Zarar en az 20 milyar dolar

İstanbul- Marmara Bölgesi'nde etkili olan deprem felaketi sonrası kurtarma ve enkaz kaldırma çalışmaları halen sürerken, depremin Türk ekonomisinde yol açtığı hasar konusunda da tartışmalar başladı. Resmi makamlar depremden oluşan zararın 5-6 milyar doları geçmeyeceğini açıklarken, TÜSİAD'ın Ekonomik Araştırmalar Servisi'nin yaptığı çalışmalar sonucunda, en düşük rakamlar gözönüne alınarak, elde ettiği rakam ise zararın en az 20 milyar dolar olacağını gösteriyor. Depremin, özellikle Türk sanayinin kalbinin attığı yerlerde hasara yol açması, şu ana kadar 170 bin konutun yıkılması, uzman işgücü ve üretim kaybı ile birlikte önümüzdeki bir kaç ayda yaşanacak kayıplar dikkate alındığında TÜSİAD'ın ortaya attığı rakamın abartılı bir rakam olmadığı ortaya çıkıyor.

Merkez Bankası deprem nedeniyle oluşan ekonomik zararın 5-6 milyar dolar olduğunu belirtirken, bu rakamın sadece yıkılan 170 bin konuttan 150 bininin yapımı için harcanacak rakam olduğu bildirildi. Binlerce kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olan deprem felaketinin yol açtığı ekonomik kayıp kalem kalem incelendiğinde ortaya çıkan tablo şöyle:

Şu ana kadar yapılan belirlemelere göre 170 bin konut yıkılmasına rağmen 150 bin konut dikkate alınarak yapılan hesaplamalara göre, 150 bin konutun yapımı için 5 milyar dolar harcanacak.

Deprem felaketinden 100-120 fabrika hasar görürken,1000 ticarethane kayıp. Küçük sanayicinin kayıpları hala tespit edilemedi. Tüpraş'ta görünen maddi hasar 250 milyon dolar olarak açıklandı ancak Tüpraş'ın 4 ay sonra faaliyete geçeceği ve bu süre içinde petrol ithalatının artacağı dikkate alındığında kayıp daha da artacak. Bütün bunlar göz önüne alındığında Türkiye'nin sınai tesislerden dolayı uğradığı zarar 4 milyar dolar.

Deprem bölgelerindeki en önemli sorun olarak göze çarpan altyapı problemi için harcanacak tutar 2 milyar dolar. Deprem nedeniyle sadece yollar için bakanlığın istediği 7 katrilyon lira göz önüne alındığında 2 milyar dolarlık harcama abartılı bir rakam olarak görülmüyor.

Bu kalemin içersinde mal ve hizmet kayıpları, mal varlığından kaynaklanan kayıplar bulunuyor. Bu kayıplar ise 1 veya 2 milyar dolar olarak hesaplanıyor.

Türkiye'nin günlük üretim kaybı şu ana kadar 200 milyon dolar. Deprem sonrası ilk 10 gün hiç bir üretim yapılamadı. İlk 1 ay içersinde de tam kapasite ile üretim yapılamayacağı dikkate alındığında Türkiye'nin üretim kaybından kaynaklanan zararı 4.5 milyar doların altında gerçekleşmeyecek.

Özellikle ek bütçenin yüzde 5 veya 10 oranında enflasyon artışına neden olacağı gözönüne alındığında kayıp en az 2.5 milyar dolar olarak gerçekleşecek. Bu arada deprem nedeniyle Türkiye'nin uzman işgücünün yüzde 1'i de öldü ve bunun ekonomiye getirdiği zarar hesaplanamıyor.

Öte yandan, TÜSİAD'ın yaptığı çalışma sonucunda ortaya çıkan rakama gelen tepkiler üzerine, yaptıkları çalışmayı tekrar inceleyen uzmanlar, zararı 17 milyar dolara kadar çekebildiler. Bu arada, TÜSİAD yönetim kurulu önceki gün deprem nedeniyle toplandı. Toplantıda, deprem bölgeleriyle ilgili kararlar alındığı belirtilirken, bu kararların içeriği hakkında herhangi bir açıklama yapılmadı. Alınan kararların bugün yapılacak yönetim kurulu toplantısında açıklanması bekleniyor.