Kısa vadeli dış borçlar ve cari açık başımızı ağrıtacak

Türkiye'nin, IMF ile mayıs sonrasındaki yeni dönemde en önemli risklerinin başında ise kur etkisiyle artan cari açık ve büyük bölümü bankalar ile şirketler olmak üzere, özel sektöre ait kısa vadeli dış borçlar geliyor. Merkez Bankası'nın revize verilerine göre, 42 milyar 613 milyon dolara ulaşan Şubat sonu itibariyle kısa vadeli dış borç stokunun 24 milyar 642 milyon dolarla en büyük bölümünün, banka dışı özel kesime ait olduğu belirlendi. Ocak-şubat döneminde 1 milyar 954 milyon dolarla artışını sürdüren şirketlere ait söz konusu kısa vadeli dış borç stoku, 2002 sonundan bu yana geçen dönemde ise yüzde 192.5 oranında 16 milyar 217 milyon dolarlık artış gösterdi.

Bankaların 2007 sonunda 16 milyar 820 milyon dolar olan kısa vadeli dış borçlarının hacmi bu yılın şubat ayı sonunda 15 milyar 684 milyon dolara geriledi. Ancak, söz konusu borç stokunun 2002'den bu yana yüzde 147.2 oranında 9 milyar 340 milyon dolar arttığı belirlendi.

Bankalar ve şirketler olmak üzere özel sektör, son beş yıllık dönemde kısa vadeli dış borcunu aşırı büyüterek ciddi boyutlarda kur riski alırken, kamu ise bu riskten kaçındı. Kısa vadeli dış borcunu 2001 yılında sıfırlayan hükümet, izleyen dönemde yeni borç almazken, Merkez Bankası'nın kısa vadeli borcu ise 2002 sonundaki 1 milyar 655 milyon dolardan 2004 sonunda 3 milyar 287 milyon dolara çıkarırken, izleyen dönemde söz konusu borç düşüş trendine girdi.

Kısa vadeli dış borcu 2007 sonunda 2 milyar 282 milyon dolara gerileyen kamunun, bu yılın Şubat sonu itibariyle de sözkonusu borcu 2 milyar 287 milyon dolar oldu.

Kısa vadeli dış borcu konusunda riskini yok denecek kadar küçülten kamunun önündeki en önemli risk ise yine Merkez Bankası verilerine göre yılın iki ayında toplam 7.7 milyar dolara ulaşan cari açık rakamlarındaki artış eğilimi olarak ortaya çıktı.

Uluslarrası Para Fonu (IMF) ile yürütülen stand-by'in son gözden geçirmesine yönelik niyet mektubunun gönderilmesinin ardından, 10 Mayıs'tan sonra Fon ile nasıl devam edileceği de netleşmeye başladı. Mevcut anlaşmanın sona ermesinden sonra IMF'deki kotasının üzerinde borcu kaldığı için otomatikman program sonrası gözetime tabii olacak Türkiye, yaz aylarındaki gelişmelere paralel olarak “gerek görürse” ihtiyati stand-by programına geçmek için düğmeye basacak. Devlet Bakanı Mehmet Şimşek, Washington'dan “10 Mayıs'tan sonrası için iki seçenek var. Birincisi, program sonrası izleme. Bu zaten otomatik olarak devreye giriyor” diyerek gelişmeleri doğruladı.