Medicana Sağlık Grubu Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Osman Vural, prematüre bebeklerin anne karnındaki gelişimlerinin bir bölümünü doğumdan sonra sürdürdüğünü, bu nedenle beslenme, vücut ısısını koruma ve enfeksiyonlardan korunma konusunda daha fazla desteğe ihtiyaç duyabileceklerini söyledi.
Vural, "Bebeklerin bakım ve izlem ihtiyaçları, doğdukları gebelik haftasına, doğum ağırlıklarına ve eşlik eden sağlık sorunlarına göre farklılık gösterir. Yenidoğan yoğun bakımından taburcu olmak aileler için büyük bir sevinçtir ancak evde başlayan dönemde de bebeğin beslenmesinin, büyümesinin ve gelişiminin yakından izlenmesi oldukça önemlidir" dedi.
Taburculukta kontrol tarihleri aileyle paylaşılmalı
Gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan doğan bebeklere prematüre denirken, taburculuk bu bebeklerin bakımında yeni bir dönemi başlatıyor.
Medicana Konya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Osman Vural, hastaneden ayrılmadan önce kontrol tarihlerinin, beslenme planının, kullanılacak desteklerin ve gerektiğinde başvurulacak sağlık birimlerinin aileyle paylaşılması gerektiğini ifade etti.
Vural, "Çocuk sağlığı ve hastalıkları ya da yenidoğan uzmanının yürüttüğü izlemde, bebeğin ihtiyacına göre farklı uzmanlık alanlarından destek alınabilir. Ailenin kontroller arasında gözlediği değişiklikleri ve sorularını not etmesi, görüşmelerin daha verimli geçmesine yardımcı olur." şeklinde konuştu.
Düzenli takibin muhtemel sorunların erken fark edilmesini ve gerekli desteğin zamanında planlanmasını sağlayacağını söyleyen Vural, bu hususların dikkat edilerek atlanmaması gerektiğini sözlerine ekledi.
Beslenme ve büyüme birlikte izlenmeli
Anne sütünün prematüre bebekler için öncelikli besin olduğunu vurgulayan Vural, "Bazı bebeklerde büyümeyi desteklemek amacıyla anne sütü zenginleştiricisi veya özel mama gerekebilir. Bu destekler her bebeğe aynı şekilde uygulanmaz; karar, bebeğin ihtiyaçlarına ve büyüme durumuna göre verilir." dedi.
Vural, taburculukta önerilen beslenme planına uyulması ve özellikle ilk haftalarda kilo kontrollerinin aksatılmaması gerektiğini söyledi. Boy ve baş çevresinin de düzenli ölçülmesi gerektiğini belirtti.
Beslenirken çabuk yorulma, emmede azalma veya yetersiz kilo alımı görülürse doktora başvurulmasının önemli olduğunu dile getirdi.
Vural, prematüre bebeklerde demir eksikliği ve kemik mineral sorunlarının daha sık görülebileceğini kaydetti. Bu nedenle önerilen demir ve D vitamini desteğinin düzenli verilmesi gerektiğini söyledi.
Doz ve kullanım süresinin doğum ağırlığına, beslenmeye ve gerekli kan tetkiklerine göre doktor tarafından belirlenmesi gerekiyor. Vural, "Aileler bu destekleri kendiliğinden kesmemeli veya dozunu değiştirmemelidir." dedi.
Bebeğe dokunmadan önce ellerin yıkanması, hasta kişilerle temasın önlenmesi ve özellikle solunum yolu enfeksiyonlarının yaygın olduğu dönemlerde kalabalık kapalı ortamlardan kaçınılması gerektiğini söyledi. Bebeğin bulunduğu evde ve araçta sigara içilmemesi gerektiğini de ifade eden Vural, evin düzenli havalandırılmasını ve bakım verenlerin kendi aşılarını güncel tutmasını sağlamak gerektiğini anlattı.
Aşıların genel olarak düzeltilmiş yaşa göre değil, doğumdan itibaren geçen takvim yaşına göre yapıldığını söyledi. Hepatit B aşısında ise doğum ağırlığına ve annenin hepatit B durumuna göre özel uygulamalar gerekebiliyor.
Ciddi solunum yolu hastalığına yol açabilen RSV’ye karşı koruyucu antikor ihtiyacının, güncel öneriler ve bebeğin özellikleri doğrultusunda doktorla değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Vural'a göre evde bebeğin dinlenebileceği, temiz ve sakin bir ortam oluşturulmalı. Televizyonun sürekli açık olması, yüksek ses ve yoğun ziyaretçi trafiği bebeğin dinlenmesini güçleştirebiliyor.
Bakım sırasında gerekli malzemelerin kolay ulaşılabilir bir yerde tutulması ve bakım verenlerin taburculuk önerilerini birlikte öğrenmesi günlük düzeni kolaylaştırıyor. Oda sıcaklığı ve giydirme konusunda sağlık ekibinin önerilerinin izlenmesi, bebeğin aşırı ısınmasına yol açabilecek uygulamalardan da kaçınılması gerekiyor.
Vural, "Evde özel bir tıbbi cihaz kullanılması gerekiyorsa aile, cihazın kullanımı ve sorun halinde izlenecek yol konusunda taburculuk öncesinde eğitim almalıdır" diye konuştu.
