Kaçak sigaranın dumanı var vergisi yok

Türkiye'de son yıllarda terörün finansmanında da önemli paya sahip olan kaçak sigarada 2010 yılından itibaren önemli artışlar görülüyor. 2009'da yakalanan kaçak sigara miktarı 10 milyon paket iken, 2011 yılı 9 ayında 50 milyon pakete ulaştı. Maliye bakanlığı kaçak sigara ile mücadelede başlattığı bandrol uygulamasına rağmen önleyemediği kaçağın, özellikle sigara firmalarının Türkiye'nin yakın çevresindeki ülkelerde yaptığı üretimden kaynaklandığını düşünüyor. Sigara satışlarında 2009'da 5.3 milyar paketin yüzde 13.3 oranında azalarak, 2010'da 4.6 milyar pakete düşerken azalmanın, vergi artışından mı yoksa kayıt altında olmayan kaçak sigara kullanımından mı olduğu yönünde Maliye Bakanlığı değerlendirmeler yapıyor. Maliye, sigara firmalarının vergi artışı istemedikleri için böyle bir argümanla konuştuklarını belirttiler.

Türkiye'de sigaradan yüzde 65'ler oranında alınan ÖTV'den dolayı, 7 lira olan bir sigaraya 4,55 TL vergi ödenirken, firmalara 1,1 TL kâr kalıyor. Bunun içerisinden de bayi kârı düşüldüğünde firmaya paket başına 70 kuruş kalıyor. İşte bu noktada Maliye, aynı marka sigaranın Irak'ta nasıl 3 TL'ye satıldığını araştırmasıyla kaçakçılığa ilişkin şüphelerini firmalar üzerinde yoğunlaştırdı. Bu çerçevede üretici firmaların 4,55 TL vergiyi ödememek için, örneğin Kuzey Irak'ta kurduğu küçük çaplı bir üretim ve paketleme ünitesi ile aynı sigarayı 3 TL'ye oralarda satışa sunabildiğini tespit etti. Bu satıştan net 2,5 TL kazanç sağlayan firmanın böylece Türkiye'de elde ettiği paket başına kârın 4 katını orada kazandığını ortaya koydu.

Sigara kaçakçılığından terör ve organize suç örgütlerinin de bundan beslendiğine işaret edilirken, aynı sigaranın organize suç örgütleri kanalıyla Türkiye içine sokulup hiçbir vergi vermeden, 4,5-6 lira arasında satışa sunulduğu belirtiliyor. Maliye, kayıtdışı tüketilen sigara miktarında 3-4 puanlık bir azalış beklediklerini, ifade ediyorlar. Maliye uzmanları, “Zaten 1 puanlık azalış, 200 milyon liraya denk geldiği için 800 milyon liralık gelir söz konusu olabilir” değerlendirmesi yapıyorlar.

Türkiye'de sigara tüketimi üzerinden önemli tutarda vergi alınıyor. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yürütülen uluslararası tütün kontrolü çerçeve sözleşmesine göre de vergi politikasıyla sigara tüketiminin kontrolünde Türkiye'nin 4 öncü ülkeden biri olduğuna işaret ediliyor. 2011 yılında tahmini 4.7 milyar paket sigara tüketiminden 16.5 milyar lira ÖTV tahsil edilmesi öngörülüyor.

Öte yandan, tütün ve tütün mamullerinde yüzde 69 olarak uygulanan ÖTV'nin sektörün öngörünün üzerinde zam yapması nedeniyle yüzde 65'e indirilmesinin ardında, sigara firmaları da sigara fiyatlarını geri çekmişlerdi. Ancak, geçtiğimiz haftalarda sigara fiyatlarını yeniden yüzde 69 ÖTV oranı sırasındaki fiyatlara yükselttikleri tespit edildi. Böylece, maliye tarafından 4 puanlık ÖTV indiriminde fiyatları aşağı çeken firmalar artışları yeniden yaparak, yüzde 4 düşük ÖTV oranı ile yüksek fiyattan satışlara girdiler.