Borsanın ezikleri

Halka arz seferberliğini sadece şirket bazında değerlendirmemeliyiz. Halka arz seferberliği aslında Türkiye ekonomisinin temelini oluşturan özel sektörün aktörleri olarak şirketleri kredi-faiz çıkmazından kurtarma seferberliğidir.

Ekonomik sistemimiz maalesef sermaye piyasalarını dışlamış ve finans teminini sadece bankalara mahkûm etmiştir. Bankalara esir olmanın ne kadar acı sonuçlar verdiğini en belirgin şekilde daha bir yıl önce krizde yaşamadık mı?

Kriz günlerinde ben özel sektörün şu sözlerini sıkça duyuyordum: "Kötü günde yanımızda olmayanın iyi günde de biz yanlarında olmayacağız." Bu sözler kimindi? Lütfen unutmayın.

Bugün bankalar kredi veriyor. Evet, kredi muslukları açıldı ve kredi kullandırmak için can atıyorlar. Hatta sağlam müşterilerine öyle kredi veriyorlar ki sadece kredi stoklarını artırıyor gözükmek için. Ama sistemde müthiş bir başka tıkanıklık olduğunu da yeniden açıklayalım:

Büyük bankaların ticari kredi oranı oldukça düşüktür. Küçük ve yabancı ortaklı orta ölçekli bankaların ticari kredi stokları ise aşırı yüksektir. Ülkemize ilk gelişte yabancı ortakların merkezlerinden uzun vadeli krediler kullanılarak bir bakıma Türkiye finanse edilmişti. Ama o merkez kredilerinin süresi doluyor.

Şimdi yeni bir sorunla karşı karşıyayız. Ticari kredi yükünü taşıyan yabancı ortaklı orta ölçekli bankalar kaynak temin etmek zorunda. Ama merkezleri de zorda olduğu için Türkiye''deki ticari kredileri sürdürebilmek için parayı nerden bulacaklar? İşte bankalarda şu anda el altından yaşanan meydan savaşı tam bu noktada gelişiyor. Bu konuda Yeni Şafak Gazetesi olarak 05 Nisan 2010 günü manşetten ''Lideri Ziraat olan büyükler krediyi tıkayıp faize oynuyor'' başlığında haberi vermiştik. Bu savaşı çok yakında takip ettiğimiz yeniden ifade edeyim.

Ama bugün bu savaşın bir diğer aktörlerine seslenmek istiyorum. Şirketlere…

Bilin ki dün olduğu gibi yarın da bankalar tarafından yolda yalnız bırakılabilirsiniz ve bir anda sık nefes edilmiş şekilde batabilirsiniz. Finans tercihinizi işler yolunda gözükürken şimdiden çözmelisiniz. Bankalar mı yoksa alternatifleri de devreye almalı mısınız? Tercih sizin. Önünüzde çok güzel bir yol açılmış durumda. Halka Arz Seferberliği ile bankalar dışında finans temini için sermaye piyasalarına da adım atabilirsiniz.

Sermaye piyasalarına veya borsaya girişi sadece şirket değeri olarak görmek bence bu yolda çok sığ bir düşünce olur. Bu nedenle kendinize yeni ortaklar alırken bu ortakların bedelli sermaye artırımları gibi zor günlerde de yanınızda olacağını unutmayınız. O zaman sadece ''şirketimi ne kadar pahalıya satarım'' mantığı ile bakıp daha yolun başında küçük ortaklarınızı zorlamak mı gerekir? Yoksa onlarla birleşip yeni bir yola daha paylaşımcı şekilde çıkmak mı gerekir?

Halka arzlarımız maalesef sadece şirket değerini yüksek göstermeye odaklı bir tescil işlemine dönmemelidir. Acaba bu halka arzlarda belirlenen şirket değerleri bankalarca kredi verilirken de bu kadar yüksek mi kabul ediliyordu?

Buradan bir de TSPAKB''ye (Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği)seslenmek istiyorum. Aracı kuruluşların borsaya yeni müşteri kazandırma ve sürekli müşterileri olacak yatırımcı kütlesini büyütmede günübirlik patron taraflı tutumları (halka arz edilen şirket değerlerinin yüksek tutulması) sistemi açmaya değil, tıkanıklığa taşıyor.

Kurumsal yatırımcıların borsa performansının ne kadar vahim olduğunu yatırım ortaklıklarından, yatırım fonlarından ve emeklilik fonlarından sürekli izliyoruz. Hem bireysel hem de kurumsal olarak yatırımcıların yeniden kazanılması açısından birlik olarak da üzerlerinde bir sorumluluk olduğunu şahsen ben düşünüyorum. Umarım borsayı geliştirme ve büyütme noktasında TSPAKB''de bu yönde bazı etik adımlar atılması gerektiğini gündemlerine alabilirler.

Konuyu belki de en etkili özetleyen yine rahmetli Turgut Özal olmuştur. Borsayı Türkiye ekonomisine kazandırırken ''sermaye tabana yayılacak'' diyen Özal''ın bu düşü maalesef şimdiye kadar gerçekleşmedi.

Halka arzlar, bedelli sermaye artırımlar, ek hisse satışları ve batıp güden şirketlerde yok olan paralar ile borsamız bugüne kadar aldığında çok azını verebildi. Borsamız bugüne kadar sermayeyi tabana yayamadığı gibi sermayeyi tabandan toplamayı kendine misyon edinmişti.

Umarım geçmişin karanlık dönemi bize ders olur ve yarının aydınlık günlerine o karanlıktan ışık buluruz.

Sorumluluğumuz sadece borsa değil, Türkiye ekonomisinin yeniden şekillenmesidir. Sözlü destekler değil icracı destekleri görmek gerekiyor. Sistemi tıkamak değil, sistemi açarak müşteriyi kazandırıcı adımları destekleyerek bu yolda ilerleyebiliriz.

Lütfen ortağınızı bir kerelik keriz yerine koymayın ki yüzde 30-40''lardan 3-5''lere düşerek EZİK kalmayın.