Tehlike gelmeden uyanın

Tehlike gelmeden dedik ama aslında tehlike kaç kezdir kapıyı çalıyor. Küresel ekonomik düzenin temeline ilişkin doğru dürüst bir adım atılmadan sadece geçici önlemlerle krizin aşılmayacağını ağır bedellerle öğreneceğiz.

Bu dünyada Türkiye kendi başına ne kadar önlem alırsa alsın tek başına küresel düzensizlikle nasıl baş edebilir ki. Ülkesel bazda başarıların bir işe yaramayacağını zaten sürekli görüyoruz. Ama en azından farklılaşma ve sonrası için bir adım öne geçmede ülkesel düzenlemeler çok önemli olabiliyor.

Bugün Türkiye''ye ilişkin şunu yapsaydı diye söyleyebileceğimiz bir parasal veya mali düzenleme ciddi anlamda yoktur. Hem 2001 krizi hem de 2008''de hiç yapılmayanlar bize çok iyi ders olmuş olacak ki bugün Türkiye her noktada adeta bir adım öne geçiyor.

Adımlarımızı ne kadar hızla atıp öne geçiyorsak aynı adımları sermaye piyasaları açısından yaşayamıyoruz. Geçmişte sistem öyle tıkanmış ki hantal yapıdan yeni idare istese de adımlarını hızlandıramıyor. Ama en azından adım atmayı başaran ve bu yolda yürüyen bir açılım yaşanıyor.

Bugün avro ve AB çökmenin eşiğine gelmiş durumdadır. Avro ilk uygulamaya başladığında dolar karşısında bugünden çok daha değersizdi. Oysa bugün Avrupa ülkeleri adeta spekülatör saldırısı ile karşı karşıya iken avronun 1 doların üzerinde olmasını anlamlı buluyoruz. Acaba temeli çökmeye başlamış bir binanın hâlâ ayakta durmasını bir güç gösterisi olarak mı algılamalıyız? Yoksa gizli büyük tehlike olarak mı kabul etmeliyiz.

Ben şahsen büyük tehlike olarak durumu algılayabiliyorum.

Peki, Avrupa ve dolayısı ile dünya bu kadar büyük tehlike ile karşı karşıya iken Türkiye ne yapıyor? Bir kez daha ifade etmek istiyorum ki son küresel krizde sistemi bankaların güç odağına bırakmanın zararlarını yaşamıştık. Artık ders almanın, yeni ve sağlam kaynaklar bulmanın zamanı çoktan gelmiştir.

Borsada Halka Arz Seferberliği ile oluşan havada yılbaşından bu tarafa 23 bin kişilik yerli yatırımcı katılmış. Halka açılmaların hâlâ istenen düzeye ulaşamadığı bir ortamda 1 milyona 23 bin kişinin eklenmesini başarı olarak görebilir miyiz?

Halka Arz Seferberliği''nde bir söylemi aktarmak istiyorum: Her arz kendi talebini yaratır düşüncesinden yola çıkarak her halka arzın kendi müşterisini yaratmasının beklendiği ileri sürülmüştü.

Evet, her halka arz yeni müşteri ve borsaya yeni katılımcı demektir. Ama bu fiyatlara mı?

Borsada halka arzlar ucuzlukları ile yatırımcıları cezbeder. Bu sayede kulaktan kulağa ucuzluk ve kazanç söylentileri ile borsa çekiciliğini kazanır. Patronların "şirketimi 3-5 milyar dolardan sattım" sözü ne yatırımcıyı çeker, ne de piyasaya bir katkı sağlar. Sadece patron ve onun bu hareketine aracılık eden kurum kazanır. Gerisi ise kaybeder, herkes gibi…

Korkularımı yeniden aktarmak istiyorum. Küresel sistem oldukça riskli bir hal almış ki neyin ne olacağını Nobel ödüllü iktisatçıların bile ayrı tellerden gelecek falı okumalarından anlayamıyoruz. Sistemin temeline ilişkin 2 yıldır elle tutulur nerede ise hiçbir adım atılmadı. Kredi şirketleri aynı noktada, bağımsız denetçiler aynı noktada. Koskoca Avrupa bile spekülatör saldırısı ile korkarken Tobin vergisini kimse gündemine alamıyor.

O zaman bu kadar tehlike ortada iken ve Türkiye''de şirketler de bu kadar yüksek borç batağında iken (yüzde 300 söyleniyor) neden bedava parayı alıp önlemlerini artırmıyorlar?

Kurumsal sorumluların da komisyonlarını indirmeleri artık zaruri değil mi?