İstanbul markasına tarihin en büyük yatırımını yaptık

İstanbul 1 Ocak'ta tarihi bir gün yaşayacak. Avrupa Birliği'nin birlik dışındaki ülkelerden seçilen son 'Avrupa Kültür Başkenti' unvanını devralacak. 16 Ocak'taki görkemli bir açılışla projeye start verilecek. 2010 boyunca 2 bin 273 proje arasından seçilen toplam 451 proje hayata geçirilecek. Aslında 451 projeden 132'si tamamlandı bile, 90 proje ise devam ediyor. 232 proje ise 2010'da tamamlanacak. Projeler için ayrılan toplam bütçe ise 372 milyon TL. Bu devasa organizasyonu İstanbul 2010 Avrupa Başkenti Ajansı (AKBA) yürütüyor. 2007'de özel bir yasayla kurulan, 2008 Mart'tan itibaren faaliyetlerine başlayan ajansın çalışmalarını, 2010'un İstanbul için önemini Yürütme Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç'le konuştuk. 2010 kapsamındaki projelerin “İstanbul” markasına Cumhuriyet tarihinde yapılan en büyük yatırım olduğunu söyleyen AKBA Başkanı Avdagiç, kültür sanat faaliyetlerini 13 milyona yaymayı hedeflediklerini söylüyor. Avdagiç, projeler arasında ayrı bir önem verdikleri Atatürk Kültür Merkezi'nin (AKM) yenilenmesine engel çıkartanlara ise ateş püskürüyor.

2 bin 300 proje başvurusu olduğu bir yerde bunların 4'te 3'ü reddedilmiş ise karşınızda bin 500 üzerinde olumsuz muhatap var demektir. Bunlar, kendi projelerinin makbul olduğunu düşünüyorlar, saygı duyuyorum. Ama ajans içinde çok kademeli bir değerlendirme sürecimiz var. Kendi alanlarında uzman heyetler ve direktörler bu süreçleri takip ediyor. AB'nin diğer ülkelerinde de 2 bin 500'e yakın proje geldi. 300 civarında proje kabul edildi. Bu rutin bir işlem. Bu kadar çok proje başvurusunun olduğu bir yerde, kaynakların sınırlı olduğu düşünülürse, amacımıza uygun olanların seçilmesi doğaldır. Bu anlamada bir problem ve sıkıntı görmüyorum.

Genel itibariyle projeler içinde, kötü hazırlanmış iyi projeler, iyi hazırlanmış kötü projeler, iyi hazırlanmış iyi projeler, kötü hazırlanmış kötü projeler var. Yani her çeşit proje var. Biz burada iyi proje olduğuna inandığımız kötü hazırlanmış olduğunu gördüğümüz projeleri, sahibini geri iade ederek, standardının yükseltilmesini istedik. Bu noktada proje sahibine de hazırlanma aşamasında destek verdik. Baştan gelen projeleri AB standardında sıkı bir filtreden geçirip kabul etme sürecine girseydik, emin olun bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar projeyi kabul etmek durumunda olurduk.

“Proje hazırlama kültürü” olarak maalesef toplum olarak çok iyi durumda değiliz. Ajans, iyi hazırlanmamış iyi projelerin yeniden hazırlanması için sahibini yönlendirerek, proje hazırlama kültürünün gelişmesine de katkıda bulunmuştur. Ayrıca Türkiye'de ilk defa kültür -sanat konusunda siyasi irade, bir mali havuz oluşturdu. Yönetiminin ağırlıklı olarak sivillerden oluştuğu bir kurulun bu havuzdaki kaynağı kullanmasına izin verdi. Türkiye'deki kültür-sanat dünyasındaki insanlar, ilk defa projelerini sunup kaynak sağlayacakları bir mekanizma buldular. Biraz da hazırlıksız yakalandılar. Avrupa'da bu konuda irili ufaklı çok sayıda mekanizma var, bunlar uzun süredir bu işi yapıyorlar.

