Nereden nereye!..

DSP-ANAP-MHP koalisyon hükümetinin iktidarda bulunduğu 1999 yılından 2002'ye kadar geçen süre içinde Türkiye iki büyük krizi ard arda yaşadı ve Kara Çarşamba olarak da bilinen ülke 21 Şubat tarihinde bir gecede yüzde 25 fakirleşti. Hükümetin büyük başarısızlığı sonucu ülke erken seçime giderken Başbakan Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ilk kez siyasi arenaya giren AK Parti, geçerli oyların yüzde 34'ünü alarak tek başına iktidar oldu ve bu dönemle birlikte ülke her alanda istikrara kavuştu. Türkiye'nin 2000-2001 yıllarında yaşadığı iki büyük ekonomik krizin ardından iktidara gelen AK Parti hükümetinin en büyük avantajı ise iyi bir ekip ve tek başına iktidar olmasıydı.

1993-2002 yılları arasında ortalama yüzde 2.6 oranında büyüyen Türkiye ekonomisi, AK Parti hükümetleri zamanında ortalama yüzde 7.8 oranında büyüdü. Tarihinde ilk defa aralıksız 21 çeyrek üst üste büyüme başarısı gösteren Türkiye ekonomisi, Avrupa'nın en büyük 6. ekonomisi haline geldi. Türkiye'nin Gayri Safi Milli Hasılası (GSMH), AK Parti iktidarında rekor büyüme oranları göstererek 181 milyar dolardan 742 milyar dolarlık ekonomik büyüklüğe ulaştı. Bu rakamlara göre; kişi başına düşen gelir de 5 kat artarak 10 bin doların üzerine çıktı. 2002 yılında 75.6 milyar YTL olan bütçe gelirleri de 2006'da 171 milyar YTL'ye, 2010'da ise 245 milyar liraya yükseldi.

IMF'ye olan borçta da gerileme yaşandı. Şu an itibarıyla IMF'ye olan borç 5,5 milyar dolara gerilemiş durumda. AK Parti'nin göreve geldiğinde bu borç 23,5 milyar dolardı. MHP, DSP ve ANAP iktidarından IMF'ye olan borcu 23,5 milyar dolar olarak devralan AK Parti, bu süre zarfında IMF'ye olan borcu 5.5 milyar dolara düşürdü. Para Fonu ile de bir daha anlaşmaya gidilmedi. IMF Türkiye Temsilcisi Mark Lewis de ülkenin geldiği noktanın hayret ve rici olduğunu belirterek ülkenin IMF'ye ihtiyacın kalmadığını belirterek, “İyi ki de IMF ile anlaşma yapmamışsınız” açıklamasında bulundu.

Türkiye'nin Hazinesi, 1994 yılından 1999 yılına kadar üç haneli faiz oranlarıyla borçlandı. Sonra 2000 yılında IMF programıyla döviz kurlarını kontrol etmeye kalkıştığımızda faiz oranı yüzde 110'dan yüzde 36,2'ye kadar geriledi ama Türkiye ekonomisi de Şubat 2001'de duvara çarptı. Türkiye, 2002 yılından sonra AK Parti dönemi ile birlikte düşük faiz ortamı ile de tanıştı. TCMB'nin 2002'de gecelik borçlanma faiz oranları borç vermede yüzde 57, borç vermede ise yüzde 62 iken, 2010'a gelindiğinde ise borç almada 1,5, borç vermede ise yüzde 9'a kadar düştü. Merkez Bankası'nın döviz rezervi de bu sürede artırılarak 80 milyar doları aştı. Bu rakam 2001 krizi döneminde 20 milyar dolar seviyelerindeydi. Mali sürdürülebilirliğin ve öngörülebilirliğin artırılması suretiyle de Türkiye, geçtiğimiz yıl Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın mimarlığını yaptığı Mali Kural ile tanıştı. Mali Kural ertelense de uluslar arası arenada büyük övgü almakla birlikte ülke ekonomisinin kurallar çerçevesinde yönetilerek istikrar kazanması sağlanacak.

Türkiye, sekiz yılda enflasyon riskinde belirgin bir azalmanın yanı sıra, enflasyonla mücadelede büyük mesafe kat edildi. Sıkı maliye ve istikrarlı para politikalarının bir sonucu olarak 2004 yılında enflasyon ilk kez tek haneli rakamlara indi. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile hesaplanan Türkiye'nin enflasyon oranı, 1993-2002 dönemindeki ortalama yüzde 70,4'den, 2010 yılında son 41 yılın en düşük değeri olan yüzde 6,4'e düştü. 1940'larda enflasyonla tanışan Türkiye, 2. Dünya Savaşı yıllarında iki haneli rakamları, 1946'da üç haneyi (toptan eşyada yüzde 104,4) yaşadı. Sonraki yıllar sakin geçmekle birlikte iki haneli rakamlar, petrol krizlerinin yanı sıra siyasi belirsizliklerin hüküm sürdüğü 1970'li yıllarda geri geldi. İstikrarsızlığın zirveye ulaştığı 1980'de ise tüketici fiyatlarındaki 115,6'lık artışla tarihi rekor kırıldı. Enflasyon 2001 krizinin yaşandığı dönemdeyse yüzde 68,5 seviyesindeydi.

