Küresel kriz nedeniyle uzun bir süredir uykuda olan 'Enflasyon Canavar'ını İzlanda'da patlayan yanardağ uyandırdı. Eylül ayında en yüksek fiyat artışı yüzde 4.72 ile gıdada olurken Avrupa'daki yanardağ felaketinin Türkiye'deki sebze-meyve fiyatlarını arttırdığı belirtildi
Küresel krizde aldığı narkozun etkisiyle uzun bir süredir uykuda olan Enflasyon Canavarı gözlerini yavaş yavaş açmaya başladı. Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) Eylül ayında Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yüzde 1,23, Üretici Fiyatları Endeksi'nin (ÜFE) ise yüzde 0,51 arttığını açıkladı. TUİK'in verilere göre yıllık enflasyon ise TÜFE'de yüzde 9,24, ÜFE'de yüzde 8,91 oldu.
Eylül ayına ilişkin özel kapsamlı tüketici fiyatları endeksine bakıldığında, 'çekirdek enflasyon' yerine açıklanan TÜFE göstergeleri geçen ay, mevsimlik ürünler hariç yüzde 0,56, işlenmemiş gıda ürünleri hariç ise yüzde 0,06 artış gösterdi. Fiyatlar, enerji hariç yüzde 1,36 yükseldi.
TÜFE'de ana harcama grupları itibariyle bir ay önceye göre en yüksek artış yüzde 4.72 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda gerçekleşti. Eylül ayında çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 1.23, eğitimde yüzde 1.16, eğlence ve kültürde artış görüldü. Alkollü içecekler ve tütünde yüzde 1.10, haberleşmede yüzde 1.85, giyim ve ayakkabıda yüzde 2.21 düşüş yaşandı. TÜFE'de yıllık bazda en yüksek artış yüzde 25.32 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda görülürken, onu gıda ve alkolsüz içecekler (yüzde 15.33), lokanta ve oteller (yüzde 9.78) izledi.
Türkiye'de bu yılın Eylül ayında fiyatlar, bir önceki aya göre tarım sektöründe yüzde 0,44, sanayi sektöründe yüzde 0,52 artış gösterdi. TÜİK verilerine göre, sanayinin alt sektörleri değerlendirildiğinde en yüksek yıllık artış, yüzde 21,01 ile elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında görüldü. Bunu yüzde 19,61 ile ana metal sanayi, yüzde 19,35 ile metal cevheri, yüzde 11,05 ile de kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri izledi.
Eylül ayının zam şampiyonu ise yüzde 57,16'lık fiyat artışıyla domates oldu. Onu yüzde 40.59'la taze fasulye, yüzde 39.97 ile patlıcan, yüzde 33.66 ile sivri biber, yüzde 29.61'le salatalık, yüzde 18.94'le patates, yüzde 10.16 ile salça, yüzde 7.51'le kuru soğan izledi. Fiyatı en çok düşen ürün yüzde 7.62 ile limon oldu. Eylül ayında yumurtanın fiyatı yüzde 2,94, antep fıstığının fiyatı yüzde 2,51, cep telefonu görüşme ücretinin fiyatı yüzde 2,21, geriledi.
Fiyatlarda yaşanan gelişmeleri Yeni Şafak'a değerlendiren Tüm Bostan Sebze Meyve Komisyoncu ve Tüccarlar Federasyonu (TÜMESKOM) Başkanı Burhan Er, İzlanda'da patlayan yanardağın fiyatlar üzerinde etkili olduğunu söyledi. Türkiye'nin bu yıl büyük rağbet göreceğinin konuşulduğunu belirten Er, “İzlanda'da patlayan yanardağdan Avrupa'daki tarım alanları büyük zarar gördü. İtalya ve İspanya'nın güneyi hariç tüm Avrupa bu durumdan etkilendi. Şu anda ise Avrupa gözünü Türkiye'ye dikti. Türkiye'den Avrupa'ya ihraç edilen tarım ürünlerinin artması iç piyasada fiyat artışına neden oldu” dedi.
Biliçli bir üretimin olmadığını vurgulayan TÜMESKOM Başkanı Burhan Er, “Bilinçli bir üretimimiz yok. Madem böyle ben buradan bir üretici olarak tüketicilere sesleniyorum. Tüketiciler bilinçli olsun ve domates tüketmesin. Bir kilo alacağına yarım kilo alsın” dedi.
Tarım ürünlerinde yaşanan fiyat yükselişleri tarımın ürünlerinin tarladan nihai tüketiciye kadar ulaştığı periyotta nasıl zamlandığını da gözler önüne seriyor. Tarım ürünleri tarladan Hal'e, Hal'den perakendecilere ve oradan da tüketicilere ulaşıyor. Dün itibariyle
Hal'de satılan en kaliteli domatesin fiyatı 3 TL iken aynı domates marketlerde 4.5 ila 5.5 TL arasında değişiyor. Yani tüketici Hal fiyatlarıyla 15 TL vererek 5 kilo domates alabilirken aynı fiyata marketten sadece 3 kilo domates alabiliyor.
