Zirvenin gözdesi 'silah' pastası

28-29 Haziran tarihleri arasında yapılacak olan Nato zirvesi öncesi dev ihaleler iştah kabartıyor. Zirveye katılacak liderlerin aklı geçen ay iptal edilen ve bedeli 11 milyar doları bulan Türkiye'nin üç kritik savunma ihalesinde... ABD Başkanı George Bush'un Ankara ziyaretinin en önemli gündem maddelerinden biri, Türkiye'nin geçen ay iptal ettiği yaklaşık 11 milyar dolarlık savunma ihaleleri olacak. Bush, ihalelerde ABD'li firmaların aslan payını alması için Ankara ziyaretinde nabız yoklayacak. Savunma Sanayii Müsteşarlığı, Bush'un gündemindeki bu dev ihalelerle ilgili hazırlıklarını tamamlayarak Dışişleri Bakanlığı'na sundu. Savunma Sanayii Müsteşarı Murat Bayar, Bush'un Ankara ziyareti öncesi Yeni Şafak'ın sorusunu cevaplarken, hiçbir savunma ihalesinde siyasi tercih kullanmayacaklarını belirtti ve "Serbest piyasa şartlarına göre kıran kırana pazarlık olacak" dedi.

ABD Başkanı George Bush, cumartesi gecesi Ankara'da olacak. Bush'un resmi temasları ise Pazar sabahı başlayacak. Gündemde Kıbrıs, Irak, Afganistan, İsrail-Filistin çatışması gibi konular var. Ancak kritik gündem maddesi, üç dev savunma projeleri olacak. Bush'un büyük önem verdiği, özellikle ABD ve İsrail firmalarının ise iştahını kabartan savunma ihaleleri, Savunma Sanayii İcra Komitesi'nce Mayıs ayında iptal edilmişti. Bu iptal kararı, Ortadoğu'da ve Arap dünyasında, "ABD ve İsrail'e tepki" olarak algılanmış, Türkiye'de ise "projelerin yüksek maliyetli olduğu" yorumları yapılmıştı.

Gelecek ay yeniden açılması planlanan saldırı helikopteri ihalesinin bedeli, 2-2,5 milyar dolar arasında. Komite, 145 adet olarak öngörülen helikopter ihtiyacını "81 artı 9" olmak üzere yeniden belirledi. Doğrudan alım yoluyla ihale açılması planlanan proje maliyetinin 1-1,5 milyar dolar arasına çekilmesi düşünülüyor. İptal edilen bu ihalede daha önce Rusya-İsrail ortaklığında üretilen "Kamov" marka helikopterleri ile ABD'li "Textron" şirketinin üretiği "Bell" marka helikopterleri yarışıyordu. İkinci kritik ihale konusu, Türk ordusunun en büyük ihalelerinden biri olan "1000 tank" projesi. Bu projede Almanya, Fransa, ABD ve Ukrayna'dan firmaların teklifleri vardı. İhale bedeli ise yaklaşık 5 milyar dolar civarında bulunuyor.

Bu ihalenin iptali en çok ABD ve İsrail firmalarını vurdu. 4 yıl önce Türk ordusuna ait 170 adet M-60 tankını modernize etmeye başlayan TAAS ve Elbit adlı İsrail şirketleri, ABD'nin Türkiye'ye satmayı teklif ettiği 250 adet M1A1 tankını modernize etmeyi bekliyordu. Bu şirketler 4 yıldır süren modernizasyondan dolayı yaklaşık 700 milyon dolar kazanç sağlamışlardı. Şirketler, iptal kararıyla, bu kazançlarını katlama fırsatı bulamadılar. Aynı şekilde iptal edilen "insansız hava aracı" ihalesinde de ABD ve İsrail firmaları çekişiyordu.

İptal edilen üç ihale içinde Türk ordusunun en büyük 1000 tank, saldırı helikopteri ve insansız hava aracı ihaleleri yer alıyor. Bu üç ihalede de ABD ve İsrail firmaları kıyasıya yarışıyordu. Bush'un da aklı bu ihalelerde....

Defense News dergisine saldırı helikopteri ihalesinin gelecek ay yeniden açılacağını, ABD ve Avrupalı tüm firmaların ihaleye davet edileceğini açıklayan Savunma Sanayi Müsteşarı Murat Bayar, savunma ihaleleri ile ilgili son gelişmeleri Yeni Şafak'a değerlendirdi. Bayar, "ABD Başkanı Bush'un Ankara ziyaretinde iptal edilen ve yeniden açılması düşünülen savunma ihalelerinin de gündeme geleceği belirtiliyor. Sizin bu konuda hükümete iletilmek üzere yaptığınız bir çalışma var mı?" sorusuna, "Evet, var. Dışişleri'ne bilgi notu olarak gönderdik" cevabını verdi. Murat Bayar, "İhalelerde, siyasi tercihlerin öne çıktığı yönünde yapılan yorumlar var" şeklindeki hatırlatmamız üzerine, "Hayır, hayır. Bu ihalelerin hiçbirinde siyasi tercih sözkonusu değil. Yeni açacağımız ihalelerde tüm teklifler, uzmanlar tarafından büyük bir titizlikle incelenecek. Serbest piyasa şartlarına göre firmalar arasında kıran kırana pazarlık olacaktır. Hiç bir ülkeye veya firmaya karşı bir ön yargımız yoktur" dedi.

ŞAMİL TAYYAR / ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------