AK Parti ve demokrasi eksenli koalisyon

Takvimler 11 Nisan''a yaklaştıkça özellikle milletvekili aday adaylarında heyecan artıyor. Bu onlar açısından anlaşılabilir bir durum. Belki yıllardır, belki aylardır çalıştıkları ve varmak istedikleri hedefe bir adım daha yaklaşmak ve 12 Haziran''da partileri adına en iyi sonucu alarak listelere girmek ve seçilmek istiyorlar.

Ancak 11 Nisan aynı zamanda Türkiye için de önemli bir tarih. Çünkü partilerin aday listelerinde olacak insanlar ''Yeni Türkiye''yi kuracak insanlar aynı zamanda. Her parti aldığı oy oranında bu listeden temsilcilerini Meclis''e yollayacak. Bu yeni Meclis''in ilk 1-2 yılını ''Yeni Türkiye''nin kurucu metninin yani anayasanın yeniden yazılması alacak. Bu yönüyle yeni Meclis, ''Yeni Türkiye''nin de kurucuları olacaklar.

Bu noktada temel bir sorun bu önemin hangi parti(ler) tarafından kavranıp, kavranmadığıdır. Partilere yapılan aday adayı başvurularına bakarak bu yönde kitlesel partiler için bir analiz yapma şansımız var.

Aday adaylarına baktığımızda CHP ve MHP''nin bu tabloyu okuma konusunda önemli sıkıntılar yaşadıkları görülüyor. CHP''den başlayalım. CHP, bir tarafta yenilenme ve AK Parti''yi siyaseten sıkıştırmayı hedefleyen siyasal adımlar atarken; Ergenekon Davası tutukluları Mehmet Haberal, Tuncay Özkan ve Mustafa Balbay''ı partiye alarak, aday adayı yapıyor. Bu iki eylemin bir arada olmasının siyasal tutarlılığı yok. Sadece proje yazıp açıklamak, siyaseten yeterli değildir. Çünkü CHP için daha temel bir sorun vardır. O da; “ne yapılacağı”ndan çok, “nasıl” ve “kimlerle” yapılacağıdır. CHP''nin temel zaafı buradadır.

Benzer şeyleri MHP için de söylemek mümkündür. Özellikle Bahçeli''nin son günlerdeki çıkışlarına baktığımızda bu çok açık biçimde ortaya çıkmaktadır. Bahçeli''nin söylemi, partinin aday profili konusunda yeterince ipucu vermektedir.

AK Parti''de durum nedir sorusunun cevabı önemlidir. Değişimi okumayan iki parti yanında; bu süreci hem oluşturan hem de taşıyan bir parti olduğu için bu soru AK Parti için önemlidir.

Bugün AK Parti''ye kuşku ile bakanların varlığını biliyoruz. Ama bunun ne kadar temelsiz olduğunu da görmek durumundayız. Çünkü bu süreçte önemli olan siyasettir. Siyasetin alanı genişledikçe kuşkuların ''önyargıdan” başka bir değeri yoktur.

Siyasetin alanının genişlemesini basit bir dönemselleştirme ile test edebiliriz. Bu dönemselleştirmeyi, “2002 öncesi” ve “2002 sonrası” şeklinde yapalım. İki döneme ilişkin en somut gözlem Türkiye''nin siyaset konuşmaya, tartışmaya başladığıdır. Burada siyaset derken ifade etmeye çalıştığım; Türkiye''nin temel sorunlarının konuşulmaya başlamasıdır. İki dönemi kıyaslamak için görsel sanatlardaki “sahne” ve “senaryo” metaforundan hareketle üç temel parametre ile analiz edebiliriz.

1. Siyaset Sahnesinin/Kamusal Alanın sınırları,

2. Kim(ler)in bu sahneye çıkabileceği,

3. Sahnede oynanacak oyunun içeriği.

Türkiye Cumhuriyeti''nin ulus-devlet olarak kendi meşruiyetinin dayandırdığı vatandaşlık tanımı ne yazık ki bütün modern devletler gibi homojenleştirici özellikler taşımıştır. Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana Türkiye''de devlet toplum ilişkisi otoriter bir zihniyet içinde şekillenmiştir. Yukarıdan aşağıya biçimlenen bu tanım, toplumsal farklılıkları yok saymış ve makbul vatandaş olmanın birinci koşulu bu farklılıkların özel alanda bırakılarak, üst kimlik olarak bu vatandaşlık tanımının sahiplenilmesi olmuştur.

