Yârab nasıl ferahlı bu âlem, nasıl temiz!

Yahya Kemal Beyatlı, cumhuriyet dönemi Türk şiirinin en büyük temsilcilerinden biri. Şiirlerinde aruz ölçüsünü kullandığından Tevfik Fikret, Mehmet Âkif Ersoy ve Ahmet Haşim ile birlikte “Dört Aruzcular” arasında anılan şair, Fransız şiirinin simgeciliğine de yakın durdu. Türk şiirine bu perspektifle yeni bir alan açtı. Dil konusuna çokça eğilen Yahya Kemal dil işçiliği ve biçimde şiirimizi en üst mertebe çıkarmak için gayret etti. “Mısra haysiyetimdir” cümlesi onun mükemmeliyetçiliğine vurgu yapar.

Yaşadığı süre içinde hiç kitap yayınlamadı. Ölümünden sonra yayınlanan Kendi Gök Kubbemiz, Eski Şiirin Rüzgârıyla, Rubailer ve Hayyam'ın Rubailerini Türkçe Söyleyiş, Aziz İstanbul ve Eğil Dağlar isimli eserleri bugün de ilgi gören Yahya Kemal'in Atik Valde şiiri, Ramazan'ın bu ilk gününde keyifle okunacaktır diye umu-yoruz. “Yârab nasıl ferahlı bu âlem, nasıl temiz!” dizesine dikkat çekiyoruz.

Ömrünü Türk-İslam kültürüne katkı sunmaya adayan Samiha Ayverdi de bir Ramazan anlatısıyla sayfamıza konuk oluyor. Yazınsal anlamda çok verimli bir kalem olan yazar, ardında roman, hikaye, hatırat, biyografi gibi türlerde onlarca eser bıraktı. Hatırat türündeki İbrahim Efendi'nin Konağı, Şehzadebaşı'nda, 25 odalı, haremli-selamlıklı bir konağın hikayesi özelinde cumhuriyetin ilk yıllarındaki İstanbul hayatını anlatır. 1900'lerde İstanbul aristokrasisine dair önemli tespitler içeren kitapta, özellikle Ramazan ve bayram günleri, Meşrutiyet'in ilanı, İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Jön Türkler'e dair değiniler dikkat çeker. Ayverdi kitabı için şunları söyler: “Bu kitap ne bir hikayedir ne masal ne de roman. Zamanı, mekanı, vakaları, şahısları, isimleri hatta vak'alarının seyri, sırası ve detaylarının yüzde doksanı ile otantik ve yaşanmış bir devrin, gerçek ve yaşanmış bir hayat tablosudur.”

Şimdi iki yüzyıl geriye gidiyoruz, Aleksandr Sergeeviç Puşkin'in yaşadığı döneme... 1799'da Moskova'da dünyaya gelen şair modern Rus edebi-yatının kurucularından sayılıyor. Klasik Batı edebiyatını ve Rus halk ruhunu sentezleyerek, Rus Edebiyatı'nda “gerçekçilik akımı”nı başlatması önemlidir. 38 yıllık ömrü bir düelloyla son bulan şair için Gogol, “Puşkin, olağanüstü bir olaydır” der; Dostoyevski'nin tavrı daha şairanedir: “Puşkin, bize gelecekten haber veren bir peygamberimizdir.” Puşkin'in Kur'an'a Öykünmeler şiirinin ilk üç bölümünü Ataol Behramoğlu'nun aslını aratmayan çevirisiyle okuyacaksınız.