Tüketici kendi hakkından bihaber!

Bugün 15 Mart Dünya Tüketiciler Günü. Üretilen her şeyin vatandaşa altın tepside, süslemelerle sunulduğu bir dönemde, görünmez diktatörlerin, yani üreticilerin görünür mağdurları tüketiciye dayatılan birçok hizmet ve ürün hayatımıza giriyor. Söz konusu bu hizmet ve ürünlerden yararlanan vatandaşın bu süreçte birtakım hakları da buulnuyor. Tüketiciler Vakfı Başkanı Bayram Kısıklı, tüketicilerin 66 tane hakkı olduğunu ancak bunu bilmediklerini vurguluyor.

Faaliyetlerinde 20. yılını dolduran, şimdiye kadar yayımladığı ansiklopedi ve rehberlerle tüketici eğitiminde ihtisaslaşan Tüketici Vakfı'nın, Türkiye'deki tüketici hakları araştırmasına göre; 2003-2011 döneminde Evrensel Tüketici Hakları çerçevesinde tüketicilerin 66 hakkının bulunduğu tespit edildi. Ancak tüketiciler ne yazık ki bu haklarını bilmiyorlar.

1995-2002 Tüketici Kanunu Tüketici Hakları'nı incelediğimizde, 8.3.1995 tarihi Resmi Gazete'de yayımlanan ve 8.9.1995'te yürürlüğe giren 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre, alınan ürünlerde ayıp çıkarsa hak arama süresi 15 gün ve kapıdan satışlarda, satış sözleşmelerinde cayma hakkı süresi 7 gün olarak iki adet Tüketici Hakkı getirilmişti ve hak arama yeri, yetkisiz Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri idi. Yetkililer, 2003 yılında, yani, AB Avrupa Birliği reformu ile devletin üretimden denetime geçmeye başlamasıyla tüketici hakları mevzuatının arttığını ve gelişerek kurumlaştığını belirtiyorlar.

AK Parti hükümetinin ilk çıkardığı kanun 14.3.2003 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 4822 sayılı Kanunla Değişik 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'dur. Bu kanun ile ayıplı ürünlerde hak arama süresi 15 günden 30 güne çıkarıldı, Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri, İcra ve İflas Kanunu yetkileriyle donatıldı ve yaptırım gücü ile tüketicilerin hakları tazmin edilmeye başlandı.

Aynı kanunla Ayıplı Hizmetlerde, Satıştaş Kaçınmalarda, Haksız Sözleşme Şartlarında, Taksitle Satışlarda, Devre Tatil ve Paket Tur Sözleşmelerinde, Kampanyalı Satışlarda, Mesafeli Sözleşmelerde, Tüketici Kredilerinde, Konut Finansmanında, Süreli Yayınlarda, Aboneliklerde, Fiyat Etiketlerinde, Garanti Belgelerinde, Tanıtma ve Kullanma Kılavuzlarında, Satış Sonrası Hizmetlerde, Ticari Reklam ve İlanlarda, Tehlikeli Mal ve Hizmetlerde, Yasal Yerlere Başvurma ve Dava Açma hakları getirildi.

Tüketiciler Vakfı Başkanı Bayram Kısıklı, bu dönemde aynı zamanda Aile Hekimliği Kanunu ile birinci basamak sağlık hizmeti alma hakkı ve seçme hakkının da getirildiğini söyledi. Hasta haklarının kurumlaştırıldığını bildiren Kısıklı, "Sağlıkta köklü reformlar yapıldı. Genel Sağlık Sigortası sistemi kuruldu. Gıda Kanunu'ndan Biyogüvenlik Kanunu'na kadar Sağlıklı Gıda Hakkıyla ilgili 10'a yakın kanun yayımlandı. Sağlıklı Bir Çevrede Yaşamak, Temiz Hava Solumak, Temiz Su İçmek ve Çevresel Gürültü haklarıyla ilgili eski kanunlar yenilendi" dedi.

Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya, 15 Mart Dünya Tüketiciler Günü'nü değerlendirdi. Kaya, "Tüketici için kangren haline gelen sorunlara neden olanları düşünmeye davet ediyorum" dedi. Kaya, şöyle konuştu: "Son bir yıla baktığımızda tüketicinin temel sorunları arasında, akaryakıt fiyatlarındaki hızlı yükseliş ve tüketici açısından zulüm olarak tanımlanan yüksek vergiler, her alanda uygulanan yüksek miktardaki dolaylı vergiler, bankacılık hizmetlerinde devam eden kredi kartı aidatı, hesap işletim ücreti ve diğer haksız kazançlar, kredi ve kredi kartı borçlarının ödenemez hal alışı ve borçlanmanın teşviklerle sürekli yükselişi tüketicinin memnuniyetini engellemektedir" dedi.

Tüketicilerin 66 hakkı, sağlık hizmeti alma hakkı, hekim seçme hakkı, sağlıklı gıda hakkı, temiz hava hakkı, adalet ve güvenlik hizmetlerinde tüketici hakları, bankacılıkta müşteri hakları, internet bankacılığında tüketici hakları, elektrik, doğlagaz, akaryakıt, LPG'de tüketici hakları, telefonlarda tüketici hakları, internette tüketici hakları, genel yolcu hakları, ayıplı hizmetlerde tüketici hakları, haksız sözleşme şartları karşısında tüketici hakları, taksitle satışlarda tüketici hakları, kampanyalı satışlarda cayma hakkı, paket tur sözleşmelerinde tüketici hakları, kapıdan satışlarda cayma hakkı, mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı, tüketici kredilerinde tüketici hakları, fiyat etiketlerinde tüketici hakları, konut finansmanı sözleşmelerinde tüketici hakları, ticari reklam ve ilanlarda tüketici hakları, tüketici mahkemelerine başvuru hakkı, borçların ödenmesinde tüketici hakları, satış sözleşmelerinde tüketici hakları, kira sözleşmelerinde tüketici hakları, gibi haklardan oluşuyor.