Yeni TCK'nın tuzakları

KEZBAN BÜLBÜL / ANKARA

Yeni Türk Ceza Kanunu'nda pek çok maddede yeralan, düşünce özgürlüğünü kısıtlamak üzere kullanılabilecek muğlak ve yoruma açık ifadelerin düzeltilmesi isteniyor. Kanunun örgüt kurma suçlarını düzenleyen maddesinde propaganda suç haline getirilirken, halkı kin ve düşmanlığa tahrik, gizli bilgileri açıklama, kanunlara uymamaya tahrik, yargıyı etkileme, milli yararlara karşı hareket, askerlikten soğutma gibi hükümler düşünce özgürlüğünü tehdit ediyor.

Kanunda din özgürlüklerini sınırlandıran hükümler de bulunuyor. Din adamlarının hükümet idaresini ve kanunları eleştirmesi cezalandırılıyor. Kanuna aykırı eğitim kurumu kuranlara üç yıla kadar hapis cezası verilmesine ilişkin hükmün de Kur'an kursları için kullanılabileceği belirtiliyor. TCK'da evlilik dışı ilişkiye ilişkin bir ceza bulunmazken, evlenme olmadan dini tören yaptırılmasına altı aya kadar hapis cezası veriliyor.

Yeni TCK'nın basın özgürlüğüne getirdiği sınırlamalarla ilgili rapor hazırlayan Av. Turgut Kazan, kanunun "Milli Savunmaya Karşı Suçlar" ile "Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk" bölümlerinde yeralan maddelerde düşünce özgürlüğünü kısıtlayıcı ifadelere yer verildiğini belirtti. Kazan, maddelerde yer alan "abartılmış veya özel maksada dayalı havadis veya haber", "milli yararlara zarar verebilecek herhangi bir faaliyet", "yabancı paraların değerini düşürmeye yönelik hareket", "iç ve dış siyasal yararlara aykırılık" gibi tanımların belirsiz olduğunu ve yasallık ilkesine aykırı olduğunu kaydetti. Yeni TCK'nın basın, düşünce ve din özgürlüklerine aykırı bazı maddeleri şöyle:

Madde 133-(Konuşmaların kaydı) 2. fıkra: "Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi, diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır."

Madde 215-(Suçu, suçluyu övme): "İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

Madde 216-(Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama): "Halkın sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından farklı özelliklere sahip bir kesimini, diğer bir kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa alenen tahrik eden kimse, bu nedenle kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

Madde 217-(Kanunlara uymamaya tahrik): "Halkı kanunlara uymamaya alenen tahrik eden kişi, tahrikin kamu barışını bozmaya elverişli olması halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır." (215, 216, 217'de düzenlenen suçların basın yoluyla işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılıyor)

Madde 219-(Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma): "İmam, hatip, vaiz, rahip, haham gibi dini reislerin vazifelerini ifa sırasında alenen hükümet idaresini ve Devlet kanunlarını ve hükümet icraatını takbih (kınama) ve tezyif (aşağılama) etmeleri durumunda bir aydan bir seneye kadar hapisle cezalandırılırlar. Bu kimseler sıfatlarından yararlanarak hükümetin idaresinin, kanun, nizam ve emirlerini ve dairelerinden birine ait vazifeyi takbih ve tezyif ederlerse, halkı kanulara ve hükümet emirlerine karşı itaatsizliğe sevkederlerse üç aydan iki seneye kadar hapisle cezalandırılırlar."

Madde 220-(Suç işlemek amacıyla örgüt kurma): Son fıkra: "Örgütün veya amacının propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır."

Madde 222-(Şapka ve Türk harfleri): "Şapka İktizası Hakkında Kanunla, Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanunun koyduğu yasaklara veya yükümlülüklere aykırı hareket edenlere iki aydan altı aya kadar hapis cezası verilir." ("Sembolik Kanunlar" olarak yürürlükte olan bu kanunlara 70 yıl sonra ceza kanununda yer verilmesi eleştiriliyor ve uygulanma imkanı olmadığı belirtiliyor)

Madde 230:"Aralarında evlenme olmaksızın, evlenmenin dinsel törenini yaptıranlar hakkında iki aydan altı aya kadar hapis cezası verilir. ... Evlenme akdinin kanuna göre yapılmış olduğunu gösteren belgeyi görmeden bir evlenme için dinsel tören yapan kimse hakkında iki aydan altı aya kadar hapis cezası verilir."

Madde 262-(Kamu görevinin usulsüz olarak üstlenilmesi): Bir kamu görevini, kanun ve nizamlara aykırı olarak yerine getirmeye teşebbüs eden veya terk emri kendisine bildirilmiş olduğu hâlde görevi sürdüren kimseye üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.

Madde 263-(Kanuna aykırı eğitim kurumu): "Kanuna aykırı olarak eğitim kurumu açanlara, bunları çalıştıranlara ve bu kurumlarda kanuna aykırı olarak açıldığını bildiği halde öğretmenlik yapanlara, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Yukarıdaki fıkrada gösterilen yerlerin kapatılmasına da karar verilir."

Madde 285-(Gizliliği ihlal): "Soruşturmanın gizliliğini, kapalı yapılması gekeren duruşmalardaki açıklama veya görüntülerin gizliliğini alenen ihlâl eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, ceza yarı oranında artırılır. Soruşturma ve kovuşturma evresinde kişilerin suçlu olarak damgalanmalarını sağlayacak şekilde görüntülerinin yayınlanması hâlinde, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur."

Madde 288-(Yargılamayı etkileme ve teşebbüs): "Bir olayla ilgili olarak başlatılan soruşturma veya kovuşturma kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar savcı, hakim, mahkeme, bilirkişi veya tanıkları etkilemek amacıyla alenen sözlü veya yazılı beyanda bulunan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır."

Madde 304: (Savaşa tahrik) "Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı savaş açması veya hasmane hareketlerde bulunması için yabancı devlet yetkililerini tahrik eden veya bu amaca yönelik olarak yabancı devlet yetkilileri ile işbirliği yapan kişi, on yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Tahrik fiilinin basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır." (Yabancı devletlere yönelik her eleştiri, 10 yıldan 20 yıla kadar hapis tehdidini gündeme getirebilir.)

Madde 305: (Milli yararlara karşı hareket) "Temel milli yararlara karşı fiillerde bulunmak maksadıyla veya bu nedenle, yabancı kişi veya kuruluşlardan doğrudan doğruya veya dolaylı olarak kendisi veya başkası için maddi yarar sağlayan vatandaşa, üç yıldan on yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası verilir... Temel milli yararlar deyiminden; bağımsızlık, toprak bütünlüğü, milli güvenlik ve Cumhuriyetin Anayasada belirtilen temel nitelikleri anlaşılır."

Madde- 318 (Askerlikten soğutma) "Halkı, askerlik hizmetinden soğutacak etkinlikte teşvik veya telkinde bulunanlara veya propaganda yapanlara altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Fiil, basın ve yayın yolu ile işlenirse ceza yarısı oranında artırılır."

----------------- imza------------------