Tehlikeli satışlar

İSTANBUL- Özellikle Dünya Bankası'nın uyum kredilerini vermek için enerji dağıtım ihalelerinin iptal edilmesinin ortaya çıkmasıyla telaşlanan medya patronları, hayatın her alanında karşımıza çıkıyor. Medya dünyasından reklama, ilandan dağıtıma, müzik piyasasından telekomünikasyon hizmetlerine kadar hemen hemen her alanda tekel konumuna gelen medya patronları, kârlı devlet ihalelerinde de boy gösteriyorlar. Son olarak Doğan Grubu'nun, piyasa değeri yaklaşık olarak 4.3 milyar dolar olan POAŞ'ı 1 milyar 260 milyon dolara alması medya patronlarının devlet ihalelerindeki ağırlığını gözler önüne serdi. Özellikle stratejik öneme sahip enerji, telekomünikasyon gibi ihalelerin müdavimi olan medya gruplarının tekelci anlayışı kamuoyunu rahatsız ediyor. Medya grupları, siyasilere olan yakınlıkları ve aldıkları teşvik ve yatırım indirimleriyle de gündeme geliyorlar. Bu arada, bir süredir kamuoyunda tartışılan yeni RTÜK yasası da medya gruplarının lehine gelişiyor. Yeni yasa için hükümete baskı yapan medya patronları bu şekilde, devlet ihalelerine çok daha rahat girebilme olanağına kavuşacaklar.

Sahip oldukları medya araçları sayesinde devlet ihalelerine dahi etki eden medya patronları, bankacılık ve borsada da faaliyet gösteriyorlar. Sahipleri oldukları veya kendilerine yakın olan bankalar aracılığıyla ekonomiyi istedikleri gibi yönlendiren medya patronları, borsa işlemlerinde spekülasyonlarla çok büyük kazanç elde ediyorlar.

Hemen hemen her sektörde tekel konumuna gelen medya gruplarının ellerindeki bu güç "neler yapabilirler?" sorusunu gündeme getirdi. Özellikle medya sektöründeki bütün alanları elinde tutan bu grupların yapabilecekleri şunlar:

Ellerindeki medya gücüyle hükümetleri devirebilir, yeni hükümetler kurabilirler.

Elektrik dağıtım işleri kontrollerinde olduğu için gerektiğinde vatandaşı elektriksiz bırakabilirler.

Sahip oldukları medya araçlarıyla istedikleri stratejik öneme sahip, "kaymaklı ihaleleri" yönlendirebilirler.

Medya sektörünün başta ilan ve reklam işleri tekellerinde olduğu için Medya sektöründe kendilerinden başka hiç bir gazete ve televizyonun varolmasına izin vermeyebilirler.

Dağıtımda tekel oluşturduklarından kendi grupları dışındaki gazeteleri dağıtmayabilirler.

Gerek medyadaki güçleri gerekse ekonomideki faaliyetleri nedeniyle hükümetin başlattığı "enflasyonla mücadele programı"nı bozabilirler.

Hepsinin birer bankası olduğu için faizleri artırabilir ve devleti "iç borç çıkmazı" ile karşı karşıya bırakarak batırabilirler.

Borsadaki şirketleri aracılığıyla spekülasyon yaparak haksız kazanç elde edebilirler.

Borsada, daha fazla kazanmak uğruna, küçük tasarrufçuyu yok edebilirler.

İstedikleri gibi kamuoyunun gündemini değiştirerek, suni gündemler oluşturabilirler.

Ticari kazançları için haksız rekabete yol açabilirler.

Son dönemde moda haline geldiği gibi, bankaların içini boşaltarak devleti dolayısıyla vatandaşı zarara uğratabilirler.

Kendileri gibi düşünmeyenleri hedef gösterebilirler.

Vatandaşların en önemli özgürlüklerinden olan iletişim özgürlüğüne darbe vurabilirler. Turkcell ve Telsim'in yaptığı gibi.

Kendilerine reklam vermeyen şirketlerden, medyadaki güçlerini kullanarak, şantajla reklam alabilirler.

Gerek ticari kazanç gerekse özel nedenlerden dolayı rakiplerini karalayabilirler. Doğan ve Sabah Grubu'nda dönem dönem yaşanan kavgalarda olduğu gibi.

