Tüketim azaltılarak cari açık önlenecek

Türkiye ekonomisinde son açıklanan cari açık rakamları ekonomide ısınmanın arttığının göstergesi oldu. Bu olayların önüne geçilmesi amacıyla MB, BDDK, TMSF ve birçok ekonomi aktörü tüketimi kısmak ve kredi hacmini yavaşlatmak amacıyla daha önce alınan tedbirlerin istenen sonucu vermemesi üzerine yeni tedbirler alacaklarının sinyalini verdi. Hazırlıkları tamamlanan bu tedbirlerin Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın açıklayacağı Orta Vadeli Program'da (OVP) yer aldığı öğrenildi.

Babacan özel bir televizyon programında, Orta Vadeli Programı (OVP) güncellemeleri gerekebileceğine ifade ederek, yeni kurulacak hükümetin, kurulduktan sonra birkaç ay içinde yenilenmiş bir OVP açıklamak zorunda olduğunu söyledi. Babacan, şunları kaydetti: "Normalde takvim Mayıs ayı. Fakat genel seçimler sebebiyle takvimde bir miktar kayma olacak. Bu kaymaları açıkçası ben çok da kritik görmüyorum. Bu sene de hükümet kurulduktan sonra birkaç ay içinde OVP'yi açıklarız diye düşünüyorum."

Buna göre kredilerde Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) oranının başta otomotiv olmak üzere çeşitli kredilerde yüzde 15'ten 30'a çıkarılacağı, Konut kredilerinde özkaynak tutarının yüzde 40'a çıkarılması, yine aynı kredide KKDF konulması, kredi vadelerinin kısaltılması, otomobil ve tüketici kredilerinde kredi vadesinin 5 yıl ile sınırlanması gibi önlemler var. Merkez Bankası'nın kredi hacmini düşürmeye yönelik zorunlu karşılıkları artırma önlemlerinin konut kredilerine yılın ikinci yarısından itibaren faiz artışı şeklinde ciddi oranlarda yansıması bekleniyor. Konut kredisi yıllık faiz oranlarında yıl başına göre 60 baz puana yakın artış bekleniyor.

Alınan önemleler ise yine en fazla bankacılık sektörünü ilgilendiriyor. Dünya ekonomik kriz döneminde kredi usluklarını kısan bankalar geçtiğimiz yıl kredi musluklarını açarak, bir anlamda tüketime teşvik etmiş ve kredi hacminin aşırı artmasına yol açmıştı. Banka genel müdürleri önlemler dahilinde karların bu yıl yüzde 25'e varan oranlarda düşeceğini tahmin etti. Haberler üzerine banka hisselerinden kaçan yatırımcı, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'ndaki (İMKB) bankacılık endeksini yıl başından bu yana yüzde 11'in üzerinde değer kaybetmesine yol açtı.

Merkez Bankası'nın aşırı artan tüketimi kısmak ve hem bankacılık sektörü hem de Türkiye ekonomisi için ileriye dönük risk oluşturmaması için kredi hacmini dürürecek düzenlemelere gitti. Düzenlemelerine rağmen kredi hacmi artmaya devam etti. Bu düzenlemelerden en önemlisi zorunlu karşılık oranlarını vadelere göre farklılaştırılması oldu. 15 Nisan itibariyle tesis edilmeye başlanan yeni zorunlu karşılık oranlarıyla piyasadan yaklaşık 19,1 milyar lira likidite çekileceği öngörüldü. Merkez Bankası'nın verilerine göre, katılım bankaları hariç bankacılık sektörünün kredi hacmi tüm bu önlemlere rağmen son 1 yılda yüzde 43 arttı ve 28 Mayıs 2010 tarihinde 360 milyar 621 milyon 372 bin lira olan kredi hacmi, bu yıl 27 Mayıs itibariyle 517 milyar 151 milyon 823 bin liraya çıktı. Kredi hacminde yıl başından bu yana kaydedilen artış ise yüzde 14 oldu. Kredi hacmi 31 Aralık 2010 itibariyle 452 milyar 664 milyon 873 bin lira düzeyindeydi.

Mevduat bankalarının tüketici kredileri ve kredi kartları tutarı, 10 Haziran 2011 tarihi itibariyle 194 milyar 780 milyon 23 bin lira oldu. Merkez Bankası verilerine göre, toplam tutarda bir haftalık süreçte 1 milyar 261,7 milyon liralık artış meydana geldi. Tüketici kredileri, 10 Haziran itibariyle 1 milyar 298,3 milyon lira artarak, 147 milyar 471,5 milyon liraya ulaştı. Tüketici kredilerinin 65 milyar 681 milyon lirası konut, 6 milyar 29,6 milyon lirası taşıt, 75 milyar 760,8 milyon lirası diğer kredilerden oluştu. Bireysel kredi kartı kullanım tutarı da 10 Haziran itibariyle 47 milyar 308,5 milyon lira oldu. TL cinsinden bireysel kredi kartı kullanım tutarı ise 47 milyar 246,8 milyon lira olarak hesaplandı.

MB öncülüğünde TMSF, BDDK gibi aktörler yeni tedbirler için kolları sıvadı. Ekonomi aktörleri, ısınan ekonomiyi soğutmak ve tüketimi dengeli bir seyre oturtmak adına yeni tedbirler için hazırlıklarını tamamladı. İşte alınması planlanan ve daha önce alınan önlemler:

* TMSF mevduat garantisini 50 bin liradan 50 bin dolara çıkaracak. Risk değerlemesi değiştirilerek primler yükseltecek.