Kale bildiğin arkadaş bakıyorsun at çıkmış!

Dünyada bir başka örneği olmayan Türkiye Zekâ Vakfı onuncu yıla girdi. Onuncu yılı kutluyor olmaktan dolayı duyduğum mutluluğu ifade edeyim. Vakfımız, dünyada yükselen değer olan bilginin, aklın, zekânın ülkemizde de daha fazla konuşulması, önem verilmesi isteğiyle kuruldu. Halkımızın çok büyük ilgi ve desteğini gördü.

Hangi hükümet olursa olsun, 95 yılından bu yana hepsiyle çok yakın temas içinde olduk.

Özel bir kutlama programımız yok. Ama bu yıl etkinlikler daha geniş kapsamlı oldu. Örneğin İstanbul'da yeni bilişim zirvesi yapıldı. Cebit fuarıyla beraber. Onu düzenleyen sivil toplum kuruluşlarından biri de bizdik.

Türkiye bu konuda hızlı bir gelişme kaydediyor. Nüfusun genç olması, öğrenci sayımızın fazla olması önemli. Türkiye'de bilime önem verildiğini düşünüyorum.

Bu şansı yaklaşık 20 senedir görüyor ve söylüyoruz. Şu an kesinlikle arzu ettiğimiz noktada değiliz. Yazılımın Türkiye'de gelişebilmesi için bu konuya muhakkak devletimizin inanması, bir destek sağlaması gerekiyordu. Bunun da sağlanabileceği yerler, üniversiteyle sanayimizin birleşebileceği teknoloji bölgeleriydi. Ne mutlu ki Türkiye'de teknoloji bölgeleri yasası çıkartıldı.

Hiç külfet olarak algılamıyorum. Vakfa üye olan, katkı vermek isteyen insanların kendilerini bu işe vakfetmesi lazım. Biz adı üstünde Zekâ Vakfı'yız.

Diyemeyiz. Çok yanlış anlaşılır. Bazen o tür yanlış anlamalar olabiliyor.

Estağfurullah. Ben zekâya önem veren insanların bir araya geldiği yer olarak görüyorum burayı. Çok sayıda dâhi sayesinde dünya bugünkü görünümündedir. Her ülkeden çok üstün zekâlı insanlar çıkabilir. Zekânın bir vatanı yok.

Ben Aziz Nesin'in o sözüne hiçbir şekilde katılmıyorum. Mizahi bir durum, bir çelişki yaratmak için söylediğini düşünmek istiyorum. Atatürk'ün söylediği ise bizim de dileğimizdir. Türk insanı zaman zaman sistem bozukluğundan, ekonomik sıkıntılardan, bazen siyasi karmaşalardan hep kendine olumsuz bir sonuç çıkartır. İşte Türk milleti olarak biz bunu hak ediyoruz, biz bunu halledemeyiz, herkes aya gider, biz yaya kalırız gibi kendimizi aşağı görme alışkanlığımız var.

Zengin bir geçmişimiz, kültürümüz var, birikimimiz var. Çok zengin değerlerimiz var. Geçmişe baktığımızda, dünyada bugün bulunduğumuz yer, hak ettiğimiz, arzuladığımız yer değil. Bu çelişkinin bir ifadesi olarak kimi zaman kendi üzerimize biraz da ağır eleştirilerle yaklaşıyoruz. Diğer ülkelerle kıyaslandığında, Türk insanının hiçbir zaman daha az zeki olduğu şeklinde değildir. Fakat Türk milleti diğerlerinden daha zekidir demek de gerçekçi olmaz.

Artık bilimsel çalışmalar bir tek kişinin çabalarıyla olmuyor. Bir ekip işi ve o ekibin aynı yerde bulunması da gerekmiyor. O yüzden bir Einstein gibi özellikle şu formülü buldu şeklinde olmuyor. Hiçbir ülkede o türden kendinden çok fazla bahsettiren bilim adamı çıkmıyor.

Kesinlikle çok iyi görüyorum. Tarihi, coğrafi, kültürel zenginliklerimiz, bizim çok yönlü düşünmemize, çok yönlü inputlar almamıza neden oluyor.

Elbette. Zekâyı dengelemesi gereken ahlâktır. Zekâ ile kurnazlık karıştırılıyor. İş bitirmek, sonuca ulaşmak için her yolu mubah görmenin zekâ ile alâkası yok. Örneğin dolandırıcılar çok zeki insanlardır. Ama ahlâksız bir zekâ beş para etmez.

Bu hayalimiz, ülkümüz, inancımız, dualarımız, temennilerimiz tabii ki. Ben Türkiye'nin birinci lige çıkmaması için önce bir neden olmadığını düşünüyorum. İnsanlarımız birinci lige çıkma isteği içerisinde. Türk halkı, köyünde, kahvesinde, evinde, derneğinde, dolmuşunda bu konulara kafa yoruyor.

Evet, memleketin haliyle ilgili bir formül arıyor herkes. Bunun altında yatan ne? Türkiye her yönüyle daha iyi olmayı arzuluyor ve daha iyi olmak için de bu formülleri üretmepeşinde.

Her oyun aslında yararlıdır. Diğer sorumlulukları unutmamak kayıt ve şartıyla. Hayat sadece ciddi işlerden, para kazanmaktan, unvan peşinde koşmaktan ibaret değil. Kültür, eğitim, manevi dünya nasıl önemliyse, oyun da önemlidir. İnsanı zinde tutan, beyin egzersizi yaptıran bir faaliyettir. Tavla da o yönüyle iyi. Ama oyunlar biraz kumara kaçma eğilimi olduğu zaman, uzak durmak gerektiğini düşünüyorum. Bir diğer yönü, oyunda şans unsurunun olması kalitesini zedeleyebilir. Tavlada atılan zar var sonuçta.