Ajansın şu anda yürütmekte olduğu yönetişim modeli, Türkiye'de ilk defa denenen bir model. Çok köklü kurumlarda bile dönem dönem nöbet, kadro değişimi olur. Ajanstaki yönetim değişikliği, sanki bu kurumda, hiçbir zaman olmuyormuş gibi lanse edildi. Bazı görev değişikliklerinin mercek altına alınmasının iyi niyetli olmadığını düşünüyorum. 1.5 yıllık süreç içinde konusunda uzman kişileri ancak çok özel bir rica ile buraya çağırıp görev yaptırabilirsiniz. Bu nedenle dönem dönem yönetim ve kadro değişikliklerinin makul ve kabul edilebilir olduğunu düşünüyorum.

Yapının demokratik olup olmadığından önce önümüzde 5750 sayılı kanunumuz var. Yürütme Kurulu'nun şekli 2007 Kasım'ında Meclis'te çıkarılan kanunla belirlendi. Bu yapı o gün neyse bugün de aynıdır. Hiç kimsenin kanun üzerinde yeni bir yönetim şekli ortaya koyma lüksü ve hakkı yoktur. Kanuna göre yürütme kurulunda 9 kişi var. Bunun 3'ü kamu, 6'sı sivil toplum temsilcisi. Ama bazı arkadaşlarımız ve çevreler, ajansın kendi kafalarındaki şablona uygun işler yapmamasından veya kendi beklentilerini ve projelerini karşılamamasından dolayı böyle haksız ithamlarda bulunuyor. Acaba iddialarını destekleyecek somut ne ortaya koyabiliyorlar? Biz kanunun bize verdiği usullere uygun olarak işimizin en iyisini yapmak istiyoruz.

AKM ile ilgili ihale süreci oldu. Bu ihale süreci büyük bir şeffajlıkla realize edildi. Müteahhit belirlendi. Sözleşme aşamasında Kültür Emekçileri Sendikası, proje ile ilgili bazı konularla ilgili dava açarak yürütmeyi durdurma kararı çıkarttı. Yapabileceğimiz bir şey kalmadı, ama biz ciddi bir inisiyatif aldık. Hiç böyle bir yükümlülüğümüz, mecburiyetimiz olmamasına rağmen bütün tarafları masanın etrafına topladık. Kültür Emekçileri Sendikası, ilgili meslek örgütlerini, Devlet Opera ve Bale Genel Müdürü'nü, Devlet Tiyatroları Genel Müdürü'nü ve projeyi yapan Murat Tabanlıoğlu ve arkadaşları ile seri toplantılar yaptık. Toplantılarda herkes görüşlerini ve kırmızı çizgilerini ortaya koydu. 6 toplantıda uzlaşı sağlandı.

Yürütmeyi durdurmanın kaldırılması için projede yapılması gereken tadilatlar konusunda konsensus sağladık ve el sıkıştık. El sıkıştığımız çerçeveye uygun olarak projeyi tadil ettik, Bakanlığa onaylattık ve Anıtlar Kurulu'nun kaydına soktuk. Bu aşamada Kültür Emekçileri Sendikası'nın yürütmeyi durdurma kararından feragat etmek üzere dilekçe vermesi gerekiyordu. Anıtlar Kurulu'nun revize edilen projeye onay vermesi durumunda biz projeye devam edebilecektik. Ancak Eylül ayı sonunda sağlanan bu konsensusa rağmen karşı taraf sözünde durmadı. Sözünde durmadığı gibi ajansın bir adım atmadığı yönünde açıklama yaparak son derece etik dışı ve anlayamadığımız bir yaklaşım sergilediler. Açıkçası kızgınız, üzgünüz. Çünkü İstanbul ilk defa projesiyle, müteahhidiyle, bütçesiyle Atatürk Kültür Merkezi'nin yenilenmesi konusunu çözme noktasına gelmişti. Ben şimdi şunu soruyorum: Bu uzlaşmaya rağmen taahhütlerini yerine getirmeyen arkadaşlarımız mı AKM'nin yapılmasını istemiyor, biz mi? İsteyen taraf biziz, istemeyen tarafı, kamuoyunun takdirine bırakıyorum.

