Mesut Yeğen "yeni bir paradigmada uzlaşıldı" diyor

12 Haziran seçimleri öncesinde çok ısınan siyaset dünyasını layıkıyla kavrayabilmek için ciddi analizlere belki de her zamankinden ihtiyacımız var. Seçime hazırlanan siyasi partiler arasında dozu giderek artan polemikler ve buna eşlik eder biçimde aşırı derecede bölünmüş medya dünyasında karşılaştığımız haber ve yorumlarla yetinerek içinden geçtiğimiz sürecin analizini yapabilmek imkansız.

Bu süreçte giderek yeni bir biçim kazanmakta olduğu anlaşılan “Kürt meselesi” konusunun çok özel bir yeri olduğu muhakkak. İşte Mesut Yeğen''in önceki gün Taraf gazetesinde yer alan “Kürt meselesi: Büyük uzlaşma” başlıklı yazısı bu süreçte ihtiyacımız olan analizlerden birisini oluşturuyor. Yazıda yer alan şu cümle yazarın konuya ilişkin analizini yeterince özetler nitelikte: “Müesses nizam Kürt meselesini halletmek, Kürtlerin itirazlarını dindirmek için yeni bir paradigmada uzlaşmış görülüyor.”

Takdir edersiniz ki varılan bu sonuç memlekette huzurun –tabii ki demokratik çerçevede bir huzur- sarsılmaz biçimde tesisini dileyenler açısından iç açıcı bir nitelik taşımıyor. Çünkü memlekette son on yıldır bu amaca yönelik ciddi arayışların ortaya çıktığına şahit olmuştuk. Yoksa şimdi konu-sorun katettiği merhalelerin gerisine düşmeyecek derecede farklılaşmış da olsa “müesses nizam”ın sınırları içine mi çekilmektedir?

Mesut Yeğen, önce AK Parti''nin “Kürt meselesi”ne ilişkin 2005-2011 yılları arasında benimsediği “paradigma”yı analiz ediyor. Yazar 2009''daki “Kürt açılımı”nın da araya girmesiyle derinleşen bu paradigmanın esasını şu iki tutumun oluşturduğunu söylüyor: “Şefkat ve tanıma”. Bu adımın büyük bir adım olduğu muhakkak.”Cumhuriyetin seksen senedir klasik paradigmasını şekillendiren iki tutum olarak tenkil ve inkar”dan uzaklaşma ve bu anlamda yeni bir yola girme çabası. “Ünal Erkan''ın yerini Gaffar Okan, 2932 sayılı yasanın yerini TRT Şeş”e bırakmıştı” diyor.

Peki bugün iktidar partisi yine aynı kararlılıkta mı? Yani, “tenkil ve inkar”ın yerini alan “şefkat ve tanıma” tutumunu –olması gerektiği gibi- daha da zenginleştirme yolunda mı? Yazarın bu soruya cevabı şöyle: “Şimdi görünen o ki, şefkat ve tanımaya dayalı bu paradigma AK Parti açısından artık sürdürülebilir değil. Sebebi de basit: Şevkat Kürt meselesini halletmeye, Kürtlerin itirazlarını dindirmeye yetmiyor. Tanımanınsa ucu bucağı yok. İşin esası şu: AK Parti bir zamanlar Kürt meselesini tenkil ve inkarın yerine ''çok şefkat, az tanıma'' siyasetiyle halledebileceğine inanmışken, bugün aynı fikirde değil. Galiba, zaman AK Parti''ye Kürtlerin itirazının az tanımayla dindirilebilir kıvamda olmadığını gösterdi.”

Sırasıyla gelişmenin ve tıkanmanın nedenlerine açıklık getiren cümleler bunlar. Bu sürece –dışarıdan katılarak- şöyle bir yorum da getirilebilir herhalde: Tamamen moral nitelikte olan “şefkat”ın dile getirilmesi, tamamen siyasal nitelikte olan “tanıma”nın hararetini olması gereken dereceye düşüremiyor. “Şefkat” muhakkak büyük erdemlerden birisi; ama sıra “tanıma”ya gelince bu erdem ne yazık ki özü itibariyle bu alanın takımının ilk 11''i içinde yer almıyor. Bu durum bizi şaşırtmamalı, çünkü “moral” ve “siyaset”in “yoldaşlığı”ndan söz etmek meşru ise de, bunların birbirinin yerini almaları imkânsız.

Yeğen, sözünü ettiği bu “tanıma siyasetinden vazgeçme”nin bugünkü siyasal iklimde sadece Ak Parti''ye mahsus bir tercih olmadığını, “tanımasız” bir paradigmanın ana muhalefet partisi CHP tarafından da benimsendiğini söylüyor. Hatta MGK''yı bile bu paradigmayı sahiplenenler arasına yerleştiriyor. (“Hatta”nın da hattası, “eli ayağı epey düzgün bir anayasa önerisiyle ortaya çıkan” TESEV''in de “sıra Kürt yurttaşların anadillerinde eğitim görme talebine gelince,birden hasisleşip,seçmeli Kürtçe ders ve özel okul hakkıyla sınırlı bir anayasal reformu yeterli gördüğünü” beyan ederek sözünü ettiği pradigma içinde yer aldığını hatırlatıyor.)

Yeğen''e göre Ak Parti''nin “Kürt meselesi”nde “tanıma”nın da içinde yer aldığı paradigmadan “kaçması”nın onu Cumhuriyetin tenkil ve inkar paradigmasına geri götürmeyeceği açıktır. Bu durumda AK Parti, “Kürt meselesiyle bundan böyle yeni bir kalkınma hamlesinin ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi''yle geliştirilecek ekonomik ve siyasi ilişkilerin bölgede yaratabileceği ekonomik ferahlama ve zayıf bir yerelleşme üzerinden uğraşacak gibi görünüyor.”

Görüyorsunuz, bu tespit gerçeği yansıtıyor ise, “Kürt meselesi”nin çözümü önce “moral ve siyasal”a, sonra sadece “moral”e ve nihayet son hali ile de “moral ve ekonomik”e öncelik tanıyan bir “yol haritası” ile sağlanmak istenmektedir. Bakın yine aynı soru ile karşılaşmış bulunuyoruz: Asıl olarak “siyasal” nitelikte olan bir meselenin işin bu boyutunu yok sayarak “ekonomik” iyileştirmelerle, yani “kalkınmacı” bir perspektif çerçevesinde aşılabilmesi mümkün müdür?

Yeğen''in bu yeni paradigmanın götüreceği yere ilişkin şu öngörüleri gerçekten çok karamsar bir tablo çiziyor: “Kürtlerin itirazı bundan böyle daha nitelikli tanıma adamlarıyla değil, bölgenin refahını arttırarak azaltmaya çalışılacak. Bu da şu demek olsa gerek: Müesses nizam Kürtlere artık zora dayalı değil, yola dayalı ve uzun vadede gerçekleşecek bir Türkleşme öneriyor.”

Gelişmeleri görmeden bu “karamsarlığa” kapılmamak daha yerinde bir tercih olur sanki. Belki de -yazının bir yerinde ifade edildiği gibi- bu büyük mesele AK Parti''nin BDP-PKK ile rekabet edip demokrasiyi derinleştirmesi sonucunda çok daha az karamsar, hatta “iyimser” olarak niteleyebileceğimiz bir çözüm sürecine girecektir. Tek ümidimiz ve dileğimiz de bu değil mi zaten?

“Fazla naif kaçan bir iyimserlik” demiyorsanız eğer!