Güvenli uyku, gelişim ve taramalar takip edilmeli
Bebeğin her uykuda sırtüstü, sert ve düz bir yatakta yatırılması gerektiğini söyleyen Vural şöyle devam etti:
"Yatağında yastık, oyuncak, yatak kenarı koruyucusu veya gevşek örtü bulunmamalıdır. En az ilk altı ay anne ve babayla aynı odada, kendisine ait ayrı bir yatakta uyuması önerilir."
Aşırı giydirilmekten ve fazla ısıtılmaktan kaçınılması gerekiyor. Anne veya babayla ten tene temasın sağlandığı kanguru bakımı ise emzirmeyi ve ebeveynle bağı destekliyor.
Kanguru bakımı sırasında bakım verenin uyanık olması, bebeğin yüzünün görünür ve solunum yolunun açık tutulması gerekiyor. Bakım verenin uykusu geldiğinde bebeğin güvenli yatağına alınması gerektiği de ifade edildi.
Gelişim değerlendirilirken bebeğin erken doğduğu süre hesaba katılarak düzeltilmiş yaş kullanılıyor. Örneğin sekiz hafta erken doğmuş bir bebeğin takvim yaşı dört aylıkken düzeltilmiş yaşı yaklaşık iki ay oluyor.
Bu yaklaşım genellikle ilk iki yıl, çok erken doğanlarda ise gerektiğinde üç yaşına kadar sürdürülüyor. Başını tutma, oturma, yürüme ve dil gelişimi de bu çerçevede izleniyor.
Gecikme tespit edilirse erken destek planlanıyor. Prematüre retinopatisi açısından gerekli göz muayenelerinin, belirti çıkması beklenmeden ve hekimin belirlediği tarihlerde yapılması gerekiyor.
İşitme taramasının tamamlanması, gerektiğinde ileri kontrollerin sürdürülmesi isteniyor. Vural, "Kontroller yalnızca kilo ölçümünden ibaret değildir; görme, işitme ve gelişim de takibin parçasıdır." dedi.
Günlük bakım anlarının bebeğin duyusal ve sosyal gelişimini desteklemek için birer iletişim fırsatı olduğunu söyledi. Bebek uyanık ve sakinken onunla yumuşak bir sesle konuşmanın, yüz yüze etkileşim kurmanın ve çıkardığı seslere karşılık vermenin ebeveynle bağını güçlendirdiğini anlattı.
Etkileşimin süresinin ve yoğunluğunun bebeğin tepkilerine göre ayarlanması, bebek huzursuzlandığında, yüzünü çevirdiğinde veya yorulduğunda dinlenmesine fırsat verilmesi gerekiyor. Bebeğin ihtiyaçlarını fark etmek ve verdiği işaretlere uygun karşılık vermek de gelişimini destekleyen bakımın önemli bir parçası olarak sayılıyor.
Gelişim basamaklarının başka bebeklerle kıyaslanmadan, düzeltilmiş yaş ve sağlık ekibinin değerlendirmeleri doğrultusunda izlenmesi gerektiğini söyledi.
Ebeveynlerin ruhsal sağlığı göz ardı edilmemeli
Erken doğum ve yoğun bakım sürecinin anne ve babada kaygı, suçluluk, yorgunluk ve belirsizlik duygularına yol açabileceğini açıklayan Vural, "Taburculuk sonrasında bebeğin bakımını üstlenmek bu duyguları hemen ortadan kaldırmayabilir." diye konuştu.
Ebeveynlerin yaşadıkları güçlükleri sağlık ekibiyle paylaşmasının, bakım sorumluluklarını mümkün olduğunca bölüşmesinin ve yakınlarından günlük işler için destek almasının önemli olduğunu söyledi.
Yoğun kaygı veya çökkünlük sürüyorsa, günlük yaşam ve bakım verme kapasitesi belirgin biçimde etkileniyorsa psikolojik ya da psikiyatrik destek alınması gerekiyor. Ebeveynlerin dinlenmeye ve kendi ihtiyaçlarına da zaman ayırabilmesi, bebekleriyle kurdukları ilişkiyi ve bakım sürecini destekliyor.
Vural, ayrıca bazı hassas konuların bulunduğunu söyledi. Zor nefes alma, solunum duraklaması, morarma, emmeyi reddetme, belirgin halsizlik, yeşil kusma veya karında belirgin şişlik acil değerlendirme gerektiriyor.
Özellikle üç aydan küçük bebeklerde 38 C ve üzeri ateşte gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Vücut sıcaklığındaki düşmenin de önemli olduğunu, ciddi enfeksiyonun ateş olmadan da gelişebileceğini anlattı.
Solunum durması, morarma veya bilinç değişikliğinde 112'nin aranması gerektiğini söyledi. Her prematüre bebeğin ihtiyaçlarının farklı olduğunu, taburculuk planına uygun bakımın, düzenli kontrollerin ve ailelerin sorularına zamanında yanıt bulabilmesinin bebeğin sağlıklı büyümesini desteklediğini belirtti.
Vural, "Bu süreçte bebeğin gelişimi kadar ailenin bilgiye, rehberliğe ve ruhsal desteğe erişimi de bakımın bir parçası olarak ele alınmalıdır" diye konuştu.



Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.