TR
EN
AR
FR
RU
UR
Alim Prototipi, sahte statüler ve Mahmut Bayram Hoca
İNSANOĞLUNA
yeni bir "ben" idraki sunarak tarih sahnesine çıkan medeniyetler ürettikleri öncü prototipler ile yükselirler. Bu anlamda alim prototipinin İslam inancının antik kültürler ile hesaplaştığı Mısır-Suriye-Mezopotamya-İran-Hint kritik hattı üzerinde ortaya çıkışı, gerek dayandığı bilgi temeli, gerek üstlendiği işlev, gerekse elde ettiği sosyal statü açısından, tarih içinde tamamıyla İslam medeniyetine özgü bir olgudur. Bilginin kaynağı, meşruiyyeti, nakli, tasnifi, sistemleştirilmesi ve yeniden üretilmesi konusunda daha önceki kültür havzalarından son derece farklı yeni bir çerçeve oluşturan alim prototipi aslında İslam medeniyetinin, insanlık tarihinin akışını değiştiren yükselişinin öncüsüdür. İnsanlık tarihinin medeniyet kuşağı olarak kabul edilen ılıman kuşak üzerinde ortak bir kültür zemini oluşturan ve Mutlak Alim ile göreceli insan bilgisi arasındaki köprüyü yeniden kuran alim prototipi bilgi temeli, misyonu, işlevi ve sosyal statüsü açısından Yunan sofistlerinden de, Roma hukukçularından da, Hıristiyan ruhbanlarından da, Hindu brahmanlarından da radikal bir şekilde ayrılan yeni bir medeniyet öncüsü olmuştur. Bu anlamda İslam geleneğini yeniden yorumlayabilmek için bu öncü prototipin gerek ortaya çıkışını gerek medeniyet hesaplaşmaları içinde yaşadığı değişimi anlamlandırmak gerekmektedir.
Bir gazete makalesi için fazlaca ağır ve teorik gelebilecek bu girişi önemli hususu vurgulamak için yaptım. İslam medeniyet havzasının bugün yaşamakta olduğu yoğun bunalımın en önemli unsurlarından birisi islami bilgi çerçevesinin sosyalleşmesini sağlayacak öncü prototip konusunda yaşanmakta olan bulanıklıktır. İslam medeniyetinin bilgi temelini kurma misyonunu üstlenmiş ilm geleneğinin kurumsal ve siyasi baskılar sonucunda ciddi bir sarsıntı geçirmesi sonrasında yeni ve temelsiz statüler ortaya çıkmış ve kimin hangi bilgi temeline dayalı olarak hangi fikri söyleyebilme meşruiyyetine sahip oduğu ne ilmi çevrelerce tanımlanabilmiş ne de sosyal zeminde sağlam bir cevap bulabilmiştir.
Medyatik kültürün popülist ve sathi karakterinin devreye girmesiyle birlikte bu meşruiyyet bunalımı daha da vahim bir hal alarak İslam geleneğine ve kültürüne yönelik bir tehlike oluşturmuştur. Bir taraftan muhteva ve meşruiyyet temeli tanımlanmamış İslamcı yazar, araştırmacı yazar gibi statüler tam bir serbest piyasa mekanizması içinde denetimsiz bir spekülatif alan doğururken, diğer taraftan kendi ifadesiyle kısmî bir İslam tarihi okuması dışında İslami bilgi temeli ile teması olmayan ilkokul mezunu sahte şeyhler metafizik gizemin arkasına saklanmış kötü bir bilgi kullanımı ile kendisine üst düzey okumuş çevrelerden oluşmuş sosyal bir zemin sağlayabilmektedir. Temiz İslam akidesine dayalı sağlam bir İslam geleneğinin oluşmakta olmasından tedirgin olan çevreler de gerek bilgi kullanımı gerekse sosyal zemin açısından meşruiyyeti olmayan bu iki farklı statülü zümreyi birbirlerine karşı kullanarak bir kaos ortamı yaratmaya çalışmaktadırlar. Artık bu konuda ilmi ve ahlaki duyarlılığa sahip olan herkes bu tür sahte statülerin yaygınlaşmasının önüne geçecek sağlam bir bilgi hiyerarşisinin sosyal zemin bulması yönünde çaba sarfetmelidir.
