İstanbul'da binalar dökülüyor

İSTANBUL- İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hasar Tespit Komisyonu tarafından, vatandaşlardan gelen talep doğrultusunda kontrol edilen 55 bin 651 konut ve işyerinin yüzde 79'u hasarlı bulundu. İstanbul'un dokusunun belirlenmesini de amaçlayan komisyonun çalışmalarında, ilginç ve çarpıcı sonuçlar elde edildi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nden yapılan açıklamaya göre, depremlerin ardından kontrol edilen konut ve işyerlerinden 43 bin 964 adetinde hasar tespit edilirken, yüzde 21'i oluşturan 11 bin 657'si sağlam çıktı. Hasara yol açan bina kusurlarının başında, yüzde 64 ile nemin yolaçtığı korozyon gelirken, yüzde 41'inde malzeme eksikliği, yüzde 18'inde inşaat aşamasında sulama eksikliğinden kaynaklanan kavrulma, yüzde 11'inde eskime ve yıpranma belirlendi. Bu binaların yüzde 3'ünde projelendirme hatası, yüzde 8'inde yüksek boylu kolon ve uzun kiriş ile yüzde 3'ünde çok katlı yığma inşaatın oluşturduğu risk ortaya çıktı. Ayrıca, yüzde 21'inde zemine uygun olmayan inşaat ile yüzde 6'sında taşıyıcı elemanların kırılması, delinmesi gibi bilinçsiz davranışlar tespit edildi.

Kontrollerde, hasar nedenlerinin başında gelen korozyon, özellikle tarihi yarımada diye bilinen eski yerleşim bölgelerinde aşırı düzeyde görüldü. Doğalgazın gelişiyle bu bölgelerde yaşayanların odun-kömür ihtiyacı ortadan kalkınca, terkedilen ve bakım yapılmayan bodrumlarda, nem yüzünden büyük tahribat yaşandığı ortaya çıktı. Dökülen sıvalar nedeniyle açığa çıkan inşaat demirlerinin rutubetin etkisiyle erimeye başladığı, bazı binalarda bu erimenin çok tehlikeli boyutlara ulaştığı, 20'lik demirlerin 8'lik düzeye indiği belirlendi.

Bu tehlikenin acilen giderilmesi için çalışmalar yapılması ve halkın bilgilendirilmesin şart olduğu vurgulanan açıklamada, İstanbul'daki binaların birçoğunun beton kalitesinin de oldukça düşük olduğunun görüldüğü vurgulandı. Açıklamaya göre, bu da yıkanmamış deniz kumu ile kentte su sıkıntısının yaşandığı yıllarda yapılan binaların betonlarının yeterince sulanmaması yüzünden oluşan kavrulmadan kaynaklanıyor. Küçümsenmeyecek yapım hataları arasında da "boyu kısa projelendirildiği halde yüksek yapılan kolonlar, alan kapatıyor diye konulmayan kolonlar, çok uzun taşıyıcı kirişler ve bunlara kaplanan kaplama kirişler, projesindeki ölçüden daha büyük konsol çıkıntıları" yer aldı. Ayrıca, zemin durumunun incelenmesi sonucu zemine uymayan binaların yapıldığı da ortaya çıktı.

Açıklamada, "komisyonumuz yine kuruluş amacına uygun olarak, vurgun ve talanın da önüne geçmiştir" denilerek, bazı yap-satçı müteahhitlerin, önemsiz çatlakların olduğu binaları hasarlı gibi gösterip, yok pahasına satın alma girişimlerinin de önüne geçildiği ifade edildi. Buna benzer bir başka vurgunun da hasar tespitinde yaşandığı ileri sürülen açıklamada, Yıldız Teknik Üniversitesi tarafından 300 milyon liraya, komisyon tarafından ise ücretsiz hazırlanan iki rapor örneği yer aldı. Büyükşehir Belediyesi Hasar Tespit Komisyonu'nun raporunun daha ciddi ve doyurucu olduğu, teklif ve öneriler sunduğu kaydedilen açıklamada, "Komisyonumuz bu şekilde sayısı binlerle ifade edilen raporlar hazırlamıştır. Bu da trilyon seviyesinde bir vurgunun önlenmesi manasını taşımaktadır" denildi. Bina dayanımı kontrolü olarak bilinen "beton kalitesi ve donatı röntgeni" çalışmalarında da buna benzer bir başka vurgunun önlendiği dile getirilen açıklamada, "Bazı kurum ve kuruluşlar bu işlemi 10 bin dolar gibi bir fiyata yapmaya kalkışınca, Bimtaş'ın laboratuvarı devreye sokulmuş, aynı aletler alınarak bu işlemler 300-500 dolar gibi bir fiyatla yapılmaya başlanılmıştır" görüşüne yer verildi.