Yaralar sarılıyor

Diyarbakır'a günü birlik gezi davetini ilk aldığımda aklıma gelen Sur'u ziyaret etmekti. Günlerce çatışmaları izlediğimiz, gelen şehit haberleriyle kahrolduğumuz bölgeyi merak ettiğim için, sorularımı bizzat Sur'da yaşayanlara ilk elden sormam gerekirdi. Kiminin hendek siyaseti dediği, çoğumuzun terör olarak nitelediği eylemler hakkında Sur halkı ne düşünüyordu? Ancak AK Parti Kadın Kolları'nın düzenlediği ve Başbakan Davutoğlu'nun eşi Sare Davutoğlu'nun katılacağı programın hemen bir gün öncesinde Diyarbakır Vali Yardımcısı ve Emniyet Müdürü'nün Sur'da incelemelerde bulunduğu sırada teröristler tarafından yeni bir saldırı gerçekleştirilmiş olması, güvenlik sorununun hala sürdüğünü gösterdiği için, Sur'u ziyaret etmek mümkün olmadı. Yine de Sur'da yıllarca yaşayıp evini barkını terk etmek zorunda kalan ailelerle konuşma imkanı bulduk.

Diyarbakır'a iner inmez ilk olarak valiliğin yolunu tuttuk. Oradan edindiğimiz bilgilerle daha sonra vatandaşlarla konuşmalarımızdan öğrendiklerimiz neredeyse birbirinin aynıydı. Bazı aileler otellerde misafir ediliyor, bazılarına ise bin TL aylık kira yardımı yapılıyordu. Diyarbakır Valisi'nin söylediğine göre, Sur'da sokağa çıkma yasağı başlamadan önce evini, barkını, eşyalarını bırakarak kaçabilmiş ailelerin, gidecek hiçbir yeri olmayan bir kısmı (yaklaşık 97 aile) şu an otellerde misafir ediliyor, Sur'dan bugüne dek 801 aile bu şekilde ağırlanmış, bin 160 küçük esnafa da yardımda bulunulmuş. Okulları kapalı çocuklar ise, eğitimlerinden geri kalmasın diye taşımalı eğitimle okullara devam ediyormuş.

HDP destekçisi ama çukur siyasetine karşı temas ettiğimiz vatandaşlardan edindiğimiz ilk izlenim ise, HDP'ye oy vermiş olsalar bile bu çukurların kazılmasını onaylamayan bölge sakinlerinin hiç de az olmadığı yönünde. Zaten öyle olmasaydı, Demirtaş'ın Sur'a yürüme çağrısı teveccüh görürdü, ama olmadı, Diyarbakır'da kimse çıkıp Çarşamba günleri saat 16.00'da Sur'a doğru yürümedi. Hatta Diyarbakırlı bir vatandaşın ifadeleriyle; “Bir ay önce, Nikah Dairesi'nin yanındaki Roboski Parkı'nda yürüme çağrısı yaptılar, ama 30 kişi bile toplayamadılar."

SUR'U GENÇLER ÖRGÜTLEDİ

“Peki nasıl başladı bu çukur kazma işi?" diye sorduğumuzda Diyarbakır sakinlerinden aldığımız cevap ise şu oluyor: “Herşey 2 yıl önce başladı. Sur tarihi bir bölge, evlerin altında bir tarih var, Belediye'den gelip 'bodrumlarınızı restore edeceğiz, onaracağız, güzelleştireceğiz' dediler. İnandık. Bodrumlarımızı ellerimizden aldılar. Bu arada üniversite öğrencisi olduğunu söyleyen gençler Sur'da ev kiralamaya başladı, bu insanlar Sur'un gençlerini etrafında toplamaya başladı. Açıktan, halkla ilişkiler çalışması, propaganda yapıyorlardı. Halk da daha sonra neler olacağını bilmediği için bu gençlere başta coşkuyla destek verdi."

Sözü edilen gençler ilk olarak 2 yıl önce Sur'a yerleşip propagandaya başlamış ama konuştuğumuz Diyarbakırlılar arasında bu tarihi 7 Haziran seçimleri öncesine dayandıranlar bile var. Bazılarının verdiği bilgilere göre ise Diyarbakır sokaklarındaki kapkaççılar, hırsızlar, sabıkalılar toplanmış ve bilinmeyen bir yerde eğitildikten sonra Sur'a geri gönderilerek Sur bölgesini gençler yoluyla örgütlemeleri sağlanmış. Mahallelerin gençleri de bu eski sabıkalıların propagandalarına katılınca, Sur'u köstebek yuvası gibi kazarak hendekler açmak, hiç de zor olmamış.

