Fiş çekildiğinde...

Bir sabah kalktığımızda, her gün rutin olarak "haber" diye önümüze konan her şeyle irtibatımızın kesilmiş olduğunu fark etsek ne olurdu? Yani zihnimizi meşgul etmek için kendimizle baş başa kalmış, sadece kendi varlığımızın ve hayatımızın sınırlarıyla sınırlanmış halde olsak? Çok mu uzak bir ihtimal bu? Hiç değil! Felaket filmlerini izleyin, birileri şalteri indirdiğinde, hayatı çalıştıran elektrik kesildiğinde bugünün insanı dünyanın ortasında yapayalnız kalıveriyor. Issızlığın ortasında… Demek her şeyin ötesinde bizim hayatlarımızı sürdüren şey de bizim dışımızdaki bir şey haline gelmiş. Bizim hayatlarımız da fişi çekilip takılabilir bir hale gelmiş. Mevcut halimizle hayatiyetimizi sürdürebilmemiz için bir makineye dönüşmüş olan gezegenimizin fişinin takılı olması lazım!

İşin karikatürize edilmiş hali böyle! Peki, gerçek bunun çok mu uzağında? Fişi çekilmiş bir dünya ya da ıssız bir ada için herhangi bir fikrimiz, projemiz var mı? Hiç düşünmeden "Yok tabii, neden olsun ki!" demeyin sakın, insan olanın böyle bir soruya verecek ciddi cevabının olması lazım. Soru bir faraziyeden çıkarılmış olsa bile insana dair çok temel bir vurguya sahip. Fişi çekilmiş bir dünya ya da ıssız bir ada… Edebiyatın ve felsefenin sıkça kullandığı semboller bunlar… İnsanı çıplak, yalın, yalnız, kendi başına, ıssız bırakan tasavvurlar… Yani insanı kendine bakmaya, kendini görmeye, varlığını muhakeme etmeye mecbur eden denklemler… Bugünün insanı için felaket senaryosu olan ihtimaller…

Her şeyin insanın mutluluğu için olduğu iddiasındaki modern fikri yönelimlerin insanın kendi kendisiyle baş başa bırakan ihtimallere karşı bir projesi yok. İnsan zihninin sürekli kendi dışında bir şeylerle meşgul olduğu bir yaşama biçimini öngörüyorlar onlar. Mutluluğumuzun, zihnimizi varoluşumuzdan uzakta tutacak oyuncaklarla oyalamakla sağlayacaklarını düşünüyorlar. Sadece düşünmüyorlar, öyle olmasını da istiyorlar. Çünkü oyuncak satıyorlar. Seri üretiyor, durmadan pazarlıyorlar. O kadar ki; zihnimiz bir öncekinden sıkılmadan yeni oyuncağımız elimize tutuşturulmuş oluyor.

İnsan nedir? Nereden gelir nereye gider? Hayat nasıl bir yolculuktur? Nerede başlar nerede biter? Bir insan diğer insanlara neden benzer, neden benzemez? Bu türden cümleler lise kitaplarındaki kompozisyon başlıkları kadar klişe geliyor kulağa. Çoğumuz gülüp geçiyoruz. Oysa insan varlığının temel sorularıdır bunlar. Zaman boyunca her toplumda her türden insan kendine sordu bu soruları. İnançların temelinde bu sorulara verilen cevaplar vardır. Medeniyetler, düşünce sistemleri, sanat, edebiyat hep bu sorulardan doğdu. Şimdi klişe gibi geliyor kulağa, demode bir dünyanın tozlu tekerlemeleri gibi…

Oysa arıza bizde, bizim insanlığımızda… Varlığına dair ve kaynağını doğrudan yine varlığından alan sorulara sağırlaşan bir insan bugünün insanı… Kendini bütün bu muhakemeden uzat tuttuğu için oyuncaklarını kutsuyor, onlara tapıyor adeta. O oyuncakların olmadığı bir dünyada varlığını yitirecek manasız bir organizma… Oysa son birkaç yüzyılın icadı olan o oyuncaklar dışında zamanın başında ne varsa âlemde yine var. Geceyle gündüz, güneşle ay, mehtap ve yıldızlar, dağlar ve ovalar, denizler ve ırmaklar, bitkiler ve hayvanlar, duygular ve hayaller… Nedir eksik olan? Sadece oyuncaklar!

Fişi çekilmiş bir dünya son birkaç yüzyılın dünyası değil mi aslında, yüzyıllar boyunca bunlar olmadan yaşamadı mı insanlar? O zaman soralım kendimize: Neden fiş çekildiğinde her şeyin söneceğini, geriye hiçbir şey kalmayacağını düşünüyor, böyle hissediyoruz?