Türkiye ekonomisi 2011'i rekorlarla kapattı

Küresel ekonomide yaşanan gelişmelere ilişkin endişeler, Türkiye'de de zaman zaman piyasaları tedirgin etmesine rağmen ülke ekonomisi, yüksek büyüme oranı ve mali disiplinin devam etmesi sonucu, özellikle gelişmekte olan ülkeler ve Avrupa ekonomileri içinde ön plandaki yerini korudu. Yılın ilk iki çeyreğinde sırasıyla yüzde 11,6 ve 8,8 ile yüksek büyüme hızını yakalayan Türkiye ekonomisi, 3. çeyrekte de büyümede istikrarını sürdürdü ve 3. çeyreği yüzde 8,2 büyüyerek kapattı. Büyümede ivme yakalayan Türkiye'de işsizlik oranı da eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 2,5 puan düşerek, yüzde 8,8'e geriledi. Yıl içinde enflasyon rakamları ise döviz kuru hareketleri, ÖTV değişiklikleri ve işlenmemiş gıda fiyatlarındaki baz etkisine bağlı olarak yükselse de önümüzdeki dönem tekrar düşüş trendine gircek.

İhracatta Türkiye'nin en önemli ihracat pazarları olan Avrupa ülkelerinin ekonomilerinde yaşanan sorunlara rağmen, artış trendini sürdürdü. İhracatçı birliklerinin kayıtlarına göre bu yılın 11 ayında 122,1 milyar dolarlık ihracat yapıldı. Son on iki aylık dönemde ise ihracat, cumhuriyet tarihinin rekorunu kırarak 133,9 milyar dolara ulaştı. Öte yandan, cari açık Türkiye ekonomisinde risk unsuru olmaya devam ediyor. Yılın 10 ayında 65,6 milyar dolara dayanan açıktaki artışın nedenleri, ithal ara malı ve enerji ihtiyacı olarak sıralanıyor.

Küresel krizin etkisiyle yavaşlayan ekonomilere karşılık Türkiye ekonomisi, bu yıl yüksek büyüme hızlarını yakaladı. 2009'un tamamında yüzde 4,7 gerileyen ekonomi, 2010'da yüzde 9 büyümüştü. Bu yıl ekonomi, birinci çeyrekte yüzde 11,6, ikinci çeyrekte yüzde 8,8, üçüncü çeyrekte ise yüzde 8,2 büyüdü. 2011'in 9 ayında ise büyüme hızı yüzde 9,6 olurken, bu rakam tüm dünyada en yüksek büyüme rakamı oldu. İşsizlik oranı ise bu yıl eylül ayı itibarıyla yüzde 8,8 oldu. İşsizlik oranı bu yıl ocakta yüzde 11,9, şubatta yüzde 11,5, martta yüzde 10,8, nisanda yüzde 9,9, mayısta yüzde 9,4, haziranda yüzde 9,2, temmuzda yüzde 9,1, ağustosta yüzde 9,2 idi. İşsizlik oranı 2010'da yüzde 11,9 olmuştu.

Merkezi yönetim bütçesi, Kasım ayında bütçe giderleri 26 milyar 886 milyon lira, bütçe gelirleri de 29 milyar 32 milyon lira oldu. Bu şekilde Kasım ayı 2 milyar 146 milyon lira bütçe fazlasıyla kapatıldı. Ocak-Kasım döneminde ise bütçeden 272 milyar 328 milyon lira harcama yapıldı. Böylece, 2011 yılının 11 ayında, 439 milyon lira fazla verildi. Bütçe, bu yılın, 11 aylık döneminde aylık bazda 7 defa fazla verdi. Bu performans, yılın 11 aylık döneminde 8 ay fazla verilen 1983 yılından bu yana geçen 28 yıllık süreçteki en iyi bütçe performansı oldu.

Türkiye'nin önümüzdeki yıl Orta Vadeli Program'a (OVP) göre, yüzde 4 büyümesi öngörülürken, Uluslararası Para Fonu (IMF) ise 2012'de Türkiye'nin büyüme tahminini yüzde 2 olarak açıkladı. Gelecek yıl kişi başına düşen gelirin 10 bin 973 dolara ulaşması öngörülürken, GSYH'nın 1,4 trilyon lira olması bekleniyor. Türkiye'de enflasyonun ise yüzde 5,2 olacağı tahmin ediliyor. 2012'de ekonomide öncelik verilecek konular da Avrupa, cari açık ve enflasyon olacak. Bu kapsamda, önümüzdeki yıl, enflasyonla mücadeleye öncelik verilerek, fiyat istikrarı konusunda kararlılık sürdürülecek. Avro bölgesi ekonomisi de yakından takip edilecek ve mali disiplin devam edecek. Orta Vadeli Programda da istikrarlı bir büyüme sürecinde istihdamı artırmak, cari açığı alınacak yapısal tedbirlerle azaltarak sürdürülebilir seviyelere çekmek, yurt içi tasarruf seviyelerini artırmak ve mali disiplini güçlendirerek sürdürmek, maliye politikasının temel öncelikleri olarak belirlendi.

