram Kısıklı'nın da dediği gibi, tüketiciyi korumak istemiyorlar. Kısıklı, devletin tüketiciyi korumakla ilgili düzenlemeleri yapmak istemediğini savunarak, “ Hükümetler değişiyor ama ne yazık ki, tüketicinin sorunları hep aynı ” dedi.

EPDK'nın bu dairenin ismini 3 yıl önce, BDDK'nın geçen yıl değiştirdiğini söyleyen Kısıklı, “BTK 2 yıl önce değiştirdi. Bunlar birkaç yıllık süreçte oldu. Tek bir tüketiciye yönelik bir daireleri yok. Milyonlarca insana hizmet sunulan bir birimde aktif değiller. Bu dairelerin ismi şu anda Sektörel Rekabet Dairesi olabilir” diye konuştu.

Kısıklı şöyle devam etti: “Türkiye'de tüketicinin korunması konusu çok yanlış bir zamanda, çok yanlış kadroların elinde değerlendirildi ve yanlış yerde kuruldu. AB'de Tüketicinin ve Sağlığın korunması Genel Müdürlüğü vardır. Yani Sağlık Bakanlığı bünyesinde bir tüketicinin korunması birimi oluşturuluyor. Biz söyledik ama Sağlık Bakanlığı bunu üstüne almak istemedi.”

Bu noktada, caydırıcı olması için hak arama yollarının hızlı bir şekilde işlemesinin önemli olacağını vurgulayan Kısıklı, “Hakem heyeti 15 günde bir toplanıyor. Karar verme süresi 30 günü buluyor. Böyle bir hak arama yolu hak arama yolu değildir, birbirimizi kandırmayalım” dedi. Meslek odalarında, Odalar Birliği'nde ve TESK'in daha önceki kanunlarında tüketicilerin sorunlarının çözümlerine yönelik meslek komiteleri olduğunu ifade eden Kısıklı, “Meslek komiteleri aracılığıyla bozuk mal satan cezalandırılabiliyordu. Yeni kanunlarla tüketicinin korunması konusunu Sanayi Bakanlığı Tüketici Genel Müdürlüğü'ne attılar. Bu çok ciddi bir sıkıntı” şeklinde konuştu.

1991-1995 koalisyon hükümeti döneminde Sanayi Bakanlığı'ndaki kadronun tüketici haklarını üstlenmek istediğini ifade eden Bayram Kısıklı, bunun nedenini de şu şekilde açıkladı: “Soğuk savaş döneminde tüketicinin korunması Marksist kadroların getirdiği konulardır. Amerika'daki çıkışı da bu Marksist kadrolardır. Bizim kardeşlik ahilik anlayışımızdan gelmez maalesef. Sol kadro bunun üzerine gitti 1991'de. Böyle yanlış yerde, yanlış zamanda hareket etme gibi bir yapı var ve bu yapı hâlâ devam ediyor. Ben bunu anlatmaya çalıştım dinlemediler. Bu çok ciddi bir sorun.

Yasaların yanında özellikle ticaret odalarının da söz sahibi olmasının daha olumlu sonuçlar doğuracağını ifade eden Bayram Kısıklı, “Birisi çıkıp desin ki, ben burada bozuk mal ürettirmem. Benim halkım kazıklanmayacak.' Ticaret odaları başkanları arada bir çıksın ve desin ki, 'ben ticaret odası başkanıyken kimse bizim şehrimizde bozuk mal üretmez ve satamaz.' Tamam yasalar da olsun, hakem heyetleri de olsun, kanun da... Ama esas ses sizsiniz; yani üretici ve devlet. Bunun olduğu yerde sonuçlar da iyi olur. Bizim mevzuatların biraz bu anlamda psikolojik desteğe ihtiyacı var” şeklinde konuştu.

Bayram Kısıklı, tüketici haklarının korunması konusunda Sanayi Bakanlığı'nın da yetersiz kaldığını söyleyerek, bununla ilgili çarpıcı bir örnek verdi. Sanayi Bakanlığı bünyesindeki Tüketicinin Korunması Genel Müdürlüğü'nün Türkiye Odalar Borsalar Birliği'nin Ankara'daki iki kulesinden birine taşındığını ifade eden Kısıklı, şöyle devam etti: “Sanayi Bakanlığı bütün genel müdürlüklerini buraya taşıyabilirdi ancak o genel müdürlüğü mutlaka ana binasında tutmalıydı. Tüketici lehine çalışırsan tüketici de seni destekler. Vakıf olarak Sanayi Bakanlığı'nı aradık, tebrik ziyareti yapmak istediğimizi söyledik. Faks çekmemizi istediler. Faks geçtik, beklemeye başladık. Hiçbir cevap gelmedi. Söz konusu bakanlığın sorumlu olduğu en önemli birimlerden birinin başkanı tebrik ziyaretinde bulunmak istiyor ama cevap bile verilmiyor. Tüketicinin korunması konusunda devlet artık beceriksiz davranıyor. Artık Sanayi Bakanlığı iş yapamıyor. Tüketici Hakları Genel Müdürlğü yanlış yerde ve yanlış adımlarla gidiyor. Ve artık o genel müdürlüğün kendisine bile faydası yok. Kasıtlı değiller ama temelde yanlış olan bir sistemi bugün de yanlış şekilde devam ettiriyorlar.” Kısıklı ayrıca, “Odaların, meslek birliklerinin tüketiciyi koruyan yeni kanunları çıktı. 4077 sayılı kanuna göre tüketici korunacak diyerek üstlerinden attılar. Bu hiç konuşulmadı” dedi.