Böyle bir toplumda siyaset, doğal olarak, devleti kuran askeri ve sivil bürokrasinin inisiyatifinde kalmıştır. Ve tanımladığı kimliği sahiplenip taşıyıcı olanlar merkezden taşraya yeni bir toplumsal sınıf olarak ortaya çıkmıştır.

Kamusal alanın/siyasetin bu şekilde tanımlandığı andan itibaren bu alana yani siyaset sahnesine de kimlerin çıkabileceğini tanımlamış olmaktadır. Bu sahneye girmeye hak kazananlar devletin tanımadığı vatandaşlığı ve kültürel kimliği içselleştirenler ve siyasal taşıyıcısı olanlardır olmuştur. Çok partili hayata geçişle de birlikte seçimler olmuş, iktidarlar değişmiş ancak siyaset yapanların kimliğinde önemli bir değişiklik olmamıştır.

3. SAHNEDEKİ SENARYONUN İÇERİĞİ

Alanı devlet tarafından çizilmiş, oyuncularını devletin belirlediği bu sahnede yine devletin belirlediği/yazdığı bir şey daha var; “senaryo”. Yani bu sahnede hangi oyunun sahneleneceği devlet tarafından belirlenmiştir. Hangi konuların siyasetin konuları olduğu, siyasilerin ne kadar konuşacağı gibi konular belirlenmiştir. Çok partili hayata geçişle birlikte sahne büyük ölçüde aynı kalmıştır. Sahneye çıkan oyunculardan bazılarının senaryodan hafif sapma eğilimleri açık ve örtülü darbelerle törpülenmiştir. Bu açıdan açık ve örtülü darbeler esas olarak bu senaryo ve sahneyi tahkim eden teşebbüsler olarak okumak yanlış olmayacaktır.

2002 ile başlayan süreci ''öncesi''nden ayıran temel özellik işte burada ortaya çıkmaktadır. Çünkü başlayan süreç ile birlikte hem sahne, hem oyuncular hem de senaryo değişmeye başlamıştır.

AK Parti başlı başına bu sahneye farklı kimliği ile giren bir oyuncudur. Demokratikleşme ve sivilleşme adımları, Kıbrıs''ta çözümsüzlüğün çözüm olduğu anlayışının terk edilmesi, MGK''nın sivilleşmesi, Alevi açılımı, Demokratik açılım, gayri-müslim azınlıkların haklarının iyileştirilmesi gibi olaylar senaryoya dahil edilen yeni konulardır.

Bunların hepsi, AK Parti hükümetine kadar siyaseten neredeyse yasaklı konulardı. AK Parti ile birlikte bütün bunlar hem siyaseten tartışılan hem de üzerine konuşulan konular haline geldiler. Bu büyük fotoğrafa bakınca bile Türkiye''nin gerçekten önemli bir değişim yaşadığını söylemek mümkün. Bu açıdan artık Türkiye''de yeni bir siyaset sahnesi vardır, bu sahneye yeni aktörler girmiştir ve başka yeni aktörlerin girmesinin yolu açılmıştır: bunun doğal sonucu da bu senaryonun daha da değişecek olmasıdır.

İşte 11 Nisan''da AK Parti''nin açıklayacağı aday listesi, bu Türkiye''yi daha ileri taşıma sorumluluğunu üstlenmiş olacaktır. Bu yüzden AK Parti kendini yeni döneme taşırken, bir taraftan da muhalefetin yapamadığı ''fikir'' ve ''kimlik'' koalisyonunu oluşturmak durumundadır. Bu koalisyonun hedefi ''Yeni Türkiye''yi kurmak; ortak kesini de demokrasi ve sivillik olmak durumundadır.