BDP"nin istediği "sivil din" mi, istismar mı?

BDP''nin "sivil itaatsizlik" tanımı altındaki oturma eylemlerine bir de "Sivil Cuma" eylemi eklendi bir süredir, biliyorsunuz. Buna göre, Diyarbakır ve İstanbul başta olmak üzere pek çok şehirde, BDP''liler bir araya gelerek kendi seçtikleri bir imam önderliğinde Cuma namazı kılıyorlar.

Kürtçe hutbelerin okunduğu bu namazlarda Diyanet''in resmi ideoloji sözcülüğü yaptığı öne sürülüyor ve Kürt vatandaşlara bu kurum tarafından atanan "devlet imamları"nın arkasında saf tutmama çağrısı yapılıyor.

Doğrusunu söylemek gerekirse, bu eylemler dışarıdan bakıldığında hele de başındaki "sivil" sıfatının etkisiyle haklı bir talebin izdüşümü gibi gözüküyor. Nitekim insanın içinden, farklı grupların ya da toplumların kendi konuştuğu dille hutbe dinleme, kendi bildikleri şekilde dini örgütlenme hakkı bulunabileceği geçiyor.

Gelgelelim, BDP tarafından dini ritüeller üzerinden sürdürülen ve "sivil" denilen bu örgütlenme biçimi, bana tam da "militer" bir ruhu çağrıştırıyor.

Neden derseniz!

Şundan: "Sivil din", din sosyolojisi literatürüne Amerikalı sosyolog Robert Neelly Bellah''ın kattığı ve Rousseau''ya kadar izi sürülebilecek bir kavram. Bellah''a göre, Amerikan toplumunun postmodern şartları, kurumsal olmayan, mezhep ve dinler üstü, belirli bir kutsal metinden bağımsız, sadece sevgi esaslı bir Tanrı gibi özelliklerle iç içe bir "sivil din" kavramını doğurmuştur. Bu dinin hiçbir şeye karışmayan, sevgi esaslı bir Tanrı''dan öteye gitmeyen bir tahayyülü söz konusudur.

İslam ise, gündelik hayattan dışlanmış, bireyin toplumla ve devletle ilişkilerine karışmayan bir "sivil din" için pek de uygun bir inanma biçimi sayılmaz.

O''nun iddiası çok daha geniş bir alanı kapsar.

Dolayısıyla BDP''nin önerdiği "sivil Cuma" eylemi, Batı''da kullanıldığı şekliyle ''sivil'' kavramının öne sürdüğü anafikirle bağdaşıyor gibi gözükmüyor. Çünkü bizzat İslam''ın kendisi, sekülerleşmiş bir din algısını da, bireyin sadece kalbine hapsedilmiş bir iman düşüncesini de baştan reddeder.

Sanırım PKK/BDP çizgisi de zaten, sivil bir inanma biçiminden sözederken, İslam''ın özünden değil, Diyanet''e bağlı olarak ibadet etmemekten sözediyor. Aynı BDP ve PKK''nın İslam''ın devrimci yönüyle de ilgili olduklarını sanmıyorum.

Öyle olsaydı, Ramazan''daki kahvaltılı toplantılarıyla, bugüne dek üyelerinin ağzından dinle ilgili tek bir cümle duyulmamış olmasıyla tanınan BDP, yüzde 80''lik (Güneydoğu''da kadın seçmenlerin yüzde 80''inin örtülü olduğundan sözediliyor) seçmenini temsilen ilaç niyetine olsun bir örtülü aday gösterirdi. Öyle olsaydı, PKK''nın örgütlenme biçimi, Marksist ateist değil, İslami olurdu.

Bariz bir şekilde ortada ki, BDP ve PKK''nın talebi İslam''ı gönüllerince, sere serpe yaşayabilmek, dinimizin özünü rejim söylemlerinin tasallutundan korumak filan değil yani.

BDP ve PKK belli ki dini aracı kılarak, bir toplumsal grubu dil üzerinden (Kürtçe) öteki toplumsal gruptan (Türkçe) ayrıştırmak amacı güdüyor. Bu ayrıştırma talebi haklı mıdır, haksız mıdır ayrıca tartışılır. Ancak dini rükunların bu şekilde araçsallaştırılması, uzaktan hiç de samimi bir görüntü vermiyor.

Bir de şu var: Dini bir ritüelin politik bir amaç nedeniyle araçsallaştırılması, o ritüeli, sadece yaratıcı için ve sadece yaratıcıya sunulan bir "ibadet" olmaktan çıkarıp, niyet edilen politik amacı "meşrulaştırıcı bir mit" haline getirir. Ki adına "Sivil Cuma" denen, ama gayet politik bir mesajı olan eylemlerin işlevi de tam olarak budur.

Yani ki buradan, BDP''nin ve bine yakın imam yetiştirdiği söylenen PKK''nın işinin dini olanla değil, politik amaçlarına meşrulaştırıcı bir zemin hazırlamakla olduğu sonucu çıkarılabilir ki, bu ne "sivil din"in anlamını kapsar, ne de ibadetin özünü yansıtır.

Çünkü ibadet başka bir amaç gütmeden, sadece yaratıcının rızası için yapılır.

Dolayısıyla dinin, dünyevi ve politik amaçlarla araçsallaştırılması, hele de bunun o dinle hiçbir işi olmayanlar tarafından yapılması, samimiyetsizlik görüntüsü doğuruyor. Buradan da Güneydoğulu samimi Kürtlerin dini duygularının sömürüldüğü görüntüsü ortaya çıkıyor.

Bu noktada çuvaldızı Diyanet''e batırmakta fayda var. Böylesi bir kurumun laik bir devletteki rolü elbette tartışılır. Türkiye''de ''din''den rahatsız olanların, dini sivil vatandaşın alanına terk etmeyi tehlikeli buldukları için, hem "dini kontrol altında tutmak" ve hem de namaz kılmak, başını örtmek gibi "aşırılıkları" olmayan, gündüz orucunu tutup, akşam içkisini içen makbul vatandaş tipi yaratmak adına bir manivela olarak Diyanet''i kurdukları doğru.

Ama konumuz bu değil ki…

Konumuz Kürtçe hutbenin haklılık zemini. Benim bildiğim kadarıyla, Diyanet''in hutbelerinin Türkçe olmasına itiraz eden Kürt vatandaşların talepleri değerlendirildi ve camide Kürtçe hutbe okunması konusunda bir esneklik sağlandı.

Ben mi yanlış biliyorum acaba?