Erdemli bir davranış biçiminin yaygınlaşması ve seviyeli bir ilim aktarımının gerçekleştirilmesi için vesile addedilmesi gereken mübarek Ramazan ayı bu tür tartışmaların ruhi sıkıntısı içinde geçerken klasik ilim geleneğimizdeki alim prototipinin ahlak timsali numunelerinden Mahmut Bayram Hoca'mızı ahiret yurduna uğurladık. Ruhumuzun bu tartışmalarla daraldığı bir dönemde kendisini İslami bilgi ve ahlak normlarının yayılmasına adamış böylesi mübarek bir zatı kaybetmiş olmamız sanki ilani bir ihtar niteliği taşımaktadır. Sahte statülerin yaygınlaştığı bir zeminden hakikilerin elini eteğini çekmesi kaçınılmaz olacaktır.
Mahmut Bayram Hoca'mızı ilk olarak lise çağlarında klasik usulle İslami ilimler eğitimi yapmak üzere harekete geçtiğimiz bir grup arkadaşla birlikte tanımıştık. Kendisinden Arapça ve İslami ilimler okuma talebimizi hemen kabul etmiş ve bizi mütevazi ama mana ve ihlas yüklü Kızılminare Camii'nin üst katında bir kara tahta ile sınıf haline getirilmiş dar odasına, almıştı. Her derse büyük bir aşk ve aceleci bir tavırla gelir, tahtayı dirseğini bükerek bir silgi haline getirdiği ceketinin kolu ile siler ve güzel bir hat ile besmele yazardı. Bazen dersten sonra kendisinin devlethane olarak adlandırdığı evine geçer, sohbet ederdik.
Kızılminare Camii'nin o dar odasının bize sağladığı atmosfer klasik usuldeki sıcak ve doğrudan hoca-talebe ilişkisinin bereketini sağlardı. Her sabah erken bir saatte çıktığı evine akşama kadar değişik yerlerde ders vererek geçe geç vakitlerde döner, ama bu tempodan müşteki olduğu hiç bir zaman da görülmezdi. Ahlakın bilgiden, İhlasın eylemden daha önemli olduğunu biz onun halinden öğrendik. İslam nitelikli faaliyetlerin sosyal statüler, mevkiler, maddi imkanlar ve aldatıcı bir güç sağladığı bir dünyada O'nun son derece sade döşenmiş mütevazi devlethanesinden başka hiçbir şeyi yoktu. Fatih Camii'nin içine ve avlusuna sığmayan bir cemaatle ahiret diyarına uğurlanırken arkasında her nesilden binlerce talebe bıraktı. Cenazesiyle sanki Türkiye'nin sahte gündemine meydan okuyor, gerçek ve meşru bir ilmi statünün kaynağının ihlas ve ahlak ile yoğrulması gerektiğini cümle aleme haykırıyordu. Modernizm çerçevesinde yaşanmakta olan yoğun hesaplaşmayı, bilgi sistemleştirmesi ve sosyalleşmesi açısından sağlıklı bir şekilde ortaya koyabilecek yeni bir alim prototipinin ortaya çıkarılması konusunda yaşanan sıkıntıları gerçekten aşmak istiyorsak, sahte ve geçici statüleri sarsarak, ahlakı bilginin, ihlası eylemin önüne lokomotif olarak koyan Mahmut Bayram Hocaların, kökleri tarihin derinliklerine uzanan sağlam geleneğinden alacağımız çok dersler vardır. Mekanı Cennet olsun.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.