İnsanların birbirleri ile iletişim kurma yollarından biri olan konuşma bozukluklarında bunun erken teşhis ve tedavisinde etkili olan kişilere konuşma terapisti denilmektedir.
Bu konuda uzman olan kişiler aldıkları eğitim ile insanların iletişimi, gelişimi, bozukluklarının tanımlanmasını ve düzeltilmesini sağlamaktadırlar. Bu konuda çalışacak kişinin mutlaka kendi alanında akademik eğitim almış olmaları gerekmektedir. Dil ve konuşma terapisti olmak için üniversitelerin dil ve konuşma bozukluğu uzmanlığı lisans programlarından mezun olmuş olmaları gerekmektedir. Konuşma terapistlerinin çalıştıkları alanda uzmanlaşmaları ve kendilerini mezuniyet sonrası kurslarla geliştirmeleri gerekmektedir.
Bu alanda ülkemizde çok az sayıda üniversitede eğitim verilmektedir. Amerika bu konuda altın standardı bulundurmakta ve ülkemizde az sayıda Amerika’da eğitim almış konuşma terapisti bulunmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta özellikle yurt dışında eğitim almış kişilerin diplomalarının kontrol edilmesi ve diplomanın YÖK tarafından denkliğinin onaylanmış olması gerekmektedir. Dil ve konuşma terapisti kimdir ve ne yapar gibi sorularımıza cevap veren Ümmühan Erkoç’ Amerika’da Northeastern Üniversitesi’nden yüksek lisans mezunu olduğunu belirterek ayrıca uzman statüsüne sahip olmak için de önce Amerikan Konuşma-Dil, İşitme Derneğinin ( ASHA) belirlediği kriterlere sahip olduğunu yani 1 yıl Amerika’da çalışarak klinik asistanlık süresini doldurduğunu belirtmektedir. Bir konuşma terapisti tarafından yardım alması gereken kişiler gidecekleri uzmandan bu konuda ki yeterlilik belgelerini ve diplomalarını istemelidirler.
Her ne kadar dil ve konuşma bozukluğu denildiğinde akıllara sadece konuşma bozukluğu gelse de bunun yanında çeşitli hastalıklardan kaynaklanan sözel ve sözel olmayan iletişim bozuklukları, damak yarığı gibi çeşitli fiziksel hastalıklardan kaynaklı konuşma bozukluğu. Felç ve beyin kanaması gibi konuşma yeteneğinin etkilendiği hastalıklar sonrasında kişinin tekrar bu yeteneğine kavuşması gibi alanlarda yer almaktadır. Konuşma terapisti hizmet alanları şu şekilde saymak mümkün olmaktadır.
• Kekemelik sorunu nedeniyle akıcı konuşamayan kişilerde bu sorunun ortadan kaldırılmasını sağlamak
• Konuşma çağına geldiği halde bunda başarılı olamayan ya da eksiklik bulunan çocukların bu eksikliğinin giderilmesi
• Yutma sorunu olan kişilere bu konuda yardımcı olmak, çiğneme ve yutma becerisinin kazandırılması
• Artikülasyon bozukluğu olan kişilerde seslerin doğru çıkmasını ve konuşma bozukluğunun düzeltilmesini sağlamak
• Ses sorunu olan kişilerin iletişim kurma sorununun ortadan kalkmasını sağlamak
• Dil ve konuşma bozukluğu ile ilgili akademik çalışmalar yaparak toplumun bu konuda bilgilenmesini sağlamak.
Dil ve konuşma terapistine ne zaman gidilmeli sorusunun cevabını uzmanımız Ümmühan Erkoç şu şekilde vermektedir. Her türlü sorunda olduğu gibi dil ve konuşma bozukluğu olduğunda bunun için erken müdahale önemlidir. Çocuğun yaşıtları ile aynı şekilde gelişmediği, etrafı ile iletişim kurma sorunu yaşadığı durumlarda bunun kendiliğinden düzeleceği düşünülmemeli mutlaka bir uzmandan destek alınmalıdır. Otistik çocuklarda da konuşma bozukluğu bulunmakta ve onların etrafları ile iletişim kurma sorunu asla kendiliğinden iyileşmemektedir. Bu konuda da konuşma terapistinden destek alınması gerekmektedir.
Yaşanan sağlık problemleri nedeniyle oluşan konuşma bozukluğunda bunun tedavi edilebilir olduğunun bilinmesi gerekmekte ve beyin kanaması gibi hastalıklar nedeniyle kaybedilen konuşma yeteneğinin tekrar kazanılmasında konuşma terapistinden yardım alınması gerekmektedir. Alanında uzman ve işini titizlikle yapan bir konuşma terapisti gerekli durumlarda diğer uzmanlık alanlarından destek alarak kişinin konuşmasını ve iletişim kurmasını önleyen sağlık problemlerinin tedavisinde de etkili olmaktadır. İyi iletişim kurmak hayatta başarılı olmanın anahtarıdır ve özellikle çocukların bu konuda ki gelişimleri dikkatle izlenmelidir.
