Yüzyıldır aynı ezber

Tarih kitaplarında sıkça karşımıza çıkan ve Rusya'nın hemen bütün politikalarını şekillendiren 'sıcak denizlere inme amacı' bugünlerde yeniden hortladı. Suriye'ye müdahil olan ve Türkmendağı'daki soydaşlarımızı IŞİD bahanesiyle vuran Rusya'nın esas gayesi yüzyıllık rüyasını gerçekleştirmek. Rusya ile geçmişte yaşanan krizlere dair Dışişleri Bakanlığı arşivleri, bugün oynanan oyunun geçmişten çok da farklı olmadığını gözler önüne seriyor. 1945'te İkinci Dünya Savaşı'ndan galibiyetle çıkan Sovyetler Birliği'nin bu güçle Türkiye'yi boğazların hakimiyeti üzerinden bir Sovyet peyki haline getirme planı ve bu planın uygulamaya konulma süreçleri bugünlerdeki stratejisine benziyor.

Rusya, Ortadoğu ve sıcak denizler üzerinden dünyaya açılma planını boğazlarda hakimiyet üzerinden gerçekleştirmeye çalıştığı Türkiye'ye Montrö'yü değiştirmesi için uyguladığı baskılar bugün uyguladığı yönetmelerin neredeyse aynısı. O dönemde Rusya Türkiye'yi baskı altına almak için dostluk anlaşmasını feshetti, boğazlara hakim olmak konusundaki niyetini, Türkiye'nin boğazları korumakta başarı gösteremediği yalanıyla gerekçelendirdi.

O dönemlerde uygulanan yöntemlerden bir diğeri de Türkiye üzerinde bir baskı ve korku oluşturmak için yalan haberler yayılmasıydı. Bunun için basın ve kamuoyu baskısı kullanıldı ve Rus orduları hareket halinde gösterildi. Ermeni ve Gürcülerin toprak talebi üzerinden kamuoyu oluşturmaya çalışmakla kalmadı, Bağımsız Kürt Devleti söylemini ortaya atarak, çıbanları kaşıdı. Ancak Ruslar o dönemde müttefik ülkelerin desteği sayesinde Türkiye'deki emellerine ulaşamadı.

Türkiye'nin Rus savaş uçağını düşürmesinin ardından Rusya'nın gösterdiği tepki, ambargo kararları, iş adamlarına gözaltı uygulamaları ve askeri güç gösterisi, diplomaside bir kez daha “tarih tekerrürden ibarettir” tezini doğrular nitelikte. Rusya'nın hakimiyet sağlamak için hep aynı metotları kullandığı yabancı diplomatların da sürekli dile getirdiği bir unsur olarak dikkat çekiyor.

Rusya'nın boğazlarda hakimiyet planını uygulamaya koyma yöntemleri 1920'lerde de devreye sokulmuştu. Komünizm teşkilatıyla Türkiye'ye hakim olma planı, çiçeği burnunda devlet eliyle kurulan Türkiye Komünist Fırkası üzerinden çökertildi. Tüm komünist faaliyetler bu parti altında yapılarak kontrol edilebilir hale getirilmesi sağlandı. Bu yöntemle Sovyetlerden bile övgü alındı. Dönemin Ankara Valisi Nevzat Tandoğan'a atfedilen, “Sana ne, komünistlik yapacaksak onu da biz yaparız” sözlerinin de bu stratejiye işaret ettiği söylenegeldi. Kremlin'in 1920'lerden sonra 1940'larda, ardından 1970'lerde gücünü ispat etmek için giriştiği tüm hareketlerde aynı metodlar uygulamaya konuldu. Rüya aynıydı. Tüm diplomasi tarihi irdelendiğinde Rus emellerine ilişkin şu not düşüldü: “Bütün Rus emelleri, Rusya batının yanındayken veya Türkiye batıdan uzaklaştırılmışken gerçekleşme yoluna girmiştir. Tarihte bu hep böyledir. 1945'te Rusya batının galip müttefikidir. Müttefiklerinden istediği nedir, bizi Türkiye'yle baş başa bırakın. Bu kadarcık bir arzuyu batı galip müttefikinden esirgeyecek midir?”