Sur'u terk etmek zorunda kalmış bazı ailelerde, hendekçi teröristlere yönelik şefkat kırıntıları da görmedim değil. Sözgelimi, “ne yaptıysa dışarıdan gelenler yaptı" ya da “bize gece kapılarınızı açık tutun diyorlardı ama kimseye yan gözle baktıklarını görmedik" gibi cümleler kuranlar da vardı; ama günün sonunda onlara maddi manevi kucak açan, evlerini onararak ya da yeniden inşa ederek onlara teslim etmeyi vadeden devlete de artık eskisi kadar öfke dolu değillerdi. Bu belki de, devletle Kürtler arasında hiçbir zaman kurulamamış olan güven ilişkisinin ilk filizleriydi… Bunu zaman gösterecek, ama bunca trajediye endişeye rağmen, her şey daha kötüye değil, daha iyiye gidiyor gibiydi…

A.A. 43 yaşında 6 çocuğu var. A.A. şunları söyledi: “Ramazan'dan sonra bir sabah kalktım ki, her taraf çukur. Yüzleri maskeli gençler binamızın önünü kazmışlar. Hendekmiş. Operasyonlar başlamamıştı daha. Binanızın kapısı açık olacak diyorlardı, sebebini sormaya korkuyorduk. Çocuklarımı alıp Sur'un daha aşağı bir bölgesinde Halas Otel'in yanında evi olan babamın yanına gittik. Orada 4 gün kaldık. 155'i arayıp polisten yardım istedik çıkmak için, korkudan titreye titreye çıktık. Polis yardımcı oldu bize. Daha operasyonlar başlamadan 6 Aralık'ta çıktığımız halde hiçbir eşyamızı alamadık. Hiçbir eşyamızı alamadık, evimizi internette gördük geçen gün 5 katlı evimiz yanmış yıkılmış. Şu anda Urfa Kapısı taraflarında kiralık bir evde kalıyoruz, devletin verdiği 1000 TL'lik kira yardımıyla geçiniyoruz. Bir çocuğum Aydın'da Sağlık'ta okuyor, diğer kızım üniversite mezunu KPSS'ye hazırlanacaktı, bütün bunlar olunca kendini toparlayamadı."

G.D. 37 yaşında 4 çocuğu var. G.D. şunları anlattı: “Olaylar başladığında Sur'dan çıkmamızı istemediler. 9 yaşında kalp hastası bir çocuğum var. 'Hastam var, çıkacağım' dedim, çıkmamıza izin vermediler. Savaş Mahallesi'nde oturuyorduk, binamızın kapısının önünde duruyorlardı sürekli ve kapınızı gece dahil olmak üzere sürekli açık tutacaksınız diyorlardı; herkes korkuyordu, insanların eşyalarını çıkarmasına da izin vermediler. Sokağa çıkma yasağının başlamasından hemen önceydi, misafirliğe gidiyorum deyip çocuklarımı alıp çıktım; bir daha da geri dönmedik. Kiramı, erzağımı devletin verdiği yardımlarla karşılıyorum."

Ö.D. 4 çocuğu var, 22 yıl Sur'da yaşamış. Ö.D. şunları anlattı: “Keskin nişancılar sonradan geldi, ilk başta gençler başlattı hendek işini. Bazısı hap kullanıyordu. Aralarında hırsızlar, kapkaççılar vardı. Bir evden diğer eve geçebilmek için, binalarda delik açtılar, öyle ki hiç dışarı çıkmadan bir mahalleden diğerine geçebiliyorlardı. Evlere silah sokmak istediler, ama ben daha önce birinden “evinizde silah yakalanırsa, siz çocuklarınız hepiniz devletin gözünde terörist hale gelirsiniz" diye bir laf duyduğum için, hendek kazanların evime silah sokmalarına izin vermedim. Çocuklarımdan biri, hemşire, diğeri edebiyat öğretmeni, diğeri de polis olmak istiyor. Ben yaşarım yaşamam yeter ki çocuklarım okusun…"

Diyarbakır'a giderek terör mağduru ailelerle bir araya gelen Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun eşi Sare Davutoğlu, “Sayın Başbakanımız her zaman kudret ve şefkatin birlikte olması gerektiğinin altını çiziyor. İşte biz kudret ve şefkatin şefkat kısmını anneler üzerinden inşa etmeye geldik. Ve şefkat ancak kadınlar ve anneler üzerinden inşa edilir" dedi.