AK Parti hükümetinin en büyük sorunlarından biri ise işsizlik. Ülkenin kronik sorunlarının başında gelen işsizlik, nerdeyse sabit kalırken son dünya finansal krizinde yüzde 14'e kadar çıktı. 2002 yılında yüzde 10.3 olan işsizlik oranı, 2006 sonu itibariyle bir miktar gerileyerek 9.9'a düştü. 2002'de 21 milyon 354 bin olan Türkiye'nin resmi çalışan sayısı, yüzde 1.3'lük artışla 2006 sonu itibariyle 22 milyon 330 bin kişiye çıktı. Türkiye'deki işsiz ordusuna her yıl yaklaşık 700 bin kişinin katıldığı düşünüldüğünde, AK Parti iktidarında yılda ortalama 700-800 bin kişiye istihdam sağlandığı anlaşılıyor. Türkiye'deki resmi işsiz sayısı ise 2.5 milyon civarında seyrediyor. İşsizlik oranı ise bu yıl eylül ayı itibarıyla yüzde 11,3 oldu ve 2010'u yüzde 11 dolaylarında tamamlaması bekleniyor.

2002 yılında 36 milyar dolar düzeyinde olan ihracat 2006 yılında 85,5 milyar dolar seviyesine ulaştı. İhracatı dört yılda 2,5 kat artıran Türkiye, 2010'da ise 113 milyar dolarlık ihracat hacmine ulaştı. Ülke ihracat rekorunu ise 2008'de 127 milyar dolar ile kırdı. Son yıllarda AK Parti iktidarının diğer ülkeler ile yakın ilişkiler kurmasının dış ticaretteki artışı artırdığı biliniyor. İhracattaki artış, ekonomik büyümenin ve istihdamın motoru olarak görülüyor.

2001 yılında özellikle finans sektörünü etkileyen krizle yüzde 5,7 küçülen Türkiye ekonomisi, daha sonraki yıllarda ise aralıksız büyüme sürecine girdi. Ancak, bu kez küresel krizle sarsılan Türkiye'de büyüme hızı 2008'in üçüncü çeyreğinde önemli ölçüde hız kesmesine rağmen, uygulanan ekonomi politikaları ve kriz stratejileri ile adeta bölgenin yıldızı haline geldi. Büyüme hızı AK Partinin iktidar olduğu yıl olan 2002'de yüzde 6,2, 2003'de 5,3, 2004'de yüzde 9,4 2005'de yüzde 8,4, 2006'da yüzde 6,9, 2007'de yüzde 4,5, 2008'de de yüzde 0,7 olmuştu. 2009'un tamamında dünya finansal krizi nedeniyle yüzde 4,7 gerileyen ekonomi, 2010'daki büyüme rakamları ile adeta rekorlar kırdı. 2010'un birinci çeyrekte yüzde 11,8, ikinci çeyrekte yüzde 10,2, üçüncü çeyrekte ise yüzde 5,5 büyüyen ekonomi bu oranlar ile AB ülkeleri arasında ilk sırada yer alırken, dünyada ise Çin'den sonra en hızlı büyüyen ülke haline geldi.

Bankacılık sektörü odaklı başlayan 21 Şubat 2001 krizinin ardından, sektör geçen süre zarfında kendini toparladı ve eski günlerinden çok daha iyi bir yapıya kavuştu. AK Parti ile birlikte bankacılık sektöründe çalışan personel sayısı son 10 yılda yüzde 40, toplam banka şubesi sayısı da yüzde 47 artış gösterdi. 2001 yılında Türkiye'deki bankalarda 136 bin 215 kişi çalışırken, son 10 yılda bu rakam yaklaşık 55 bin kişi artarak 191 bin 180'e ulaştı. 2001'de 6 bin 857 olan toplam şube sayısı da 10 yılda açılan 3 bin 209 şubeyle, 10 bin 66'ya yükseldi. Sektör, 2010'a kadar da kârını 21.9 milyar liraya ulaştırdı. 2001 krizinde kamuya yaklaşık 50 milyar dolar fatura çıkaran bankaların aynı yıl zararı ise 9 milyar lira olmuştu.

Bu süre zarfında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası da (İMKB) değerini artırdı. 1987 yılında sadece 3 milyon liralık piyasa değeri bulunan İMKB, 1995 yılında 1 milyar liranın üzerini gördü. 1999 yılında 61 milyar 137 milyon liraya ulaşan İMKB'deki şirketlerin sayısı ve değeri 2001'in etkilerinden sıyrıldıkça artışa geçti. 2002'de 10 bin 363 puanda bulunan endekste halka arz edilen şirket sayısı da 5'e yükseldi. Ekonomideki iyileşmenin artması ile birlikte geçen bu 10 yıllık süreçte arz edilen şirket sayısı 100'ü aştı. Yine aynı dönemde İMKB de 71 bin puanı aşarak tarihi rekorunu da kırdı ve 2008 dünya finansal krizinde dip yapan dünya borsaları arasında kendini en hızlı toparlayan borsa olmakla birlikte en fazla kazandıran endeks haline geldi. İMKB'de şu anda 330'da fazla şirket varken bu sayının 2003'te bine ulaştırılması hedefleniyor.