"Piyasalar", "Fatih Projesi" ve "biz"e dair

Çok uzak olduğum bir konuyla, ''piyasalar'' ile başlayayım. Bu konunun-alanın nasıl ''esetorik'' (batınî) bir dile-terminolojiye sahip olduğunu biliyoruz. Hatırlayın mesela yakın zamanda Merkez Bankası''nın aldığı ve ''beklenmedik'' bir gelişme olarak aldığı kararları. Toplumun ''piyasalar'' ile doğrudan bir ilişkisi olmayan kahır ekseriyeti bu işten bir şey anlamış mıdır acaba? Başkalarını bilmiyorum ama birçok ekonomi köşesini de ciddi biçimde takip etmeme rağmen ben bu işten bir şey anlamamıştım. Belki de dışarıda kalan bir tek ben olmuşumdur, orasını bilemem doğrusu...

Dediğim gibi ''piyasalar''ı konu edinenlerin dili gerçekten çok ''esoterik''. ''Ekonomi'' olarak adlandırdığımız genel alanın varlığını borçlu olduğu sözünü ettiğim yabancı kahır ekseriyet bu dilden bir şey anlayamıyor.

Bakın mesela dünkü gazetelerinde yer alan bir köşe yazısından çekip aldığım şu iki cümleye : ''Sabah piyasaların aşırı derecede zayıf açılmasıyla yine başdöndürücü bir oynaklık hakimdi. (...) Piyasa tamamiyle dengesizdi; yükseliş olan günlerde bile korku düpedüz hissedilir hale geliyor. ''

Görüyorsunuz, ''piyasalar'' gerçekten ''esrarengiz'' işlerin döndüğü bir alana benziyor. ''Piyasalar''ın nasıl bir şey olduğu küreselleşme karşıtı Attac''ın bilim kurulu başkanı Dominique Phihon, bir söyleşide, bir soruya cevaben şöyle açıklıyordu:

Soru: Piyasalar''dan insani olandan tamamen uzak ve insana korku veren biçimde organik, canlı bir şey olarak söz ediliyor, bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Phihon: Güzel soru doğrusu... Burada problem, piyasanın aktörlerinin psikolojisi çoğu zaman hayvanlarınkine benzetilebilir. Burada Keynes''i hatırlayabiliriz: Keynes, piyasanın aktörlerini nitelemek için ''canlı-hayvani ruhlar'' olarak söz ediyordu.

Phihon, ''ekonomi '' ve ''piyasalar'' arasındaki ilişkiyi-ilişkisizliği yine Keynes''in bir sözünü hatırlatarak açıklıyor: ''Piyasaların ağırlığı arttıkça borsada oynamak gerçek zenginlikleri üretmekten önemli hale geliyor.'' Attac''ın bilim kurulu başkanı ''borsanın ortadan kaldırılması''nın düşünülüp düşünülemeyeceğine ilişkin bir soruya verdiği cevapta da bu yönde bir gelişmeyi öneren Frederic Lordon adlı bir iktisatçıyı hatırlatıyor. Ancak Phihon, bu fikri çekici bulsa da borsasın gücünün ve rolünün düşürülmesi gerektiğini önermekle yetiniyor.

Peki ben bu söyleşiden şimdi niçin söz ediyorum? Tabii ki yaşanan ekonomik ''krizler'' gibi bugün Afrika''da bir kere daha karşılaştığımız Açlığın nedenlerinin de yeryüzünde hüküm süren sistemden kaynaklandığını bir kere daha hatırlamamız için.

Şimdi aktaracağım haberin ''piyasalar'' denince akla gelmemesi imkansız:

''Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, dünyanın önde gelen bilişim ve yazılım şirketlerinden Microsoft ve Apple''ın, 15 milyon adet tablet bilgisayarın teminiyle ilgili olan ''Fatih Projesi''ne talip olduklarını bildirdi.''

Ne dersiniz, söz konusu şirketlerin yerinde siz olsanız siz de talip olmaz mıydınız? Şaka değil ''15 milyon adet tablet bilgisayar''. Nerede kullanılmak üzere? Nerede olacak, ''bilişim çağı''ndan çok öncelerde -belki ''sanayi devrimi çağında''- takılıp kalmış bir eğitim-öğretim sistemini ayağa kaldırmak için! Projenin adı da bir tuhaf zaten. Öğrencilerin ellerine teslim edilen tablet bilgisayarların yardımıyla mevcut müfradatı işlemeleri fırsatı bulmalarının adı niçin ''Fatih Projesi'' oluyor, anlamak imkansız. ''Okul''a tamamen ''teknik donanım'' açısından bakan bir anlayışın ''sürece tarihimizi de dahil edelim'' titizliğinin bir örneği bu. ''Okul''a tamamen ''teknik '' açıdan bakmanın, –yani yıllardır söylendiği ve kısmen uygulandığı gibi– okulları ''bilgisayarlarla donatma''nın öğretim sistemimizi bir adım bile ileriye götüremeyeceği bir türlü anlaşılamadı bu memlekette.

Son olarak da doğrudan gazetemizi ilgilendiren bir yorumdan kısa bir alıntı yapacağım. Nihal Bengisu Karaca''nın dünkü yazısından (Habertürk):

''(Yeni Şafak Gazetesi) BDP''li vekillerin yer aldığı bir fotoğrafı ''Katil sizsiniz!'' başlığıyla verdi. Bir şeyler feci halde karıştırılıyor. BDP, İmralı''nın, Kandil''in, KCK''nın tesirinden çıkmayan, onlarla aynı hattı paylaşmak durumunda olan bir parti olabilir; ama her şey bir tarafa Türkiye Cumhuriyeti''nin kanunları çerçevisinde kurulmuş, belirli bir tabanı siyasetin kalbinde temsil etme hakkını kazanmış olan bir ''siyasi parti''dir.''