Nükleerde görüşmeye bu ay tekrar başlarız

Türkiye'nin ilk nükleer santral girişimi olan Akkuyu projesi konusundaki tartışmalar, hem bu enerji kaynağının güvenlik riski hem de Japonya'daki Fukuşima nükleer santrali'nde yaşanan kaza nedeniyle daha da alevlendi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız'la nükleer tartışmalarını ve Türkiye'nin enerji politikalarını konuştuk:

Şöyle. Biz bir model ortaya koymaya çalışıyoruz. Bunun üzerinde Japonya'yla tamamen mutabık kalmış değiliz. O model şu; “nükleer santrali yapın, işletin ve risklerini de paylaşın”. Bunun için yatırımcıya, finansöre ve işletmeciye ihtiyaç var. Biz bunun bir kısmına ortak olabiliriz, bir kısmına ortak olmayabiliriz. Bize iki türlü de getirilebiliyor. Alım garantileri sonrasında kardan hissedar olabiliriz, olmayabiliriz. Çok farklı ticari argümanlara sahip. O yüzden tamamen Japonya'yla mutabık kalmış değiliz. Japonya'daki afet, bizim müzakerelerimizi nitelik olarak değiştirir mi etkiler mi bunu Japonya'yla görüştükten sonra net söyleyebilirim. Ama bizim umduğumuz müzakereyi etkilememesidir. Ama oradaki aktörlerden biri olan işletmeci grup, Fukişima'daki santrali işletiyordu. O zararın bu müzakerelere sirayet edip etmeyeceğini şu anda bilemiyoruz. Bunu belirleyecek olan Japonya tarafı ama biz uluslararası nezaket gereği onların bizden istediği süreye müsaade ettik.

Mart ayının sonuna dek dediler, o yüzdenbu müzakereyi nasıl etkileyeceğini şu anda bilemiyoruz. Bunu ancak bu ay içerisinde görüşmelere tekrar başlayacağız, ondan sonra inşallah görürüz.

Biz siyasi irade olarak, hiçbir vatandaşımızın can güvenliğini tehdit edecek bir çalışma içerisinde olmayız. Teknik olarak, nükleer güç santralleri ciddi mühendislik çalışmalarından sonra yapılan işlemlerdir ve güvenliği en yüksek olan yapılardır. Japonya'daki Kaşivazaki'nin 19 km ilerisinde deprem oldu. Japonya'daki deprem, yaklaşık 26 km derinlikte Fukişima'dan 80 ya da 100 km kilometre ileride oldu. Bunlar depremden zarar görüp de tahribata uğramış yapılar değil. Şu anda Japonya'da 54 tane nükleer güç santrali var. Bunun şu anda 27 tanesi çalışıyor, hali hazırda işletmede. Orada deprem olmuş, yarısı çalışıyor. O yüzden biz de riski en aza indirmek zorundayız.

Tabi tabi. Yani Japonya'daki depremlerde nükleer santraller zarar görmediler. Zararı tsunamiden dolayı gördüler. O yüzden yani burada Japonya'nın nükleerle alakalı yaklaşımı başarısız diye nitelendirmek çok erken ve biraz haksızlık olur. Bakın Çernobil'den sonra 140 tane santral kurulmuş bu dünyaya. O yüzden bunun mantığını şuna döndürmemek lazım; etrafında duvarları olmayan türbenin kapısını kilitlemeye benziyor Nasreddin Hoca'nın. Yani komşularımızda var. Şu anda çevremizde, 26 tane 40 yaşını aşmış santral var. O yüzden şu soru önemli: Dünyada şu anda çalışan 442 tane santral, kapatılıyor mu? O zaman biz de Türkiye olarak oturup düşünürüz. Kapatılmadıktan sonra, ben gelişen bir ülkeyim, değişen bir ülkeyim, büyüyen bir ülkeyim, dünya büyüyor ama ben daha hızlı büyüyorum. Ben herkes gibi davranamam, bugün Türkiye'nin % 8.9'luk büyüme rakamları pek çok ülkede yok. Batı'da, Avrupa'da öyle ülkeler var ki, 6 yıllık, 7 yıllık büyüme rakamlarına denk. Yani o yedi yıl sonra bu kadar bir büyüme yakalayacak.

Daha çok bağımlı olacak. Biz bir yandan petrol ve doğalgaz alıyoruz, bulursak ne kadar güzel. Bulamazsak, bağımlılığımız daha çok artacak. Bahsettiğim zaten o. Biz elektriği elde ederken sanayileşmeyle ilgili mesafeyi de kat etmemiz lazım. Türkiye bunu yapacak. Bir de şu var, enerji çeşitlendirmesini yapmamız gerekiyor. Yani yalnızca tek enerji kaynağına bağımlı olmak doğru değil. Nedir onlar doğalgaz, kömür, nükleer. Bu saydığımız su, güneş, rüzgar… İthal kömürler var mesela enerji kaynaklarının arasında. Birçok santralden biz bunları elde ediyoruz. Bugün Türkiye, yaklaşık ürettiği elektriğin % 25'ini sudan elde etmiş, % 25'ini kömürden elde etmiş, yüzde 17'si yerli kömür, yüzde 7'si, 8'i ithal kömür, diğer yarIsını da % 46'sını doğalgazdan elde etmiş, % 3-4'ünü de, rüzgardan ve diğerlerinden elde etmiş. O yüzden enerji kaynaklarımızı çeşitlendirmek zorundayız.