İstanbul'un marka değeri Avrupa'da sürekli yükseliyor. Avrupalılar bu tip geçmişi olan şehirlere çok daha fazla ilgi duyuyorlar. İstanbul markasına Cumhuriyet'ten bu yana en büyük yatırımı yapıyoruz. İstanbul markasına yurtdışında yapılan en büyük tanıtım kampanyasını yürütüyoruz. Bugüne kadar İstanbul 2010 Kültür Başkenti'ni öne çıkartmıyoruz. İstanbul markasını öne çıkarıyoruz.

'2010 Okullarda Projesiyle bütün İstanbul'un ilçe milli eğitim müdürleriyle Milli Eğitim Bakanımız ve valimizin desteği ile İstanbul'da 20 bin edebiyat müzik, resim güzel sanatlardaki öğretmenlerimizi bir eğitim programından geçirip bunlar üzerinden İstanbul'daki 2,5 milyon öğrencimize ulaşmayı hedefliyoruz. Kültür Karıncaları projemiz var. İstanbul'un muhtelif yerlerinden öğrencilerimiz topluyoruz. İstanbul'daki müzelere ve tarihi mekânlara getirme noktasında organizasyon yapıyoruz.

Ajans olarak bugüne kadar kültür sanatta belli çevrenin uyguladığı elitist yaklaşımın dışında bütün İstanbul'u kucaklayan bir davranış içindeyiz. Buna çok dikkat ediyoruz. Elitist yaklaşımdan özellikle sakınmaya çalışıyoruz. 13 milyon İstanbullu'yu bu işin içine katmanın düşüncesindeyiz. İstanbullular'ın İstanbul'u çok kanıksadığını düşünüyoruz. Reklam filmlerinde de 'Ey İstanbullu artık kanıksama, her gün önünden geçtiğin güzellikleri yeniden keşfet, gör, algıla ve onların değerli olduğunu farkında ol' mesajını veriyoruz. Şehri yeniden İstanbullulara algılatmaya, anlatmaya çalışıyoruz. Birçok alışveriş merkezinde hangi dükkanın hangi katta olduğunu bilen gencimiz, İstanbul'un çok önemli tarihi mekanlarını bilmiyor. Projelerle bunu kırmaya çalışıyoruz. Kültür-sanat aktivitelerini izleyenlerin sayısını arttırmak önemli bir hedefimiz. Bu sayade kültür sanat yapıcıları kendilerini finanse edecek kitleyi yanlarında ve arkalarında bulacak.

Avrupalıların karşısına 'İstanbul en çok ilham veren şehir' mesajıyla çıkıyoruz. Çok vakur kişilikli bir duruşla çıkıyoruz. Yani 'Vallahi bize gelin' modunda değiliz. Paris, Londra, Madrid, Venedik ve Frankfurt gibi büyük kentlerde önemli outdorlarda, tren garlarında, havaalanlarında İstanbul çıkıyor karşınıza. İnsanların İstanbul'a gelmesini tetikliyor. Avrupalı kanaat önderlerini şehre getirtip İstanbul'u öne çıkartmayı istiyoruz.

İstanbulluları kültür-sanat hayatına teşvik eden, onlara bu süre içinde can suyu verme çabası içindeyiz. Kültür-sanat aksını Nişantaşı, Taksim, Beyoğlu rutundan çıkarıp İstanbul'un bütününe yayma çalışmalarımız var. İstanbul'un 39 ilçesinin tamamını bu işine katmak istiyoruz. Önceliğimiz 13 milyon İstanbullu'ya yönelik projeler icra etmek.