Osmanlı"yı yeniden keşfetmek

Ömrünü Türk tarihinin zenginliklerini bugüne taşımaya adayan, Osmanlı vurgunu Dr. Mehmet Genç, araştırmalarında Osmanlılarla en görkemli yüzyıllarını yaşayan Türklerin, dünya tarihine katkılarının keşfedilmemiş bir hazine olduğunun, üzerinde önemle durur. Osmanlılar dünya tarihinin tanıdığı en büyük devletlerden birini kurmuşlardır. Ancak Osmanlı Devleti''nin omurgasını oluşturan Türkler, onun zenginliklerinin araştırılmasını kendileri yapmamışlar, Batılılara bırakmışlardır.

*

Tarihin bugünle birlikte yarını da etkilemeyen hiçbir olgusu yoktur. Tarihte hayatın değişik boyutlarıyla ilgili olgular, zamanla değişmezler. Ancak zamanla geçmişin değişmeyen olgularının yorumları değişirler. Osmanlı Devleti, bütün Avrupalı devletlerin dünyaya açılmaya başladıkları bir dönemde, “Avrupa''ya karşı, Avrupa''ya rağmen, Avrupa''ya yerleşme” gücünü göstermiştir. Dünya barışı için, onun güç kaynakları hem araştırılmalı, hem de tartışılmalıdır.

*

Prof. Dr. Halil İnalcık''tan Prof. Dr. Stanford Shaw''a kadar tarih uzmanlarının vurguladığı gibi, Osmanlı tarihi Avrupalılar tarafından önyargılı olarak araştırılmıştır. Bu yüzden, Türklerin kültürel dokuları ve ekonomik yapıları sağlıklı olarak ortaya konulamamıştır. Bu eksikliğin bilincinde olan Prof. Dr. Mehmet Maksudoğlu “Osmanlı History and Institutions” isimli hacimli kitabıyla, Anadolu insanının tarihine yeni bir yaklaşım, içeriden bakan bir gözle, Osmanlı kaynaklarına dayanarak, bugüne taşımaktadır.

*

Osmanlılar tarihleri boyunca kendilerini Batı ve Doğu Roma''nın mirasçısı olarak görmüşler, ancak hiçbir zaman Roma İmparatorluğu gibi düşünmemişler. Bu yüzden, onlar devletlerine “Osmanlı İmparatorluğu” değil, “Büyük Osmanlı Devleti” demişlerdir. Osmanlı yönetimi Avrupa''da hiçbir toplumu dinlerinden dolayı küçümsemedikleri gibi, hiçbir toplumu da dinlerini değiştirmeye zorlamamışlardır. Osmanlıların “millet sistemi” olmasaydı, Avrupa''da hiçbir Hristiyan toplum kalmazdı.

*

Hammer Osmanlı''ya, Babinger Fatih''e, içeriden bir gözle değil, dışarıdan bir gözle baktıkları için, çalışmalarına tarihin satır aralarını yansıtamamışlardır. Bunun için, Osmanlı tarihi hem içeriden hem de dışarıdan bakmasını bilen gözlerle tekrar tekrar yazılmalıdır. Çünkü Osmanlı tarihi Türklerin olduğu kadar Avrupa ülkelerinin, Asya ülkelerinin ve Afrika ülkelerinin de tarihidir. Tarihin gücü, süreklilikle birlikte bütünlüğünden kaynaklanır.

*

Osmanlı millet anlayışının Yirminci Yüzyıl''da yeni bir yorumu olan Avrupa Birliği''nin geleceği, son bin yılın tarihinin özümsenerek, içselleştirilmesine bağlıdır. Tarihin içselleştirilmesi demek, geçmişin okunarak, geleceğin yazılması demektir. Toplumların gücü, güçlerinin sınırlarını bilmelerine dayanır, güçlüler güçlülerle yaşamasını bilirler. Nietzsche''nin dediği gibi: “Sizi öldürmeyen karşıtınız sizi güçlü kılar.”

*

Tarihin her döneminde, farklı toplumlar, ve değişik kültürler bir arada yaşamışlardır. Dünyada herşey karşıtlarıyla birliktedir. Karşıtların birlikte olmadığı yerde zenginlik olmaz.

*

Osmanlı''yı anlamayanlar, farklılığın anlamını kavrayamazlar.

*

Osmanlı''yı keşfetmek, farklılığın gücünü keşfetmektir.