TR
EN
AR
FR
RU
UR
Alman stratejisi ve Avrasya
Geçen
yazımızda Almanya'nın Avrupa içinde AB ile kendi hinterlandı olan Orta ve Doğu Avrupa arasında kurmak zorunda kaldığı dengenin Alman stratejik yönelişi üzerinde yaptığı etkiye dikkatleri çekmiştik. Bugün bu çerçevede Alman stratejisinin Avrupa ile Avrasya denklemleri arasındaki konumunu ele almaya çalışacağız. Alman strateji projeksiyonları ile ilgili çalışmalarda doğrudan dile getirilmemekle birlikte Alman dış politikasına zamanla etkide bulunması mümkün olan diğer bir stratejik yöneliş de kapsayıcı bir Avrasya politikasının geliştirilmesidir. Orta ve uzun dönemde özellikle küresel ekonomi-politik rekabetin yönlendireceği böyle bir stratejik tercih. Almanya'nın Şarlman/AB ve Orta ve Doğu Avrupa stratejik yönelişlerinin bir üst kademesi olarak da gündeme gelebilir. NAFTA-AB rekabetinin tırmanması ya da Almanya'nın Avrupa-içinde İngiltere- Fransa eksenli bir blokla karşı karşıya kalması durumunda hız kazanması muhtemel olan Avrasya opsiyonu Almanya'nın Asya derinliğine yönelik politikalarını artırması anlamına gelecektir.
Almanya'nın Asya derinliğine yönelik politikalarını geliştirmesi durumunda Almanya-Rusya ilişkileri Avrupa-içi denge parametreleri içindeki konumundan çıkarak daha küresel ölçekli bir önem kazanabilir. Almanya-Rusya ilişkisinin Avrasya eksenli olarak gelişmesi. Asya'nın doğal kaynaklarının Rusya-Almanya hattı üzerinden Avrupa'ya aktarılması başta olmak üzere jeoekonomik faktörler açısından Almanya'nın doğu stratejisine uygun bir nitelik taşımaktadır. Almanya'nın Çin. Hindistan ve İran'a yönelik yoğun ekonomik ilişkileri ve yatırımları Almanya'nın böylesi bir opsiyona yönelmesi için uygun bir altyapı sağlamaktadır. Ayrıca uluslararası ekonomi-politik güç ile cari uluslararası statü arasındaki dengesizlik açısından aynı kaderi paylaştığı Japonya ile ortak bir çok çıkar alanının bulunması Almanya'nın zamanla bu stratejik tercihe yönelmesine yol açabilir.
Alman tarihî stratejik bilinci içinde de özel bir yeri olan Avrasya kavramının bu kez tekrar gündeme gelmesi özellikle uluslararası ekonomipolitik rekabetin sonucu olacaktır. AB'nin üretim kapasitesi ile bu birliğin iç pazar kapasitesi ve hammadde kaynakları arasındaki uçurum Almanya'yı ister istemez AB şemsiyesi altında ya da kendi ulusal stratejisinin bir parçası olarak diğer ekonomik havzalara ve hammadde kaynakları yoğun bölgelere yöneltecektir. 1 Alman ekonomi-politiğinin en önemli tarihi açmazı ekonominin üretim kapasitesi ile bu üretimin gerektirdiği ulusal hammadde kaynakları ve pazar kapasitesi arasındaki bu uçurumdur, İki Dünya Savaşının arkasında bu uçurumun doğurduğu açmaz yatmaktadır.
Bu anlamda Asya Almanya'nın ilk açılım alanı olmaya devam edecektir. ABD'nin NAFTA ile Amerika kıtasındaki birlik bilincini. APEC ile Asiamerica kavramını uyandırmaya çalıştığı Japonya'nın doğrudan dillendirmese bile Doğu Asya ve Pasifik ekseni etrafında bir ekonomik arka bahçe oluşturduğu bir dönemde Almanya'nın Avrasya eksenli bir stratejik açılıma yönelmesi şaşırtıcı olmayacaktır. Alman jeopolitikçi Kari Haushoffer'in İkinci Dünya Savaşı'nda geliştirdiği askeri ağırlıklı Transkontinental blok kavramı bugün uluslararası ekonomi-politik hatlar şeklinde tekrar gündeme gelmektedir.
Ancak, bu stratejik opsiyon da Almanya'yı vaktinden önce bir takım kutuplaşmalar içine sokma riski taşımaktadır. Almanya'nan AB şemsiyesi altında bir Avrasya stratejisine yönelmesi ABD'ni, kendi ulusal stratejisinin bir parçası olarak böyle bir açılıma yönelmesi de başta ingiltere ve Fransa olmak üzere bütün Avrupa ülkelerini ve yine ABD'ni tedirgin edecektir.
Böylesi bir konjunktürde Rusya stratejik kilit ülke konumu kazanırken. Çin uluslararası ilişkilere daha fazla ağırlık koyma şansı kazanacaktır. Muhtemel bir Alman-Rus işbirliğine Çin'in de katılması Avrasya-eksenli kara devletleri ile Avrasya'yı çevreleyen okyanuslara dayalı deniz imparatorlukları arasındaki tarihî rekabetin tekrar uyanmasına zemin hazırlayarak belki de tarihin gördüğü en çetin kutuplaşmalardan birinin önünü açabilir. Bu tür bir kutuplaşmanın risklerini gören Almanya geçtiğimiz dönemde Avrasya konusunda s on derece dikkatli bir politika takip etmiş ve dış politika kademelendirmesinde öncelikleri Avrupa-içi yapılanmalara vermiştir. Yine de önümüzdeki dönemde uluslararası ve Avrupa-içi denge düğümlerinin temelde Asya üzerinde çözüme götürüleceği unutulmamalıdır.
Dikkatlerini yakın komşuları ile olan bunabn alanlarına ve AB ile yaşamakta olduğu gerilimli ilişkilere yoğunlaştırmış bulunan Türkiye, büyük güçlerin Asya'ya yönelik politikalarını ve bu politikaların doğurduğu iç çelişkileri yakınen takip etmek zorundadır. Türkiye'nin Orta Asya başta olmak üzere Asya'daki etkinliği hamasi bir Avrasya söylemi ile değil, büyük güçlerin Avrasya politikalarındaki değişimin nabzını tutan ve bu çerçevede en uygun stratejik konumu en iyi zamanlama ile belirleyen rasyonel bir dış politika ile sağlanabilir. Almanya başta olmak üzere büyük güderin Avrasya politikalarını takip etmek böylesi bir rasyonel dış politika oluşumunun olmazsa olmaz şartıdır.
1 Alman ekonomi çıkarlarının dış politika üzerindeki etkileri ve Almanya'nın özellikle Doğu Asya'ya yönelik ilgisi için bknz. Nobert Walter. "Okonomische Interessen und Aussenpolitik", Internationale Politik, 1995/8, s.53-58.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.