Kriz yönetiminden keriz yönetimine

Halkla ilişkiler alanının en temel konularından biri de ''kriz yönetimi''dir. Bu konu iletişim fakültelerinin hemen her bölümünde ayrıntılarıyla anlatıldığı gibi, üniversite birinci sınıf öğrencilerinden, o alanda doktora ve doçentlik sınavına giren tüm adaylara varıncaya kadar adeta bir durumu kurtarma sorusu olarak da sıklıkla sorulmaktadır.

''Kriz yönetimi'' anlatılması ve dinlenilmesi hem kolay, hem zevklidir. Herkesin kendi kişisel yaşamında ve yöneticiliğinde çeşitli sorunlarla karşılaşması muhtemel olduğu için, öğrenilmesi oldukça yararlı da bir konudur. Bu yönüyle de her öğrencinin ve adayın sınavlarda çıkmasını beklediği ve hazırlıklı olduğu ender konulardan biridir.

Gündem oluşturan tüm konular iletişim fakültelerinde ve ilgili derslerde ''örnek vaka'' olarak değerlendirilmektedir. Kaset olayının patladığı ilk 2 gün, Sayın Deniz Baykal''ın sessiz kalışını, olayın farklı çevrelerdeki etkisini gözlemleme, olası hasar durumunu tespit ve harekete geçmeden önce gelişmeleri dikkatle incelemesi açısından bir iletişim hocası olarak yerinde bulduk. Nitekim geçtiğimiz hafta Pazartesi sabahı ''Siyasal İletişim Kampanyaları'' dersinde konuyu enine boyuna değerlendirdik. Aynı gün öğle saatlerinde ise Sayın Baykal''ın istifasını açıkladığı basın toplantısı gerçekleşti.

Geçtiğimiz bir hafta boyunca yaşanan hadiseleri dün sabah derste yine ele aldık. Kaset Olayı, kriz yönetimi açısından bir vaka olarak ele alınabilecek, kişisel, kurumsal etkileri olan, ülke gündemini ve siyasal yaşamı da derinden etkileyebilecek boyutlar taşıyan çok yönlü bir hadiseydi. Konuyu değerlendirirken bir öğrencinin dersteki tespitini aynen aktarıyorum: "Hocam, olay kriz yönetimini geçti, keriz yönetimine döndü. Kamuoyu bu kadar saf yerine konulmaz ki…"

Özellikle Sayın Baykal adına konuyla ilgili açıklama yapan parti yetkilileri, Sayın Baykal''ın istifa açıklaması sırasındaki güçlü hitabetin etkisini kıracak adeta bir sulandırma eğilimi içindeler. Mahrem bir olayı örtmeden daha çok, merakı saiki oluşturacak söylemle arzı endam ediyorlar. Ne zaman liderlerini savunmak için konuşsalar, mahrem olduğu aşikâr olan konunun örtüsünü aslında bizzat kendileri aralıyorlar.

Hele konuya başından itibaren uzak durma gayretinde olan Başbakan Erdoğan''a yeme de yanında yat türünden attıkları gollük paslar yok mu, Sayın Erdoğan''ın halkın da hoşuna giden ve kamuoyunun hissiyatına ayna olan altın vuruşla cevap vermesine zemin hazırlıyorlar.

Eğer Başbakan Erdoğan başlangıçta sükûtu tercih etmişken sonradan "Türk toplumu eşini aldatanı mağdur görmez", "O odada sizi komplocular mı bir araya getirdi" şeklindeki açıklamalarla herkesin aklından geçeni kameralar önünde dile getirmişse, Sayın Hüseyin Çelik, Sayın Baykal için "hem kel, hem fodul" açıklaması yapmak zorunda kaldıysa, işi bu noktaya getirenler, krizi en az hasarla akıllıca yönetmek ve atlatmak varken, öğrencinin o nefis değerlendirmesi ile toplumu keriz yerine koyanlardır.

İçinde yaşadığımız iletişim çağında gizlilik kavramı yeni bir boyut kazandı. Kişisel bilgisayarınızda ve cep telefonunuzda sakladığınız hiçbir bilgi ve görüntü, sadece sizin erişebildiğiniz özel bir materyal değil artık. Uzaktan erişimle kolaylıkla transfer edilebilen malzemeler haline geldiler.

Bir önceki yazımızda "zampara siyasetçilere taktikler" konusunu ele almıştık. Eğer o yazı CHP yetkililerinin dikkatlerinden kaçmışsa, kısaca bir göz atarlarsa, ''zararın neresinden dönülürse kârdır'' anlayışı ile hasar daha da büyümeden kendilerine bir yol haritası çizebilirler.

Yoksa kısa süre sonra meydanlarda, "Baykal aileden sorumlu devlet bakanı olsun", "Baykal''ı ilk teselli eden Bill Clinton ve Sarkozy oldu" "Sayın Baykal aramıza hoş geldin: Berlusconi…" şeklinde afişler bile görmek asla sürpriz olmaz. İş bu noktaya geldiyse, sorumlusu herhalde krizi iyi yönetemeyenlerdir. 20 yaşında gençler işi dalgaya almaya başlamışlarsa ve "Kriz böyle mi yönetilir, hiç mi okumadınız" deme noktasına geldilerse, sorgulanması gereken çok şey vardır.

"Padişah vezirine sormuş: "Eğitim mi önemli cibilliyet (soy, sop, köken) mi?"

Vezir düşünmeden cevap vermiş: "Cibilliyet padişahım."

Padişah memleketin her yerine tellallar çağırtmış ve "Duyduk duymadık demeyin, en iyi hayvan eğiticisine yüz kese altın verilecektir..." şeklinde duyuru yaptırmış. Sonunda en iyi hayvan eğiticisi padişahın huzuruna çıkarılmış.

Padişah sormuş: "Bir kediye tepsiyle servis yapmayı ne kadar zamanda öğretebilirsin? "Altı ayda öğretirim padişahım."

Altı ay dolmuş, huzura alınmış. Padişah: "Öğrettin mi?" demiş. "Öğrettim padişahım."

Saray erkânı toplanmış, kedi elinde tepsi servis yapmaya başlamış. Tam vezirin önüne geldiğinde padişah yine aynı vezire sormuş: "Vezir! demiş, eğitim mi önemlidir cibilliyet mi?"

Vezir padişahın sorusuna cevap vermeden önce cebinde hazır tuttuğu fareyi yere bırakmış. Kedi tepsiyi attığı gibi farenin peşinde koşmaya başlamış. Tabii altı aylık eğitim de boşa gitmiş.

Vezir cevap vermiş: "Cibilliyet padişahım, cibilliyet."

"Can çıkar huy çıkmaz" sözü tam bu noktada iyi gider sanırım. Ülkedeki bazı tartışma konuları nedense hep bu örneği hatırlatır bana. Acaba değişirler mi diye beklemek, nafile mi diye…