Her bir enerji kaynağının birbirine göre, birinin diğerine göre avantajı ve dezavantajları var. Mesela rüzgar, Türkiye'de yılda 8640 saat varsa, bunun hemen hemen dörtte biri, beşte biri civarında esiyor. Bazı yerlerde üçte biri kadar esiyor. Yani siz bir yerde 100 megawatt'lık santral kuruyorsunuz nükleerde. O 100 megawatt'lık kurduğunuz rüzgar, santralinin üç katı kadar üretiyor. Yani yalnızca kurulu güç elektrik üretimi birimi için yeterli değil. O zaman, dünyanın büyüme hızına yalnızca yenilenebilir enerji kaynakları dediğimiz kaynaklar yeterli gelmiyor. Yani büyüme hızını karşılayamıyor.

Kesinlikle iyi olacağına inanıyorum. Sayı vermeyeyim ama Türkiye kazandığı istikrardan vazgeçmez. Bu istikrarın artık geri dönülebilir vazgeçilebilir bir yanı yok. Yani ne vatandaşımız bundan vazgeçer. Ak Parti'ye gönül veren oy veren veya vermeyen. Ben biliyorum ki, Ak Parti'ye oy vermediği halde Ak Parti'nin kazanmasını isteyenler var. Bu istikrara olan borcunu vicdanıyla ödemek demektir. O yüzden Türkiye Ak Parti iktidarıyla beraber en az bir dönem daha kazanımlarından vazgeçmeyecektir diye düşünüyorum.

Tabi ki var. Bizde yerli kaynaklar neler var, yenilenebilir kaynaklar neler var? Yenilenebilir kaynak dediğimiz güneş, doğuyor batıyor tekrar doğuyor yenileniyor. Su öyle, rüzgar öyle. Jeotermal, mesela buhar kaynakları yenilenebilir kaynaklardan. Bio-kitle dediğimiz, mesela çöpler çöpü tüketiyoruz bir yandan tekrar ürüyor. Onların yerli kaynaklar, yenilenebilir kaynaklar olduğunu söylüyoruz. Bir de yerli kaynaklar var, kömürü kullanıyoruz ve tüketiyoruz yerine tekrar olmuyor. O yüzden biz, şu geldiğimiz noktada hem yerli, hem de yenilenebilir enerji kaynaklarının tüketilmesini hedefe koyduk ve bununla alakalı çok ciddi kanuni altyapılar, mevzuatlar, yönetmelikler yaptık. Yatırımcı başladı.

Hepsinde. 2023 yılına kadar Türkiye'de yerli kaynaklardan kullanılmamış olan hiçbir kaynak bırakmak istemiyoruz. Bu önemli bir hedef. Bunun için de önce tespit etmek rezervlerini ortaya koymak daha sonra da üretime almak lazım. Bizden önce de yapılmıştı bu tür çalışmalar ama, Ak Parti hükümetleri zamanında çok güçlendirilen bir çalışma bu. Mesela, rüzgar ve güneşten enerji üretimi tamamen Ak Parti hükümetleriyle çıkmıştır. HES'ler yani hidro kaynaklar dediğimiz kaynaklar. Türkiye'de yaklaşık 145-150 milyar kilowattsaatlik bir su rezervi var, kullanılabilir. Bunun biz üçte birini, şu anda işletmede kullanıyoruz. Diğer üçte birini inşa halinde lisanslamışız diğer üçte birini de projelendirme ve kullanma aşamasına getirmişiz. Yani bütün suları kullanacağız, ama sivil toplum örgütlerinin bir kısım gösterileri oluyor. Bunların bir kısmı bu konuyu biliyor, bir kısmı bilmiyor. Bunlar yerli kaynaklarımız bizim. Yerli kaynaktan üretim yapmadığımız takdirde dışarıdan alacağız. Bunu yapanlar acaba bunun farkındalar mı, böyle bir bilinç, böyle bir şuurla beraber mi yapıyorlar? Etraf bozuluyor diyorlar. Baraj yapılan yerlerde etraf bozulmuş mu oluyor? “Anadolu'yu vermeyeceğiz” diye bir ibare duydum, ürperdim. Anadolu kimin, ben kimim, ben Anadolu'yu nereye götürüyorum? Böyle garip garip şeyler duymaya başladık.

Bugünlerde William Engdahl'ın kaleme aldığı Petrol, Para, İktidar adlı kitabı okuyorum, size de tavsiye ederim. Tamamen bölümümün dışında kitaplar da okurum. Maksat insana hizmet etmekse, insan tahlillerine, insanın psikolojik yapılanmasına, sosyolojik davranımlarına dönük kitapları seviyorum. Çünkü biz insanı tanıdığımız kadar bizi yaratan Allah'ı da tanımış olacağız. Haftasonu ne yaptığıma gelince, haftaiçinde iş yaparım, haftasonunda da iş yaparım. Şu anda sosyal hayatı hemen hemen bitmiş ve bir nevi kamulaştırılmış insanlarız bizler. Çocuklarımız, çevremiz, kamunun bizden aldığı pay kadar ancak pay alabilirler.

Ben onu artı iş olarak düşünmüyorum. O bir mükellefiyet, o bir sorumluluk, o bir zorunluluk. Benim tercih etme hakım yok orada, ben yapmalıyım. Her babanın oğluyla, oğulun babayla ilgili hukukudur o. kaldı ki biz onların haklarını hiçbir zaman ödeyemeyiz. Biz onlara bir şey yapmış olmayız ne yaparsak yapalım. O yüzden ben onları hiç şey görmüyorum mesela benim hakkımda bir artı değer olarak konuşulmasını bile doğru bulmam çünkü zorunluluk bu.