Ermeniler: Mezalim mi, Soykırım mı?

Önceki gün aralarında gazeteci ve yazarların da bulunduğu bir grup, 1915 olaylarında hayatını kaybeden Ermenileri anmak amacıyla Taksim''de bir araya geldi. Türkçe, Ermenice, Kürtçe, Fransızca ve İngilizce "Bu acı hepimizin" yazılı pankart açan grup, mum yaktı ve yere karanfil bıraktı.

Bu konuya "liberal" perspektiften bakmayan; bakmadığı için de, şerhlerini düşse bile söyleyeceklerinin yanlış anlaşılma ihtimali olduğunu bilen ya da böylesi tartışmalara girmeyi zul sayan pek çok muhafazakar kalem de, Ermenilerin soykırım olarak adlandırdığı 24 Nisan''ı çoğunlukla susarak geçiştirdi.

Aksi takdirde ya "Ermenici olmak"la yani "ihanet"le ya da resmi tarihi tekrar etmekle, Türkiye''de darbeciliğin başlatıcısı olan ittihat ve Terakkici''lerin safına geçerek varoluşsal bir oksimoronun içine yuvarlanmakla, ırkçılıkla suçlanabilirlerdi.

Oysa, "takım tutar gibi, Hocalı ''yı ya da Tehcir''i" tutmadan da, aklın ve vicdanın çalıştırılabileceğini, empatinin sağlanabileceğine inanıyorum ben.

Birinci dünya savaşı sırasında Ermenilerden bir kısmının, erkekler cephede olduğu için kadın, çocuk ve yaşlıların yaşadığı Türk köylerine saldırdığına şüphe yok. Kaynaklara baktığınızda tehcir''in sebebini de zaten Rusya''yla işbirliği içinde olan Ermeni komitacıların masum insanları öldürmesi olarak açıklanıyor. Ama bu saldırıların hesabını sadece saldırıyı gerçekleştirenlerin değil, tehcire zorlanarak onların günahsız çoluk çocuklarının, yaşlılarının, kadınlarının ödediği de bir gerçek.

Bir kişinin bile haksız yere ölümünü, tüm insanlığın ölümüne eşitleyen bir dinin mensubu olarak elbette, tehcir sırasında yollarda hayatını kaybeden ya da öldürülen masum Ermeniler''in ölümü benim için acı duyulası bir durumdur. Bunu onaylamam mümkün olamaz.

Gelgelelim, bir Türk''ün de haksız yere öldürülmüş olmasına –yine bir Müslüman olduğum için- içim yanar. Ölen Türk olduğu için değil, tam da aynı noktadan ivme alır vicdanım, ölen mazlum olduğu içindir benim acım.

Tam bu nedenle, karşılıklı kayıplara ağlamayı da, "bu acı hepimizin" demeyi de, hiç aşırı ve abartılı bulmuyorum.

Ama şunu biliyorum:

"Osmanlı, 1. Dünya Savaşı''nda imparatorluğun dört bir yanında açılmış cephelerde düşmanla savaşırken, Ermeni hainler, erkeksiz kalmış Doğu köylerinde hamile kadınların karınlarını dirgenlemekte meşguldü. Hocalı katliamının hesabı verildi mi ki, soykırım hesaplarına girişildi?" söyleminin yerine, bir insanın bile haksız ölümünden kendini sorumlu tutmayı, insanlığı, vicdanı, kalbi ve merhameti koymadıkça bu işin içinden çıkamayacağız.

Çünkü o dönem, Doğu''da yaşayan Ermeni toplumu, Türkler arasında azınlıktı ve onların canı, malı ve ırzı Osmanlı mesuliyetindeydi. Nitekim bir devletin şiddetiyle Ermeni çetelerin şiddetinin orantılı olabileceğini savlayamayız. Bu hiç, adaletli olmazdı.

Aynı şekilde Ermeni diasporasının ve çocuklara zihinlerine nakşedilen Ermenistan resmi tezinin: "Türkler bizi kesti biçti. Hiçbir kabahatimiz olmadığı halde, tehcire zorlayarak soyumuzu kurutmaya çalıştı." söylemini terk etmedikçe bu zorlu yolu Ermeniler de aşamayacak.

Çünkü çok iyi biliyoruz ki, Osmanlı''nın dört yanda savaşmasını fırsat bilerek, Fransız Devrimi sonucunda ortaya çıkmaya başlayan ve sonra giderek devletleşmeye evrilen "etnik kimlik" rüzgarına kapılmış olan Ermeni aydınlarının bir kısmı da Doğu''da bir Ermeni Devleti tasarlıyordu. Irk üzerinden milliyetçiliğin yükseldiği, tabi olunan devletin ise bölünmesinin mukadderliğinin sözkonusu olduğu bir vasatta Ermeniler''i devlet kurmak istedikleri için suçlayamayız elbette ama bu uğurda masum kadınları, çocukları katlettikleri belgelendiği takdirde, pekala suçlarız ve haklı da oluruz.

Dolayısıyla bu söylemlerin ikisinin de nefret ürettiğini ve bu nefretin kimseye bir hayrının olmayacağını anlamak gerekiyor. İki toplum arasına bir barış ve iyilik köprüsü olabilecek Ermeni aydın Hrant Dink''in katledilme sebebi olan o nefret bitmedikçe, bu mesele de bitmeyecek.

Ne Türkiye''nin yıllarca yaptığı gibi görmezden gelmek ve yok farzetmek, ne de Ermenistan''ın uluslararası camiada yıllarca vevayla kopartarak 1915''te yaşananları "soykırım" olarak onaylatmaya çalışmaktan bir sonuç çıkmaz. Bundan kimse, hiçbir şey kazanmaz.

Ta ki, Ermeniler Türklerin ölülerine, Türkler Ermenilerin ölülerine ağlamaya başlasın. Ta ki, iki toplum insanlık paydasında bir araya gelebilmeyi başarsın…

Yoksa daha çok nutuk dinleyecek, daha çok acı gösterisi izleyeceğiz.

23 Nisan''da TBMM''ye giren başörtülü kadına o aşağılayıcı muameleyi çeken görevliden ya da görevlilerden resmi olarak hesap sorulmasını istiyoruz. Yaptıklarının bedelini ödemelerini bekliyoruz. Trakya Üniversitesi''nde kız öğrencileri kampüse almayan görevlilerin rektöründen güvenlik görevlisine, en üstünden en altına kadar hesabını vermesini istiyoruz. Başörtülü kadınların aşağılanmasından, rencide edilmesinden, hor görülmesinden, itilip kakılmasından usandık. Artık bu haksızlıkların giderileceğine dair bir emare, bir işaret, bir umut belirsin istiyoruz.

Çok mu şey istiyoruz?