Başbakan Ahmet Davutoğlu'nun eşi Sare Davutoğlu, Sur'da yaşanan olaylardan sonra ziyaret ettiği Diyarbakır'da gazetecilerin sorularını cevapladı. Bölgede konuştuğu terör mağduru her kadının, öncelikli talebinin 'çocuklarının geleceği' olduğunu söyleyen Davutoğlu, “Sayın Başbakanımız her zaman kudret ve şefkatin birlikte olması gerektiğinin altını çiziyor. Biri eksik olursa denge olmaz. İşte biz de kudret ve şefkatin, şefkat kısmını anneler üzerinden inşa etmeye geldik. Ve şefkat ancak kadınlar ve anneler üzerinden inşa edilir" dedi.

“Bütün adetlerin, geleneklerin, göreneklerin aktarılmasında da kadınların sahiplenmesi çok önemli" ifadelerini kullanan Davutoğlu “Bizim mesajımızın kadınlar üzerinden bütün aileye ulaşmasını temin etmemiz gerekiyor. Devletin kudreti ve şefkati; kudretle beraber şefkati özellikle kadınlar anlayacağı için; engelliye, çocuğa, yaşlıya bakan kadın olduğu için… Bugün konuştuğumuz, yemekte yanımda oturan kadın, “balkonumu yıktım" diyor; “onları evime sokmamak için balkonumu yıktım" diyor" diye konuştu.

Davutoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bir yanımda oturan 40 gün önce şehit olan bir özel harekatçımızın eşiydi, 4 evladı varmış. Bir annenin çocuğu dağa kaçırılmış, öldürülmüş; diğer anneyi ben daha önceden tanıyorum Diyarbakır annelerindendi, oturma eylemi yapmışlardı, 19 yaşında evladı hala orada, çocuğuna kavuşmak için devletten yardım bekliyor. Onlar çok acılı, o ailelerin her birinin o kadar ayrı hikayeleri var ki… Mesela bir tanesinin çocuğu görme engelli, diğeri şeker hastası ve

o çocukları da kaçırmışlar."

Mahalle baskısının şimdilerde biraz azaldığını ifade eden Davutoğlu, “Şimdi daha rahatlar… Özellikle geçen hafta Silopi'de insanlarımızın, devletin kudreti kadar şefkatine de ikna olmuş olduğunu gördük. O yüzden artık eskisi kadar ciddi bir mahalle baskısı olacağını sanmıyorum ama tabii yaşanmış korkular var. Onları üzerinden atmak kolay değil, hatta bir hekim arkadaşımızın bir önerisi var, buraya bir post-travmatik stres bozukluğu merkezi kursak diye" dedi. Bakanlıkların bu konuda çok yoğun şekilde çalıştığını vurgulayan Davutoğlu, “Ama bu sadece devlet eliyle, psikologlar eliyle, resmi görevliler eliyle olabilecek bir şey değil. Bizim tüm toplum olarak burada bir kucaklaşma sağlamamız lazım. Sivil toplumun yaraları sarmak için seferber olması lazım. İşin aslı biz de bunun için buradayız… Valilikten de aldığımız bilgilere bakıldığında şunu görüyoruz, hakikaten çok hızlı bir çalışma yürüyor… Cizre'de hasar tespit çalışmaları başladı, 150 kişiden oluşan bir ekip 5 gün içinde çalışmalarını tamamladı. Silopi'deki hasar tespit çalışmaları da bir buçuk hafta kadar sürmüştü" ifadelerini kullandı.

Davutoğlu, “Buradaki annelerin ve gençlerin rehabilitesinden bahsettik, bir de evladını buraya asker olarak göndermiş anneler var. Onlar için de bir çalışma var mı?" sorusuna ise, “Aslında çok yönlü çalışmalar yapılıyor. Sadece Aile Bakanlığımız tarafından da değil, pek çok bakanlık ilgi alanlarına giren çalışmalar için kollarını sıvamış durumdalar. Ayrıca Aile Bakanlığımız dolayısıyla yapılan çok ciddi çalışmalar var. Parti teşkilatlarımızın yaptıkları var. Her şehidimizin ailesiyle en az iki kişinin sürekli ilgilenmesini sağlamaya çalışıyoruz" dedi.

Bu arada Cizre'de hasar tespit çalışmaları 150 kişiden oluşan bir ekip tarafından 5 gün içinde tamamlandı. Buna göre, 4 bin 217 konuttan oluşan bin 354 binanın 14'ü yıkık, 257'si ağır hasarlı, bin 9'u az hasarlı ve 74 bina da hasarsız.