Prof. Döndüren'den borç ve kriz dersleri

Türkiye'nin ekonomik verileri cari açık dışında olumlu bir seyir izliyor ancak kriz tartışmaları, gündemine oturmuş durumda.

Tartışmalara konu olan muhtemel kriz, tıpkı 2008 krizindeki gibi dış kaynaklı bir gelişme... Fakat bu seferki süreçle, 2008 krizindeki durum arasında çok önemli bir farkı var. 2008'deki krizi, 15 Eylül 2008 tarihinde Lehman Brothers'ın batışından önce çok az kişi konuşuyordu.

'Birkaç ülke hariç neredeyse tüm dünya bu krize hazırlıksız yakalanmıştı' denebilir. Türkiye'yi o kriz, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ifadesiyle' teğet geçmişti.' Sebebi ise 2001 krizi sonrası alınan tedbirler ve reformlardı. Türkiye, böyle bir krizi beklemiyor olsa bile, farkında olmadan hazırlığını yapmıştı.

2001 krizi sürecinde ekonomi muhabiri olarak yaptığım haberleri hatırlıyorum; Abdullah Kiğılı'nın "Paran varsa al, paran varsa gez, paran varsa giy ama paran yoksa ne al ne gez ne de giy" dediğini, Besim Tibuk'un, "Pazarda o hafta ne ucuzsa, onu al" dediğini... O dönemde, halkın da 2001 öncesine göre daha temkinli olduğu söylenebilir.

2008 sonrasında krizin teğet geçip geçmediği tartışıldı ama kriz sonrasında en hızlı toparlanan ülkelerden biri yine Türkiye oldu. Büyüme rakamlarında, işsizlik verilerinde, ihracatta pekçok ülkeye dudak ısırtan bir performans sağlandı.

Şimdi, yeni bir kriz kapıda deniyor. Birileri ha bire bunu şişirmeye çalışıyor. Maalesef Ali Babacan ve Bülent Gedikli gibi önemli isimler de açıklamalarıyla buna malzeme oluyor.

Bu Bakanlar ne dediler?

"Avrupa'da, Amerika'da sıkıntı var, herkes tedbirli olsun."

Açıklamaları, birileri tarafından kasıtlı olarak ('Kriz geliyor' dediler) diye çevrildi.

2008 krizinin üzerinden 3 yıl geçmeden yeni bir kriz konuşuluyor. Bu kadar sıklıkla kriz olur mu?

Türev piyasaların bu kadar çoğaldığı, sıcak para akışkanlığının bu kadar kolaylaştığı, ekonomilerin birbirine bağımlılığının bu kadar arttığı bir dünyada krizlerin olmaması mümkün mü?

Değil. Aslolan krizsiz bir dünya beklemenin hata olacağıdır.

Peki bu noktada ne yapılması gerekiyor?

Cevap, en basit ifadeyle; "Krizlere hazırlıklı bir şekilde hayatımızı sürdürmemiz gerekir."

Bu ise tedbirli olmayı gerektirir. Başbakan Yardımcısı Ali Babacan da onu söylüyor zaten: "Avrupa'da olabilecek ciddi bir sarsıntı, Türkiye'de de hissedilir. Ama önemli olan bunun bir yıkıma sebep olmaması, Türkiye ekonomisinin belki hafif sarsılıp, yine ayakta dimdik durabilmesidir."

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Bülent Gedikli de "Kriz geliyor, gelişigüzel para harcamamak gerekir" diyor.

Aslında ufukta kriz olmasa da gelişi güzel harcamamak, tedbirli olmak gerekiyor.

Bu konuda İlahiyatçı Prof. Dr. Hamdi Döndüren hocamızın çok güzel bazı tespitlerini paylaşmakta fayda görüyorum.

Gazetemiz Yeni Şafak'ın 1 Ağustos'ta başlayacağı yeni promosyon eseri, 'Delilleriyle Aile İlmihali'nin de yazarı olan Prof. Döndüren, Albaraka'nın kurumsal dergisi Bereket'e verdiği bir mülakatta, "Malınız kadar borçlanın!" ilkesini hatırlatıyor. Yani "Gereğinde malınızı satarak o borcu ödeyebileceğiniz, ipotek karşılığı kadar" bir borçlanmayı tavsiye ediyor.

Prof. Dr. Döndüren, Peygamber Efendimiz'in hayatından bir örnekle de bunu pekiştiriyor:

"Hazreti Peygamber, bir borçlu ölünce cenaze namazını kılmak istememiş, çekilmiş. 'Madem borcunu ödeyecek malı yok geride, karşılıksız borçlanmış, siz kılın' demiş. Hâlbuki geride o borcu ödeyecek malı olsaydı, belki de kıldıracaktı. Bir sahabe o borcu üstlenince, Peygamberimiz de namazı kıldırmış. Burada önemli olan malımız kadar borçlanmak. Borçlanmayla ilgili Peygamberimiz'in çok ilginç hadis-i şerifleri var. Mealen şöyle: 'Bir kimse ödemek niyetiyle borçlanırsa (Bunun anlamı: Planlı olarak ve günü geldiğinde ben bunu öderim, karşılığı var diyerek) Allah yardımcısı olur ve o borcu ödemeye muvaffak olur. Niyeti düzgün olmaz ise işleri ters gider ve ödeyemez. Şayet niyeti düzgün olduğu halde kendi elinde olmayan nedenlerle (Deprem, sel gibi afetler) ipotekleri işe yaramaz hale gelse ve bu arada kendisi de vefat etse, Allah onu o yükten muaf tutar.' Dolayısıyla borçlanma teşvik edilmiştir, ancak iyi niyet ve ipotek karşılığı kadar olmak şartıyla."