ABD seyahati: Elleri boş mu döndüler?

Başbakan Erdoğan ve beraberindekilerin ABD gezisi, Suriye konusunda somut ve acil bir yaptırım kararının çıkmadığı görüntüsü nedeniyle "elleri boş döndüler" eleştirilerini de beraberinde getirdi. Bu eleştiriyi yapanların çoğunluğunun, aynı zamanda Türkiye"nin Suriye politikasını baştan bu yana "bize ne Suriye"de ölen insanlardan" diye eleştirenler olması elbette ilginç, tabii...

Yine de bazılarının art niyeti, bu soruyu geçersiz kılmıyor; "ABD seyahati beklentileri karşıladı mı?" sorusu cevaplanmayı gereksiniyor. Buna geleceğim.

Ama önce Başbakan"ın Washington"a vardığında, ABD iç siyasetinin karışık olduğunu ve Obama"nın kamuoyuna hesap vermek zorunda kaldığı iki skandalla uğraştığını hatırlatmak gerekiyor. Başbakan daha Türkiye"den ayrılmadan, Amerikan İç Gelir İdaresi"nin Çay Partisi hareketi dahil muhafazakar bazı grupları hedef alarak vergi muafiyetinden yararlandırmadığının ortaya çıkması ve hakkında soruşturma açılması üzerine Obama, "bilmiyordum" açıklaması yapmak zorunda kalmıştı.

Öte yandan, ABD Adalet Bakanlığı"nın 2012 yılında haber ajansı AP"nin telefonlarını dinlemiş olması da Obama"ya maledilmiş, Beyazsaray bu konuda bilgilerinin olmadığı açıklamasını yapmıştı. Başbakan Erdoğan geldiğinde, Obama yönetiminin psiko-sosyal dengesi pek yerinde sayılmazdı yani. Başbakan"la birlikte Gül Bahçesi"nde yaptığı basın toplantısında da Obama, daha çok iç siyasete yönelik mesajlar verdi zaten…

Artık IMF"e borcu olmayan bir ülkenin Başbakan"ı olarak ABD"ye gelen Erdoğan"ın çok iyi ağırlandığını söylersek abartmış olmayız, sanırım. Askeri törenle karşılanan Erdoğan için, sadece İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya ve Çin için uygulanan A Protokol Güvenlik uygulandı zira. Ortak basın toplantısının yağmura rağmen Gül Bahçesi"nde düzenlenmesi ve bunun ilk kez olması, Kırmızı Oda"nın Türk heyetine ilk defa açılması, Obama"nın Erdoğan"a Beyazsaray"ı gezdirmesi, Michelle Obama"nın Emine Erdoğan"a yönelik özel karşılama ve ağırlama protokolü uygulaması da Beyazsaray protokollerini bilenlerce, "önem" göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Türk heyetinin Washington"dan eli boş döndüğü izlenimi veren ise, Türkiye"nin Suriye konusunda "Cenevre Konferansı"na "ikna edildiği" algısı. Burada Türkiye"nin durduğu nokta elbette sorgulanabilir, ancak bu sonucun neden çıktığını hakkıyla anlayabilmek için muhatabın pozisyonuna da bakmak gerekir.

Çünkü, çok kısa bir süre önce "kırmızı çizgimiz kimyasal silahtır" diyen Obama"nın, bu kez "Evet kimyasal silah kırmızı çizgimiz ama, kullanmışlar mı, emin misiniz?" noktasına savrularak kendini değiller ve aslında bizzat sözünün saygınlığını zedeler duruma gelmesi, Türkiye yönetiminin kabahati değil. Bu, 2000"lerin başından itibaren ekonomisi sarsıntıda olan ve 2008"deki büyük krizin yaralarını hala saramadığı ortada olan ABD"nin ulusal özgüveniyle ilgili bir durum, aslında. Zira, insanların özgüven katsayısının nasıl ekonomiyle doğrudan ve güçlü bir ilgisi varsa, devletler de aynı ivmeden karar alma-uygulama gücü devşirir.

Evet özgüven fazlası, basiretsiz bir politikacının, sözgelimi Bush"un elinde yüzbinlerce insanın canına malolan, ekonomik etkileri ortada olan bir deliliğe gerekçe olabilirdi, oldu da. Ama bir de özgüven azlığı var ki, Obama örneğinde görüldüğü üzere, bir lideri sözünden çark ettirebilir. Zira, Obama da farkında ki Rusya gibi büyük ve güçlü bir rakibi karşısına alarak Suriye konusunda askeri ya da benzeri bir yaptırıma girişmek, bu kez tersinden bir delilik anlamına gelebilir.

Öte yandan, Kırmızı Oda"da gerçekleştirilen karşılıklı 2+1 görüşmede neler konuşulduğu hakkında orada hazır bulunanlar ve onların bilmesini istedikleri dışında, kimsenin bir fikri yok. Suriye muhalefetinin aşırı ucu olarak değerlendirilen "El Nusra" pazarlıklarının yapıldığı ve benzeri başka iddialar bulunmasına rağmen, o görüşmenin sonucunun ancak ileride görülebileceğini düşünüyorum..

Dolayısıyla Başbakan"ın ABD seyahatinden "bir şey değişmedi" görüntüsü çıkmış olabilir, ama hele de siyasetini dürüstlük üzerine kurmuş Başbakan"ın mutmain yüz ifadesi ortadayken "bir şey değişmedi" demek için sanırım henüz çok erken... Bekleyelim ve görelim, derim ben…