Türkiye piyasalarının bozulmasının nedeni

Küresel piyasalarda rüzgâr terse dönmeye başladı. Krizin başından bu yana gelişmiş merkez bankalarının uyguladıkları parasal genişleme operasyonlarının sonlanabileceğine dair beklentiler gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkiliyor.

Küresel finansal krize karşı önlem olarak; gelişmiş ülkelerin merkez bankaları aşırı ve tarihin en düşük faiz oranlarıyla birlikte uyguladıkları parasal genişleme hamleleriyle dünyayı bol likiditeye boğmuştu.

Düşük faiz ortamında ortaya çıkan bu likidite ise gelişmekte olan ülkelere akın edince, gelişmekte olan ülkelerin finansal piyasaları bu süreçten olumlu yönde etkilenmişti.

Bu süreç, gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerin finansal piyasalarını bol likiditeye bağımlı hale getirdi.

Şimdi korku bol ve ucuz likiditeye aşırı derece bağımlı hale gelen piyasaların, bu likiditenin bırakın çekilmesini, kısılmasıyla dahi yaşayabileceği şokların tedirginliğidir.

Bu tedirginliği başlatan ise parasal genişlemenin mimarı olan ABD merkez bankası FED. Bu ayın başlarında FED"den gelen açıklamalarda, parasal genişlemeye sınırlama getirilmesi olarak algılanan tahvil alımlarının azaltılması sinyali cini şişeden çıkardı bir kere…

Mevcut durumda bugüne kadar uygulanan genişleyici para politikalarının sonlanmasını kimse beklemiyor. Çünkü ne ABD ekonomisi ne de diğer ekonomilerin durumu buna müsait değil.

Diğer taraftan tüm dünya piyasalarında son dört senedir oluşan dengeler tamamen bu bol likidite üzerine inşa edilmiş durumda. Kaldı ki, sadece ABD"nin ayda 85 milyar dolar değerinde yaptığı tahvil alımlarını azaltıp azaltmayacağına dair soru işaretleri şu andaki kaotik durumun nedeni. Siz birde daha sert mesajların verilmesi durumunda piyasaların vereceği tepkiyi düşünün.

İşte bu durum, ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin getiri oranlarını son bir yılın en yükseğine çıkarırken, küresel piyasalarda da taşları oynatmaya yetti.

Bu durumdan ise en fazla gelişmekte olan ülkeler muzdarip. Bu ülkeler bugüne kadar likidite rüzgârıyla sermaye akınına uğrarken, rüzgârın terse dönmesiyle para çıkışlarının yaşandığı ülkeler oluverdiler.

Güney Afrika, Hindistan, Brezilya, Rusya ve Türkiye"de sert kur hareketleri yaşandı. Bu ülkeler para birimlerini desteklemek için yeni adımlar atmak zorunda kaldılar. Bizde de merkez bankasının son günlerde kur üzerinde yaptığı operasyonlar aslında bunun bir parçasıdır.

Finansal piyasalarda Türkiye"nin ikizi olarak adlandırılan Brezilya, bu rüzgâr karşısında para çıkışını önlemek amacıyla yabancı sermayeye uyguladığı Tobin vergisini kaldırmak zorunda kalmıştır.

Aynı Brezilya geçtiğimiz dönemde sıcak para akışına karşı koruma kalkanı olarak yabancı yatırımcıya yüzde 6"lara varan oranlarda vergi uyguluyordu. Brezilya, Tobin vergisini Taksim Meydanı ilk kez gaz bulutlarının altında olduğu gün sıfırladı…

Gelişmekte olan ülkelerden halen devam eden bir kaçış söz konusu.

Bu yılın başından bu yana önde gelen dört gelişmekte olan borsa (Brezilya, Hindistan, Rusya ve Çin) dolar cinsinden yüzde 9,8 değer kaybetti. Türkiye borsası ise bundan daha fazla kaybı sadece bir günde yaşadı…

Türkiye"de bu kaçıştan fazlasıyla nasibini alan ülkelerden. Dün merkez bankası başkanı Başçı, Mayıs ayı ortalarında başlayan tedirginlikle tahvil piyasasından 7 ile 8 milyar dolar arasında bir çıkış yaşandığını açıkladı.

Küresel piyasalarda yaşananlarla içerideki eylemler birleşince Türkiye en fazla etkilenen ülke oldu.

Dolayısıyla Türkiye piyasalarında yaşanan kayıpları salt olarak bu sürece denk gelen gezi eylemlerine bağlamamak gerekiyor.

Bu sürecin devam edip etmeyeceğini 19 Haziranda FED başkanı Bernanke"nin yapacağı konuşma belirleyecek.

Ancak şunu da hatırlatalım; ABD bu bol likidite sürecini sonlandıracak konumda değil ve dünya piyasaları da bu likidite afyonuna aşırı derecede bağımlı halde.