İran şaşırttı

Suriye konusunda derin görüş ayrılıkları bulunan ve bu nedenle ilişkilerin iyi olmadığı Türkiye ile İran, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de yapılan Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO) Zirvesi'nde sürpriz bir şekilde biraraya geldi. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad'ın zirveye katılmasına rağmen programda, iki lider arasında baş başa görüşmesi yer almadı. Ancak Başbakan Erdoğan ile Ahmedinejad sürpriz bir şekilde görüşme kararı aldı. Bu görüşme kararı öncesinde, KKTC'nin ECO'ya gözlemci statüsü ile başvurusunu veto eden İran, Bakanlar Konseyi'nin önceki günkü toplantısında olumlu adım atarak yeşil ışık yaktı. Tahran'ın bu adımı çok önemli bir jest olarak değerlendirildi. Ahmedinejad da zirvede yaptığı konuşmada Türkiye'ye teşekkür etti.

Başbakan Erdoğan da zirvede yaptığı konuşmanın ardından Ahmedinejad ile biraraya geldi. Yaklaşık 40 dakika süren görüşmede Suriye konusu ele alındı. Erdoğan, İran liderine, Şanlıurfa'nın Akçakale İlçesi'ne Suriye tarafından gelen top mermileri ile ölen sivilleri hatırlattı ve 'Haklıyız, gerekeni yaparız' mesajı verdi. Ahmedinejad ise 'Akçakale konusunda haklısınız, sizi destekliyoruz' yanıtını verdi. Birleşmiş Milletler ve Arap Birliği Özel Temsilcisi Lahtar Brahimi'nin Suriye meselesine ilişkin yaptığı temaslar hakkında görüş alışverişinde bulunan iki lider, Suriye'de akan kanı durdurması için Türkiye ve İran başta olmak üzere bölge ülkeleri arasındaki temasların yoğunlaştırılması gerektiğini vurguladıkları öğrenildi. Görüşmede Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Numan Kurtulmuş ve Müsteşar Yardımcısı İbrahim Kalın da hazır bulundu. İki lider, en son 6.5 ay önce Erdoğan'ın Tahran ziyaretinde görüşmüştü.

ECO zirvesinde tarihi bir karara da imza atılarak, KKTC'ye gözlemci statüsü verildi. KKTC Maliye Bakanı başkanlığındaki heyet önceki gün Bakanlar Konseyi'ne katıldı. Bakanların toplantısının ardından Türk heyetine İran'dan olumlu sinyal geldi. Varılan mutabakat, devlet ve hükümet başkanlarının zirvesinin ardından yayınlanan sonuç bildirgesinde yer aldı ve ve KKTC'ye 11 üyeli ECO'da gözlemci statüsü verilmiş oldu. KKTC böylece ilk defa Türkiye dışında bir zirvede masada yer aldı. Erdoğan 11. 'Zirve Başkanı' sıfatıyla yaptığı açılış konuşmasında ise 1979'dan beri ECO'da gözlemci olan KKTC'nin de 'Kıbrıs Türk Devleti' adıyla gözlemci statüsünün Bakanlar Konseyi'nce onaylanmış olması bizleri gerçekten çok sevindirmiştir' dedi. Erdoğan, 'Toplumların adalet ve hakkaniyet doğrultusunda ortaya koydukları taleplerin karşılanabilmesi için uluslararası sistemin, günümüz şartlarına göre yeniden yapılanması gerekiyor. 'Bu yeniden yapılanma, uluslararası sistemi sadece belirli ülke veya ülke gruplarının çıkarlarını yansıtmaktan çıkartıp, beklentilere küresel düzeyde cevap verecek şekilde tasarlanmalıdır. Ayrıca bu kuruluşların köklü bir zihniyet değişimine de ihtiyaçları bulunuyor' dedi.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan dönüşü havalimanında soruları cevapladı. Bir gazetecinin Cumhurbaşkanı Gül'ün yerel seçimlerin öne alınmasını öngören Anayasa değişikliğine ilişkin vetosunu hatırlatması üzerine Erdoğan, 'Arkadaşlarımızla bu konuyu değerlendirdikten sonra düşüncemizi açıklarız. Ama kanaatim, arkadaşlarımın ana muhalefet ve diğer muhalefet olsun görüşmeleri yapıp ondan sonra kararımızı vermektir. Yeter ki muhalefet anlayışlı davransın, verdikleri sözlerin arkasında dursunlar, biz bu işi bitirmeyi arzu ederiz' dedi.

