Suyun farkına vardık

Ankara - DSİ Genel Müdürü Prof. Dr. Doğan Altınbilek, Türkiye'nin kullanılabilir su kaynaklarını 2030 yılında tam olarak devreye sokmayı planladığını bildirdi. Altınbilek, Fırat ve Dicle'nin sularının kullanımının birlikte ele alınması halinde Suriye'nin şikayetlerinin büyük ölçüde sona ereceğine dikkat çekti. Prof. Dr. Altınbilek, Türkiye'nin yıllık 197 milyar metreküp suya sahip olduğunu ve bunun 110 milyar metreküpünün ekonomik olarak kullanılabilecek durumda bulunduğunu ifade etti. Türkiye'nin, bu miktarın henüz 35 milyar metreküpünü kullanabildiğini anlatan Altınbilek, 2030 yılına kadar bu kaynakların tümünün kullanıma girmesinin hedeflendiğini söyledi.

Altınbilek, Türkiye'nin 2030 yılında sulamayı hedeflediği arazi genişliğinin ise 8,5 milyon hektar olduğunu kaydetti. Şu an 4,5 milyon hektarlık bir alanın sulanabildiğini belirten Altınbilek, sulamaya açılacak 4 milyon hektarlık arazinin 1,5 milyon hektarının GAP Bölgesi'nde, geri kalan 2,5 milyon hektarın ise Anadolu'nun diğer noktalarında bulunduğunu dile getirdi.

Altınbilek, Fırat nehri sularının tek başına değerlendirlmesinin yanlışlığına dikkat çekerek, Dicle'nin sularının Fırat'a yönlendirilmesinin çok büyük fırsatlar doğuracağını dile getirdi. Irak'ın, Tartar Gölü civarında bir kanalla Dicle'yi Fırat'a bağladığını hatırlatan Altınbilek, Irak'ın bu örnekleri çoğaltabileceğini ifade etti. Altınbilek, "Eğer bu yapılırsa, Irak, Dicle'den daha fazla su alacak, Fırat da Suriye'nin ihtiyaçlarına fazlasıyla yetecek. Ama bu iki ülke kendi aralarında bir anlaşma yapmışlar, bizim bıraktığımız suyun yüzde 58'i Irak'a, yüzde 42'si Suriye'ye gidiyor. Kısacası Suriye ve Irak soruna teknik açıdan baksalar sorun çözülebilir görünüyor" dedi.

Altınbilek, Türkiye-Suriye arasındaki protokole göre Suriye'ye yıllık 500 metreküp su verilmesi öngörülmesine rağmen geçtiğimiz yıl verilen suyun ortalamasının 850 metreküp olduğunu kaydetti. Türkiye'nin Suriye'ye karşı suyu hiçbir zaman silah olarak kullanmadığına dikkat çeken Altınbilek, "Türkiye'de hiçbir devlet adamı Suriye'nin suyunu nasıl keseriz diye bir şey düşünmemiş. Bu zaten mantığa çok ters. Suyu kesmemiz demek bizim Atatürk Barajı'nda elektrik üretmekten vazgeçememiz anlamına gelir. Türkiye'nin su kesilmesi diye tek bir planı bile yok" dedi. Türkiye'nin Suriye'ye verdiği sularda ancak 2010 yılından sonra teknik sebeplerden ötürü bir azalma yaşanabileceğini anlatan Altınbilek, bunun Türkiye'nin 2010 yılından sonra Fırat'ın suları ile 1 milyon hektar sulama yapacak olmasından kaynaklanacağını bildirdi. Altınbilek, "Bir prokol uyarınca Suriye'ye yıllık 500 metreküp su vermemiz gerekiyor. Aslında bu protokolün süresi Atatürk Barajı'nın dolmasına kadar veya bir anlaşma yapılana kadar geçerli. Tüm bunlara rağmen bizim bu konuda en küçük bir artniyetimiz yok. Nitekim Allah'ın verdiği suyu artırıp azaltmak bizim çok da elimizde değil. 1960'lı yıllarda Fırat'ın suyu ortalama 448 metreküpte kalmış. Bazı yıllar 1200 metre küpe çıkmış" diye konuştu.

Fırat'ın sularında bu yıl da bir azalma meydana gelebileceği uyarısında bulunan Altınbilek, Fırat'a su veren Karasu havzasında halen kar olmadığını bundan sonra kar yağmazsa da olumsuz gelişmelerin ortaya çıkabileceğini belirtti. Altınbilek, Suriye'nin Türkiye'deki barajlar sayesinde düzenli su alabildiğine dikkat çekerek, "Mesela Eylül ayında Fırat'ta ortalama su 50 metreküp. Ama biz Suriye'ye giden suyu barajlarımızla 500 metreküpe çıkarıyoruz" dedi.

Türkiye'nin son altı senedir her Kurban Bayramı'nda Atatürk Barajı'nın emniyetini kontrol ettiğini ve bu amaçla suyu üç günlüğüne kestiğini açıklayan Altınbilek, Suriye'nin her bayram öncesi Türkiye'ye suyun kesilmemesi için nota verdiğini söyledi.

Altınbilek, Türkiye'nin 26 nehrinin yıllık kapasitesinin 196 milyar metreküp olduğunu ve Manavgat hariç Akdeniz'e dökülen suların miktarının yıllık 30 milyar metreküpü bulduğunu kaydetti. Türkiye'nin ileride bir pazar oluşması halinde bu suları satabileceğini vurgulayan Altınbilek, DSİ'nin suların satışı konusunda bir pazar etüdü hazırlattığını bildirdi. Altınbilek, Manavgat Suyu'nun kısa süre sonra satılmaya başlanacağını belirterek, yıllık kapasitesi 183 milyon metreküp olan bu ırmağın sularına Libya, İsrail, Ürdün ve Malta'nın resmen talip olduğunu ifade etti. Libya'nın suyun yüzde 70'ini, İsrail'in ise tamamını alabilecek durumda olduğunu belirten Altınbilek, Ürdün'ün su alması halinde bunun İsrail üzerinden gerçekleşebilecek olması nedeniyle bu iki ülkenin taleplerinin gerçekleşme şansının yüksek olduğuna işaret etti.