Yatılı okulda okuduğum için, bütün yaramazlıklarını bilirim. Oyunlar arasında pokerin çok değişik bir özelliği olduğunu düşünüyorum. O da şu: On saniyede bir oyun kuruluyor ve bitiyor. Sonra yenisi başlıyor. Çok hızlı dönen ve hayata çok benzeyen bir oyun.

Poker gazozuna oynanamaz. Gerçeğini oynayınca da kumarın daniskası. Bu kötü tarafını bir yana bırakırsak, blöf yapma, rest çekme, resti görme yönleriyle gerçek hayata o kadar benziyor ki bir film seyreder gibi pokeri görebilirsiniz. Kazanma ve kaybetme durumları, insanla ilgili çok ipucu veriyor. Yalnız kâğıda el sürünce, gerisinde bir tehlike bulunduğunu bilmek gerekir. Kumarın geri dönüşü çok zor çünkü. Türkiye'de gazinolar açıldığı zaman, sen sayılardan anlarsın deyip beni yardım için çağıranlar oldu.

Evet, öyle takılanlar olurdu.

Onun bir tek zayıf noktası var. Biri siyah, biri beyaz. Oyuna beyaz başlar. Onun dışında hiç şans faktörü bulunmaz. İyi olan kazanır. O yüzden satranç oyuncuları oyun sırasında 4-5 kilo veriyorlar. Ben bu kadar satrançla ilgilenmeme rağmen, çocuklarımın orada olmasını istemem. Hayatta o satranç federasyonunda yaşadığım kadar sıkıntıyı siyasette bile yaşamadım inanın.

Milyon dolarlar kazanan Kasparov'lar, Karpov'lar birbirlerini bir kaşık suda boğacak vaziyetteler. Hayatla barışık değiller. Hayata uyumlu değiller. Çünkü niye? Adamın savunma yapacağı hiçbir şey yok. Futbolda saha kötüydü dersin, hakeme kızarsın, kendi kendine bir sebep uydurursun. Satrançta kaybetmenin bahanesi bulunamaz. Zayıf olan kaybeder.

Doğrusu hiç sormadım. Yalnız satrançtan anladığını biliyorum. O konuda şiiri var. Siyaseti de satrançla özdeşleştirip şah çekebiliyor. Ve başbakanlığı bırakabiliyor.

Evet. Satrançta kurallar bellidir. Ancak siyasette öyle değil. Kimseye şöyle yapacaksın diye emir verilemez. Kale gibi gördüğün adam bir bakıyorsun at çıkmış, geri doğru gidiyor.

Bilardoya o kadar çok vakit harcadım kiÖ Çok severim ama pek yetenekli değilim. Hem zekâ hem el becerisi gerektiriyor. İkisi bir arada. Çok iyi düşünmüş, iyi görmüş ve hesaplamış olabilirsiniz ama vururken çeyrek milimlik sapma, sayı almanızı engeller. O yüzden de çok anlamlı buluyorum.

Siyasete satrançtan daha çok benziyor. Çünkü satrançta taşı nasıl istersen öyle oynarsın. Kurallar işler. Ama bilardoda topların nereye gideceğini tam olarak tayin edemezsin.

Hayır. 12 Eylül ihtilaline karşı o zamanlar Sayın Demirel'in yaptığı muhalefetten ve bir anda yalnızlığa itilmesinden çok etkilendim. Bir gün kapısını çaldım ve tanıştım. Sayın Demirel benim teknoloji konularındaki çalışmalarımdan yararlanmak istedi. 1999'a kadar bilgisayar danışmanlığını yaptım, arşivlerini tuttum.

Ben bu durumu kendim için bir lütuf, bir şans olarak kabul ediyorum. Böyle söylediğim zaman ikisinden birini sevmeyen tarafın tepkisini çekiyorum.

Tabii şu an bunları söylemek çok kolay ama o dönemin şartları başkaydı. Kendimi onların yerine koyamıyorum. Ama hatırladığım çok net bir ayrılık vardı. O ayrılıklar bu kadar katı çizilmeseydi, belki daha olumlu sonuçlar alınırdı.

O çizilen şablona karşı gelinebilseydi iyi olurdu.

Ben ODTÜ'deyken kendimi solcu tanımlıyordum. Genel Merkez'e giden gelen arkadaş grupları arasında ben de yer aldım ama Ecevit'le tanışma girişimim olmadı.

İlk defa yüz yüze gelmemiz 99 seçim arifesindeydi. Adaylık için beni telefonla aradılar.

Bülent Bey'in o sırada sağlık sorunu olduğu bir vakıa. Ama hangimizin sağlık sorunu olmuyor? Yaşı ileri olan birinin yaşayacağı sağlık sorunu diğerlerine göre daha uzun sürebilir.

Ben ona ihtimal vermiyorum. Söylenenler dedikodudur. Ben bu tür sorularla karşılaştığım zaman hep size söylediklerim gibi açıklama yapmama rağmen, trilyonlara varan tazminat davalarıyla karşı karşıya kaldım.

O sağlık kuruluşunun açtığı davalar. Hâlbuki benim açıklamalarım hep bu yöndeydi. Gazetelerden olumsuz etkilenildi. O zaman yaratılan atmosferin hiç sağlıklı olmadığını, Türkiye'de hükümetin el değiştirmesine yönelik bir hareket olduğunu açıkça söyleyebilirim. Ama Ecevit'e komplo yapıldı, ilaç verildi gibi şeylere ihtimal vermiyorum.

----------------- imza------------------