İşkenceye zaman aşımı yok

12 Eylül askeri darbesine ilişkin dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren ile emekli Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya'nın yargılandığı davanın 3. duruşması Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görüldü. Duruşmaya iddianamede adı geçen 'mağdur ve müştekiler', katılma talebinde bulunanlar, avukatlar ve izleyiciler ile basın mensupları katıldı. Mahkeme, Evren ve Şahinkaya hakkında işkence ve kötü muamele iddialarıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan gelen yanıtı açıkladı. Başsavcılıktan gönderilen cevapta, işkence ve kötü muamele iddialarıyla ilgili 59 ayrı il ve ilçe cumhuriyet savcılıklarına yetkisizlik ve görevsizlik kararlarıyla soruşturmaların gönderildiğinin belirtildiği açıklandı.

Karar içeriğinde, 1982 ve 1961 Anayasalarındaki düzenlemeler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) yerleşmiş içtihatları ile bu içtihatların iç hukuktaki hukuksal değeri dikkate alındığında, kamu görevlilerinin faili olduğu, yaşam hakkının ihlali, işkence ve kötü muamele suçlamalarında hiçbir durumda zaman aşımı uygulanamayacağı ve af düzenlemesi yapılamayacağının vurgulandığı belirtildi.

Bu kişilerle ilgili zaman aşımı kuralları işletilmeyerek, makul sürede davaların açılıp yargılamaların yapılması gerektiği ifade edilen cevapta, görevsizlik kararı gönderilen savcılıkların, Evren ve Şahinkaya ile diğer şüpheliler hakkında, delillere göre işkence, kötü muamele, işkenceyle adam öldürme, gözaltı ve işkence merkezlerinde kaybolma iddialarıyla ilgili soruşturma yapılabileceği, müşteki ve müdahillerin bu suçlarla ilgili belge, bilgi, tanık ve benzeri delilleri görevsizlik kararı verilen dosyalara sunmalarının faydalı olacağının belirtildiği açıklandı.

Öte yandan mahkeme heyeti ara kararları açıkladı. Tutuklanması talebini reddeden Mahkeme, Evren ve Şahinkaya'nın sağlık durumlarını Adli Tıp'tan soracak. Duruşmada TSK'nın Fahri Koruturk'e gönderdiği mektubun istenmesine karar verildi. Başbakanlık, TBMM, CHP ve MHP'nin müdahalillik talebi kabul edildi. DİSK ve Hak-İş ve 104 yaşındaki Berfo Ana da davaya müdahil olacak. Bireysel müdahillik talepleri sonra karara bağlanacak. İşkence dosyalarıyla ilgili suç duyurusunda bulunulmasına da hükmeden mahkeme, MİT Müsteşarlığı'na darbenin hazırlık çalışmalarının darbe öncesinde Başbakanlık, Cumhurbaşkanlığı ve Meclis Başkanlığı'na bildirilip bildirilmediğini sorma kararı verdi. Duruşma 11 Mayıs'a ertelendi.

Cumhuriyet Savcısı Kemal Çetin, 12 Eylül Davası'ndaki müdahillik taleplerinin kabulünü, Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya'nın tutuklanması taleplerinin ise “sanıkların sağlık durumları ve yaşlılıkları gözetildiğinde, daha önce verilen adli kontrol kararı yeterli olduğu” gerekçesiyle reddini istedi. Ceza usul kanununa göre, yargılamada istenilen amaca tutukluluk dışında bir tedbirle ulaşıldığı takdirde, sanıklar hakkında tutuklama kararı verilmemesi gerektiği yönünde düzenleme bulunduğunu ifade eden Çetin, sanıkların sağlık durumları ve yaşlılıkları gözetildiğinde, daha önce verilen adli kontrol kararının yeterli olduğu görüş ve kanaatinde olduğunu bildirdi ve tutuklama isteklerinin reddini talep etti. Ancak sanıkların savunmalarının alınmasına yönelik olmak üzere, duruşmada hazır bulunmaları halinde sağlıkları açısından hayati tehlike oluşturup oluşturmayacağı konusunda İstanbul Adli Tıp Kurumu'ndan rapor aldırılmasını isteyen Çetin, duruşmada tanıklık yapacaklarını belirten kişilerin tanık olarak dinlenmek üzere davetiye çıkarılması talebinde bulundu. Savcı Çetin, davaya müdahillik talebinde bulunan kamu kurum ve kuruluşları ve gerçek kişilerin yargılama konusu eylemden ve sonuçlarından zarar görme ihtimalleri bulunduğu gerekçesiyle, müdahillik taleplerinin kabulüne karar verilmesini istedi.