Türkiye merkezli Büyük Ortadoğu

DUYGU GÜVENÇ ANKARA

Çekirdeğinde sadece Ortadoğu ülkelerinin bulunduğu, ancak geniş anlamıyla Fas'tan Mısır'a kadar Kuzey Afrika ile Endonezya'ya kadar olan Güney Asya ve Çin'e kadar olan Orta Asya ve Kafkasya'yı da kapsayan bir coğrafyada uygulanması planlanan 'Büyük Ortadoğu' projesi, "bel kemiğini Türkiye oluşturmalı" şeklinde sunuldu.

Türkiye'nin, "Müslüman bir halkın laik, demokratik sistemi başarıyla uygulayabileceği" yönünde örnek olması, ABD'nin, özellikle İslam ülkelerine yönelik olarak sürekli vurguladığı ciddi bir konu. ABD, bu amaçla, Başbakan Erdoğan ve özellikle Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün İKÖ Zirvesi ve Tahran'da bu yönde yaptığı çağrıları da hatırlatarak, Türkiye'ye bu projede "merkezi rol" vermek istediği belirtiliyor.

ABD'nin bu çerçevede Türkiye'den imam, vaaz, müftü gibi yetişmiş din görevlililerini başta Arabistan Yarımadası olmak üzere, Ortadoğu'ya göndermesini istediği ortaya çıktı. Türk din görevlilerinin büyük kısmının ilahiyat fakültelerinden yetiştiğine dikkat çekilirken, ülkeler arasında yapılacak anlaşmalarla ABD, Türk ilahiyatçıların, Pakistan, Afganistan, Arap Yarımadası ve Ortadoğu'ya gitmesini istiyor. ABD'li bir diplomat, Türkiye'nin, demokratik yapısının Müslüman toplumlara model olabileceğini belirterek, özellikle Suudi Arabistan'da Vahhabilik'in yaygın olduğunu, oysa İslam dünyasındaki farklı anlayışların "dini terör" kavramının da önüne geçeceğini öne sürdü.

Bu arada, ABD Başkanı Bush'un, Emine Erdoğan'ın Laura Bush ile görüşmesi sırasında yanlarına gelerek, Erdoğan'a, "size hoşgeldiniz demek istedim" şeklindeki jesti de, "Bush, başörtülü hanımlara gösterdiği ilgi ile İslam dünyasına mesaj vermek istedi" yorumlarına neden oldu. Bush'un, Başbakan Erdoğan ile görüşmesi sırasında sık sık dindarlığını vurgulaması ve Kuzey Irak'ta Kürt devleti kurulmayacağını belirtirken "ben dindar bir adamım, sözlerime güvenin" demesi de bu anlamda değerlendiriliyor.

'Büyük Ortadoğu' projesi, Türkiye'ye "merkezi rol" alacağı şeklinde sunuluyor. Bu teklif, Türkiye'nin de İslam ülkeleri ve Orta Asya'ya yönelik projeleriyle örtüştüğü için büyük destek buluyor.

Ancak projenin fikir babasının İsrail olması kafaları karıştırıyor. İsrail'in, Arap ülkeleriyle çevrili olmayı tehlikeli bulduğu ve bu nedenle, başta Kürtler olmak üzere diğer halkları da bölge üzerinde etkin hale getirerek, kendini güvenceye alma amacı güttüğü öne sürülüyor. İsrail'in bu amaçla, Kafkasya'da Rus etkisinin güneye uzanmasını önleme yönünde çabaları bulunduğuna dikkat çeken stratejistler, ABD'nin de Gürcistan'daki "sivil darbe" ile bölgede güç kazandığına işaret ediyorlar.

Uluslararası ilişkiler uzmanları ve stratejistler, Türkiye'nin bu projeye dikkatli yaklaşması ve "merkezi Türkiye olacak bir 'Büyük Ortadoğu' projesi için daima teyakkuzda bir dış politika izlemesi gerektiği uyarısında bulunuyorlar. Uzmanlar, bu projenin çok uzun süreli bir proje olduğunu da hatırlatarak, bu teyakkuz ve güçlü pazarlık durumunun hükümetlerle değişmemesi gerektiğinin de altını çiziyorlar.

----------------- imza------------------