Bir başka soru üzerine de İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad ile Suriye ağırlıklı bir görüşme gerçekleştirdiklerini kaydeden Erdoğan görüşmelerin, bundan sonraki süreçte de dışişleri bakanları vasıtasıyla devam ettirilmesine karar verdiklerini aktardı. Türkiye, İran, Mısır ve Suudi Arabistan'ın yer alabileceği bir müzakere sistemi düşünülebileceğini ancak Arabistan'ın, İran'ın olduğu bir müzakere sistemi içerisinde yer almak istemediği için İran'a üçlü bir sistem önerdiklerini bildiren Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

Bu sistem Türkiye-Mısır-İran olabilir. İkinci sistem Türkiye-Rusya-İran olabilir. Üçüncü sistem Türkiye-Mısır-Suudi Arabistan olabilir. Buralardan alınacak neticeyle bu daha da yaygınlaştırılabilir. Böylece neler yapabileceğimizi görebiliriz. Hiç olmazsa Kurban Bayramı'nda bir ateşkes sağlayalım. Ahmedinejad ile görüştüğümüzde 'Bu isabetli olur. Biz, açıklama yaparız' dediler. Aynı şekilde 'bizden de yapılması ki bunlar eş zamanlı olursa daha da isabetli olur. Hatta buna Mısır, Arabistan ve Rusya katılabilir' dedik. Bu şekilde bu konuyu da aramızda bir ortak destek beyanıyla karara bağladık.

Başbakan Erdoğan, ABD Büyükelçisi Ricciardone'nin 'Usame bin Ladin'in yakalanmasında uygulanan taktik ve teknik prosedürleri PKK'ya karşı paylaşmayı önerdik' açıklamasını da değerlendirdi. Başbakan özetle şunları kaydetti: 'Kendilerinin Bin Ladin ile ilgili uygulaması kendi şartları içinde değerlendirilir. Bizim bölgede terörle mücadelemizin de kendi şartları içinde değerlendirilmesi farklılık arz eder. 'Bin Ladin'in yakalanmasının şartları, ülkesi olsun, bulunduğu yerle ilgili farklı şartlar. En basitinden birisi normal bir şehrin evinde kalıyor. Öbürü dağın mağaralarında oluyor. Bu mağaralar 100-150 metre derinlikteki mağaralar, şu anda güvenlik güçlerimiz bu mücadeleyi yürütüyor.

O bakımdan çok farklı. Bin Ladin'in vurulduğu yerin şartlarını biliyorsunuz. Bütün resimler, video görüntüleri falan ortaya çıktığında... Bir ev. Çok farklı bir durum var. Yani şartları çok farklı. O şartlar içinde bunu değerlendirmek gerekiyor.'

Başbakan'a, 'Afyon'da şehit olan askerlerin 'doğal afet şehidi' sayıldıkları ve ailelerinin bir çok haktan yararlanamadıkları' yönündeki haberler de hatırlatıldı. Konunun içeriğini bilemediğini belirten Erdoğan, konuyu Genelkurmay Başkanı'ndan dinlemesi gerektiğini ifade etti. Erdoğan, 'Fakat bizim çıkardığımız yasa bu şehitlerimizi de kapsayan bir yasadır. Biz trafik kazasında dahi bir askerimiz şehit olsa bunları kapsam içine aldık. Burada bir yanlış anlaşılma olabilir. Biz görüşür gereğini de yaparız. Kimsenin endişesi olmasın, şehit aileleri müsterih olsun' dedi.

Pakistan'da Taliban militanları tarafından geçen hafta başından vurulan 14 yaşındaki aktivist Malala Yusufzay'a yönelik saldırının affedilebilir bir tarafının olmadığını belirten ve İstanbul'da evinde öldürülen üniversiteli Fatma Nur Çelik'i de hatırlatarak uluslararası teröre değinen Erdoğan, şunları söyledi: 'Hayati bir önem taşımakta ve adete bir sembol haline gelmesi noktasında bizim için önemli, o da sevgili kızımız Malala'ya yapılan terör eyleminin affedilir hiçbir yanı yok. Benzer bir olayı da iki gün önce maalesef İstanbul'da bir kızımızla yaşadık. Buraya da yine maalesef eve giren bir vahşi hem öldürüyor bir de tecavüzde bulunuyor. Norveç'te geçen yıl yaşanan olay da bir başka boyutu. Bizlerin hem kendi bünyemizde hem de bunu BM Genel Kurulu'nda, BM Güvenlik Konseyi'nde ve gerekirse kurumlar oluşturmak suretiyle bu işin üzerine gitmeyi hem insani hem İslami bir görev olarak telakki etmemiz lazım gerekiyor.'

Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın (ECO) 12. Zirvesi, sonuç bildirisinin kabulü ve verilen ECO ödülleri ile tamamlandı. Zirve programı kapsamında, Türkiye'den tarih, kültür ve edebi sanatlar alanında ödüle layık görülen şair, mütefekkir ve Diriliş Partisi Genel Başkanı Sezai Karakoç'un ödülünü, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu aldı. Zirvede, 8 ülkeden 24 bilim, kültür, sanat dünyası temsilcisine ECO ödülleri takdim edildi. Davutoğlu ödülü, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in elinden aldı. ECO 12. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi 'nin açılış konuşmasını Erdoğan yaparken, kapanış konuşmasını ise dönem başkanlığını Türkiye'den devralan Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev yaptı.