Yine aKIŞ kesilirse!

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın 27 Ekim'de Tahran'a yaptığı ziyarette mutabık kalınan ancak imzası 3 ay ertelenen enerji anlaşmasının ayrıntıları ortaya çıktı. Türkiye'ye 35 milyar metreküp doğalgaz çıkarma hakkı veren anlaşma ile İran'ın Güney Pars sahasındaki bazı doğalgaz sahaları TPAO'ya tahsis edilecek, İran doğalgazı Türkiye üzerinden Avrupa'ya,Türkmen doğalgazı ise İran üzerinden Türkiye'ye taşınacak. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız ile İran Petrol Bakanı Seyyid Mesud Mirkazimi tarafından imzalanan “Anlayış Muhtırası”nın içeriği ise şöyle:

Doğal gaz alanları TPAO'nun yönetimine ve yatırım yapmak üzere tahsis edilecek. Türkiye üzerinden İran doğal gazı Avrupa'ya taşınacak. Türkmen gazının İran'dan Türkiye'ye taşınması ile ilgili mutabakat zaptının süresi uzatılacak. Daha önce Türkiye'ye tahsis edilen sahaların daha zengin diğer sahalarla değiştirilmesi için çalışma grubu kurulacak.

“Geçen yıl yaptığımız, 21, 22, 24 numaralı sahaların, daha verimli olduğuna inandığımız sahalarla değiştirilmesiyle ilgili değişiklik yapıldı” diyen Bakan Yıldız şöyle devam etti: “ Petrol ve gaz yataklarının mülkiyet devri söz konusu değil. Belli oranda satış hakkını alıyorsunuz. Çıkan gazın yarısının satış hakkını almış oluyoruz. Bunun şartları, fiyatları daha sonra görüşülecek. TPAO deniz altında 100-150 metreye kadar platform kuracak. Sondajlarla gaz miktarı belli olacak.”

Ankara ile Tahran yönetimi doğalgaz konusunda anlaşırken, İran ile Türkiye arasında yaşanan gaz krizi kafalara yeni soru işaretlerini getirdi. “Yeni dönemde de gaz kesintileri olacak mı?” İran'ın kış aylarında,' iç talebi karşılayamıyoruz' gereçesiyle doğalgaz akışını durdurması Türkiye'nin tepkisine neden olmuştu. İran hattından normal süreçte 29 milyon metreküp günlük doğalgaz gelmesi gerekirken bu oran ilgili dönemde 2,5 milyon metreküplere kadar inmişti. BOTAŞ bu durumu, Rus gazı ve Egegaz'ın LNG terminali ile kapatmaya çalışmıştı. Enerji Bakanı Yıldız, Türkiye'nin kullanmadığı doğalgaz için Rusya ve İran'a para ödemek zorunda kalınmasını eleştirmiş, 25 Eylül 2009'da yaptığı açıklamada 'Al ya da öde' kapsamında alınmayan gaz için İran ve Rusya ile görüşeceklerini söylemişti. Yıldız, ödemenin 2 -3 ay ötelenmesini de talep etmişti.

Enerji uzmanları, küresel kriz ve zamlar sonrasında düşen doğalgaz tüketimi, Rusya ve İran'la yapılan anlaşmaların içeriğinde yer alan “al ya da öde” yükümlülüğü nedeniyle Türkiye'ye 500 milyon dolar civarında maddi külfet getireceği tahminlerinde bulunmuştu. Enerji Uzmanları 2009 yılı için yaklaşık 37 milyar metreküpü aşkın doğalgaz kullanılmasının öngörüldüğünü, ancak krizle birlikte tüketimin düştüğünü, yıl sonu itibariyle tüketimin 35 milyar metreküp civarında olmasının beklendiğini belirtmişti. İran, 2008'de taahhüt ettiği doğalgazı almayan BOTAŞ'a 848 milyon dolar fatura kesmişti. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan da enerji konusunda İran ve Rusya ile yaşanan ödeme krizinden rahatsızlık duyduğunu belirterek iki ülke devlet yetkilileriyle konuyu masaya yatırmıştı. Şimdi gözler, İran ile yapılan bu son gaz anlaşmasının önümüzdeki kış aylarında vatandaşa nasıl bir avantaj ya da dezavantaj sağlayıp sağlayamayacağında.