Grizu davasında bilirkişi çelişkisi

Zonguldak''ta 17 Mayıs 2010''da 30 işçinin yaşamını yitirdiği grizu patlamasıyla ilgili hazırlanan 4 bilirkişi raporu ile İş Teftiş Kurulu inceleme raporunda kazayla ilgili sorumlular arasındaki farklılık dikkati çekti. Bir raporda olayda önemli ölçüde kişileştirilmesi olanaksız olan kusurlar bulunduğu vurgulanırken diğerinde ölen mühendisler, bir başkasında işveren ve alt işveren, farklı bir raporda ise işveren ve alt işveren temsilcileri kusurlu bulundu. Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Karadon Müessese Müdürlüğü maden ocağının eksi 540 kodundaki patlamayla ilgili soruşturma ve dava sürecinde farklı kanaatlere varıldı. Faciacının ardından ilk olarak 23-24 Haziran 2010''da hazırlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu''nun 36 sayfalık inceleme raporunda, iş yerinde kontrol ve degaj sondajların yeterli düzeyde yapılmadığı, alev sızdırmaz aygıtların kapak cıvatalarıyla oynanmış olduğu, iyi sıkılmadığı gibi mevzuata aykırılıklar tespit edildi.

Raporun sonuç ve kanat bölümünde TTK''nın yüzde 30, Yapı-Tek firmasının ise yüzde 70 kusurlu olduğu, ancak kasıtlı olmadıkları kaydedildi. İş kazasıyla ilgili Bülent Ecevit Üniversitesi''nden atanan bilirkişi heyetinin 27 Temmuz 2010''da hazırladığı 34 sayfalık raporda olayda işin taşerona verilmesiyle ilgili süreçte sistemin kusurlu bulunduğu belirtildi. İş güvenliği uzmanlarından oluşan heyetin raporunda ise ''Kazada yaşamını yitirenlerin kusuru bulunmamaktadır''' ifadelerine yer verildi.

Maden Mühendisleri Odası (MMO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Torun, genelde bütün iş kazalarında bilirkişi raporlarının çokluğunun dikkat çektiğini söyledi. Mahkemelerin teknik konularda karar vermek için bilirkişiye başvurduğunu ifade eden Torun, '''Türkiye''de bilirkişilik müessesesi yeniden elden geçirilmesi gereken bir yapıdır. Çünkü, bilirkişi atamalarında bir uzmanlık ya da meslek odalarından sertifika istenmedi. Bilirkişi raporları hukuki süreçleri uzatıyor. İtirazlar oluyor, yeni bilirkişiler görevlendiriliyor. Bilirkişi raporları çok farklı olabiliyor. Bilirkişilerin hukuki bağlayıcıları çok fazla yok, vicdanı kararlar veriyorlar. erkes kendine göre bir yorum yapıyor.'' dedi.

6 Eylül 2012''de iş güvenliği uzmanları, raporunda, tutuksuz yargılanan TTK''dan ve yüklenici firmadan 28 sanık için cezai sorumluluk açısından herhangi bir kusur izafe edilemeyeceği belirtildi. Raporda, olayın meydan gelmesinde TTK ve yüklenicinin hizmet kusurlarının bulunduğu, mevcut dosya kapsamına göre hizmet kusurlarının kişiselleştirilmesi mümkün olmayan kusurlar olduğu ifade edildi.

ODTÜ''den 3 bilirkişinin hazırladığı raporda da sözleşmenin uygulayıcısı davalı Yapı-Tek yüzde 70, TTK ise yüzde 30 kusurlu bulundu. Raporda, '''Son 12 dakikada patlama olasılığının çok yüksek olduğu bilindiği halde, nasıl bir çalışma yapıldığını, neden tüm ekipmanların durdurulup, acil kaçış planının uygulanmadığını anlamak mümkün değildir''' ifadesi kullanıldı.