Global ekonominin önde gelen ülke borsalarının 2011 yılı performansına bakıldığında 2008 krizinden sonraki en yüksek kayıplar yaşandı. Ekonomik kriz sebebiyle Başbakan değiştiren İtalya tarafındaki düşüş ise yüzde 26'yı buldu. Dünya borsalarının 2011 yılında ortalama getiri tarafına bakıldığında 9.2 puanlık düşüş olduğu görülürken, Avrupa bölgesindeki ortalama yüzde 11.7 düşüşe işaret etti.

İMKB'de 2011 yılı içinde hisse senedi ve tahviller üzerinden 16 milyar liraya yakın halka arz hasılatı elde edilirken, 10 aylık dönemde Borsadaki halka açık şirket sayısı yüzde 5,90 artışla 359'a çıktı. 2010'da 22 halka arz gerçekleşirken, toplam gelir ise 3.5 milyat TL olarak gerçekleşmişti. 2005-2009 döneminde toplam halka arz gelirlerinin 51,5 milyar dolara ulaştığını belirtiliyor. 2011'de en büyük hasılatın elde edildiği halka arzlar arasında Bizim Toptan Satış Mağazaları, Kiler Alışveriş Hizmetleri, Kiler Gayrimenkul Ortaklığı, Akfen Gayrimenkul yer aldı.

Finansal yatırım araçları, yıllık olarak değerlendirildiğinde, en fazla reel getiri sağlayanlar, külçe altın, Amerikan Doları ve avro olarak sıralandı. Mevduat faizi ve İMKB 100 Endeksi ise bu yılı ekside tamamladı. ÜFE ile indirgendiğinde, külçe altın yüzde 39,32, Amerikan Doları yüzde 10,99 ve avro yüzde 9,73 oranında yatırımcısına reel getiri sağladı. 2011 TL'nin dolar ve avro karşısında değer kaybettiği bir yıl olurken, döviz fiyatları tarihi rekorlar kırdı. Serbest piyasada dolar, 29 Aralık'ta 1.92 lirayı aşarak en yüksek değerine ulaştı. Avrupa'ya yönelik endişelerin yaşandığı 2011 yılında, güvenli liman talebinin artması, altın fiyatlarına yansıdı. 24 ayar külçe altının gram fiyatı serbest piyasada, 9 Eylül'de en yüksek 108,01 lirayı gördü. İMKB 100 endeksinde, bu yıl en düşük 48 bin 600, en yüksek 70 bin 335 puan görüldü.

* TÜİK ülke nüfusunun, 2010 sonu itibariyle 73 milyon 722 bin 988 kişiye ulaştığını açıkladı. Nüfus son bir yılda 1 milyon 161 bin 676 kişi arttı.

* TÜİK yılın ilk çeyreğinde, Türkiye'nin yüzde 11 büyüdüğünü açıkladı. Böylece Türkiye, dünyada yılın ilk çeyreğinde ekonomisi en hızlı büyüyen ülke oldu.

* Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul'un Avrupa yakasında, şehrin batısında, Karadeniz ile Marmara Denizi'nin arasına, yaklaşık 45-50 kilometre uzunluğunda bir kanal yapılmasını öngören 'Kanal İstanbul' projesini açıkladı. Erdoğan, Kanal İstanbul Projesi gerçekleştirildiğinde İstanbul'da iki yarımada ve bir adanın oluşacağını belirtti.

* Mart ayı itibariyle yıllık enflasyon TÜFE'de yüzde 3,99 ile son 42 yılın en düşük seviyesini gördü.

* Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanlığına bankada başkan yardımcısı olarak görev yapan Erdem Başçı atandı. Erdem Başçı döneminde strateji değiştiren TCMB, enflasyonun yanısıra finansal istikrara yönelik ekonomik program uyguladı.

* Ağustosta futbolda şike operasyonları adı altında düzenlenen operasyonlar, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda kote olan kulüp hisselerini alt üst etti. Kulüp hisseleri yüzde 50'den fazla değer kaybetti. Kulüplerin piyasa değeri 1 milyardan fazla eridi.

* 61. hükümet kuruldu. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın yeni açıkladığı 61. hükümetin kabinesinde, ekonomi yönetiminin değişmediği görüldü.

* Uluslararası Anlaşmazlıkları Çözüm Merkezi, Türkiye Cumhuriyeti ile Uzan ailesi arasındaki Libananco davasını Türkiye lehine sonuçlandırdı.

* Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P, Türkiye'nin notu yatırım yapılabilir ülke seviyesine yükseltildi. S&P Türkiye'nin para cinsinden kredi notlarını BB/b'den BBB-A-3'e çıkardı. S&P Türkiye'nin finans sektöründe iyileşmenin devam ettiğini belirtti.

* İMKB Başkanılığına Merkez Bankasın'da başkan yardımcılığı görevini yürüten İbrahim Turhan önerildi. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e onaylaması için sunulan Turhan 5 yıl boyunca İMKB başkanlığı görevini yürütecek.