Kim, hangi alanda ve hangi ihalede?

MİLLİYET, Posta, Radikal, Hürriyet, Fanatik gazeteleri ile Kanal D ve CNN Türk televizyon kanalları. Borsada Doğan Holding ve holdinge bağlı şirketlerin hisseleri. Sahibi olduğu banka Dışbank. Sabah Grubu ile ortak oldukları ve reklam sektöründe tekel oluşturdukları Bimaş. Dağıtım alanında tekel konumunda oldukları Yaysat. Girdiği ihaleler arasında ençok konuşulan İstanbul'un Trakya yakasının enerji dağıtım ihalesi. Hükümetin açacağı yeni GSM ihalesi için teklif veren gruplar arasında. Ayrıca, İstanbul ve Ankara'nın su işlerini yürüten İSKİ ve ASKİ ile doğalgaz işlerini yürüten İGDAŞ'a talip. Dün gerçekleştirilen POAŞ ihalesinde İş Bankası ile birlikte ihaleyi kazanan taraf oldu.

AKŞAM gazetesi ve Show TV televizyon kanalı. Borsada işlem gören hisseler. Sahip olduğu banka Yapı Kredi Bankası. İletişim alanında sahip olduğu şirket Turkcell. Özellikle enerji ihalelerinde teklif verenler arasında. Dünya Bankası tarafından iptal edilmesi istenen enerji dağıtım ihalesinde İstanbul'un Trakya bölgesi için teklif verenler arasında. Enerji sektöründe sahip olduğu şirket Çukurova Elektrik. Çukurova Grubu, POAŞ ihalesine teklif veren şirketler arasında.

SABAH GRUBU

SABAH, Takvim, Yeni Binyıl, Fotomaç gazeteleri ve ATV ve Prima televizyon kanalları. Borsada Medya Holding ve bağlı şirketlerin hisseleri. Bankacılık sektöründe faaliyet gösterdiği banka Etibank. Doğan Grubu ile ortak oldukları ve reklam sektöründe tekel oluşturdukları Bimaş. Dağıtım alanında tekel konumunda oldukları Birleşik Basın Dağıtım (BBD). POAŞ ihalesine, Medya Holding olarak, içinde bulunduğu konsorsiyumla birlikte teklif verdi.

ŞİFRELİ kanal olan Cine 5 televizyon kanalı. Sahibi olduğu Show TV'yi Çukurova Grubu'na sattı. Sahip olduğu banka İktisat Bankası. Borsada holding ve bağlı şirketlerin hisseleri işlem görüyor. Enerji sektörü ihalelerinde ençok boy gösteren şirketler arasında yeralıyor. Özelleştirilen santrallerden Çatalağzı B Termik Santralı için teklif verdi.

STAR gazetesi ve Star, Kral TV, Teleon televizyon kanalları. Borsada işlem gören holding ve bağlı şirketlerin hisseleri. Sahibi olduğu banka İmar Bankası. Dağıtım, ilan ve reklam alanında Doğan ve Sabah Grubu'nun tekelini kırmak için dağıtım işini kendi yürütüyor. Sahip oldukları Telsim Türkiye'deki iki GSM şirketinden biri. Devlet ihalelerinin baş aktörlerinden. Çimento fabrikalarının özelleştirilmesi sırasında sık sık gündeme geldi. Enerji alanında Kepez Elektrik'le faaliyet gösteriyor. Uzanlar futbolda da karşımıza çıkıyor. Türkiye Birinci Futbol Ligi'nde sahip olduğu iki takım İstanbulspor ve Adanaspor.

TÜRKİYE gazetesi ve TGRT televizyon kanalı. Borsada holding ve bağlı şirketlerin hisseleri işlem görüyor. Bankacılık sektöründe İhlas Finans'la boy gösteriyor. Özellikle enerji ihalelerinde gündeme gelen şirketler arasında. Bursa-Yalova enerji dağıtım ihalesine teklif verdi. İhlas pazarlama yaygın pazarlama ağıyla vatandaşın günlük hayatına kadar girmiş durumda. İhlas Grubu, otomotiv sektöründe de İhlas Otomotiv'le faaliyet gösteriyor. Grup, son dönemde kurdukları İhlas Net'le gündeme geldi.