Sıra İstanbul'da mı?

İSTANBUL- Marmara bölgesini etkileyen 7.4 büyüklüğündeki depremin ardından, İstanbul'u etkileyecek fay hatları tartışması sürüyor. Bilim adamlarının çoğunluğu karada fay hattı olmadığını iddia ederken, Jeoloji Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı Doç. Dr. Turgut Öztaş ile İTÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. İlyas Çağlar, bu konuda "bilinmezlik" olduğunu savunuyor. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Jeofizik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İlyas Çağlar ile Jeoloji Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı ve İTÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Turgut Öztaş tarafından yapılan inceleme ve çalışmalar sonucu hazırlanan raporda, İstanbul'un Avrupa Yakası'nda yaşlı katmanların üzerinin, zaman içinde genç katmanlarca örtülerek fayların "gizlediğine" dikkat çekildi .

Alt katmanda kalan yaşlı birimler içinde fay hattı bulunup bulunmadığının bugüne kadar araştırılmadığı belirtilen raporda, "İstanbul'un batı yakasında, çok geniş bir alanda ve genç birimlerle örtülmüş olarak yeraltı temel kayasını (karbonifer yaşlı Trakya formasyonu) oluşturur. Bu karbonifer yaşlı formasyon içerisinde irili ufaklı jeolojik kırık ve faylar yer alır. Karbonifer kayaçlar, örneğin Bakırköy dolaylarından daha kuzeye ve batıya gidildikçe üzeri daha genç tersiyer yaşlı birimler tarafından örtüldüğünden, bu kırık ve faylar gizlenmiştir." Bu fayların bugün "ölü" veya "pasif" olarak nitelendirilen, fakat İstanbul civarında süregelen depremler sonucu kırıkların aktif hale geçip, üstlerindeki yapılarda yıkıma neden olabilecekleri belirtilen raporda, bölgede yoğun bir nüfusun yaşadığına dikkat çekildi.

Geçmiş dönemlerde Büyükçekmece ile Çatalca arasında uzanan "Çatalca Fayı"nda deprem etkinliği gözlendiğinin bilindiği belirtilen raporda, "Günümüzde, Samandra civarında daha önce (ölü fay) olarak nitelendirilen bir kırıkta hareketlenme başlamıştır" denildi. Küçükçekmece ile Silivri arasında planlanan çok sayıdaki yerleşim alanının tehlikeye açık olduğu ifade edilen raporda, "Sözü edilen fayların olası küçük hareketlenmeleri bile, üzerlerindeki bina ve insani yapılar için büyük yıkıma neden olacaktır" görüşüne yer verildi.

Doç. Turgut Öztaş, halen İstanbul'da yoğun bir enerji birikimi yaşanıyor olabileceği ihtimaline dikkat çekti. ABD Kaliforniya'daki fay hattının, son 10 yılda aktif hale geldiğini hatırlatan Doç. Öztaş, "Enerji birikimi, bilinmeyen kırık hatlarını aktif hale getirebilir" dedi. İstanbul'un Avrupa yakasında, Büyükçekmece, Küçükçekmece, Terkos ve Silivri civarında yaşlı jeolojik katmanların içinde gömülü fayların bulunabileceğini ve bunların araştırılması gerektiğini tekrarlayan Öztaş, "Hiç kimse, İstanbul'un Avrupa yakasının altında fay hattı olmadığını söyleyemez. İstanbul'da en kısa zamanda araştırma yapılması lazım" dedi.

Gölcük merkezli 7.4 büyüklüğündeki depremin, İstanbul'da nispeten az şiddette hissedildiğine işaret eden Doç. Dr. Öztaş, "Kentteki gizli ve ölü olarak bilinen kırık hatlarında olabilecek 5 ya da 6 şiddetinde bir deprem İstanbul'u bundan çok daha fazla etkiler" dedi. Bu fayların her an için aktif hale geçmeyeceklerine ilişkin hiçbir garanti bulunmadığını belirten Doç. Dr. Çağlar da, "Samandıra'da, (ölü) olarak bilinen fay hattında, 24 Ekim 1999 tarihinde 2.7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Bu faylardaki küçük hareketlenmeler bile, üzerlerindeki binalar için büyük yıkım nedeni olabilir" dedi. Doç. Çağlar, İstanbul'da yaşayan insanları deprem tehlikesinden uzak tutmak için, öncelikle batı yakasında (mikrodeprem) şebekesinin kurulması gerektiğini "ölü" bilinen faylar etrafından sismik bir ağ kurulması ve bu kırıklardaki en küçük bir hareketin bile incelenmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Düzce depreminin ardından, Sapanca-Akyazı hattına işaret eden Doç. Dr. Çağlar, hattın, yaklaşık 15-17 kilometre uzunluğunda olduğunu kaydetti. Bu bölgede sismolojik bilgiler doğrultusunda "henüz deprem meydana gelmediğini" belirten Doç. "Şu andan itibaren Sapanca-Akyazı hattına dikkat etmek gerekiyor. Çünkü bu hat henüz kırılmadı. Orada bir boşluk kaldı, bu hattın da mutlaka kırılması gerekiyor" şeklinde konuştu.

Merkez üssü Bolu'nun Düzce ilçesi olan 7.2 büyüklüğündeki depremin, yeryüzünden 25 kilometre derinde meydana geldiği bildirildi. Kandilli Rasathanesi'nden edinilen bilgiye göre, depremin merkez üssü 40.74 kuzey enlemi, 31.21 doğu boylamı arasında Düzce olarak kaydedildi. Depremin, 25 kilometre derinde meydana geldiği belirtildi.